Israel chặn thương vụ Mỹ thâu tóm công ty phát triển Vòm Sắt

Theo trang tin Ynet, thương vụ này dự kiến định giá Amprest hơn 200 triệu USD, trong đó tập đoàn Ondas (Mỹ) muốn mua lại cổ phần của các cổ đông với khoảng 100 triệu USD để nắm quyền kiểm soát. Nếu hoàn tất, Rafael Advanced Defense Systems, nhà phát triển và sản xuất Vòm Sắt, sẽ từ cổ đông lớn nhất trở thành cổ đông thiểu số.

Điều này khiến các cơ quan an ninh Israel đặc biệt quan ngại, bởi phần mềm của Amprest giữ vai trò trung tâm trong Vòm Sắt và nhiều hệ thống phòng không khác.

Giao dịch hiện được Cục An ninh cơ sở quốc phòng (Malmab) thuộc Bộ Quốc phòng Israel rà soát. Các quan chức cho rằng việc một công ty nước ngoài kiểm soát Amprest có thể ảnh hưởng đến an ninh quốc gia, do công ty này tham gia các chương trình quân sự tuyệt mật. 

Quá trình thẩm định kéo dài nhiều tháng qua nhưng chưa có kết luận hay thời hạn rõ ràng, khiến thương vụ rơi vào tình trạng đình trệ.

Sự chậm trễ này làm lộ rõ mâu thuẫn trong nội bộ Bộ Quốc phòng Israel: một mặt lãnh đạo bộ kêu gọi tăng cường thu hút vốn đầu tư nước ngoài vào công nghệ quốc phòng, mặt khác cơ chế kiểm soát an ninh nghiêm ngặt lại có thể làm tê liệt hoặc chặn đứng các thương vụ lớn. 

Một nguồn tin cấp cao nhận định sự thiếu phối hợp đang gửi tín hiệu trái chiều đến giới đầu tư.

Amprest được thành lập cách đây khoảng 25 năm bởi ông Natan Barak, cựu sĩ quan hải quân Israel. Công ty nổi lên khoảng 15 năm trước khi phần mềm chỉ huy – điều khiển của họ được tích hợp vào Vòm Sắt và từng giành Giải thưởng Quốc phòng Israel năm 2012.

Hoạt động của Amprest chủ yếu phục vụ quân đội, với Rafael là khách hàng chính, và công ty chưa từng được rao bán trước khi Ondas đưa ra đề nghị. Một người tham gia đàm phán mô tả đây là “một lời đề nghị mà các cổ đông không thể từ chối”.

Những người ủng hộ thương vụ cho rằng việc mua bán có thể được cho phép nếu kèm theo các điều kiện an ninh nghiêm ngặt như hạn chế tiếp cận công nghệ, siết quản trị và kiểm soát chuyển giao dữ liệu.

Tuy nhiên, giới phê phán cảnh báo rằng việc nhà đầu tư bị “kẹt lối thoát vốn” vì lý do an ninh có thể làm giảm sức hấp dẫn của lĩnh vực công nghệ quốc phòng Israel trong dài hạn.

Trong khi đó, Ondas đã mở rộng nhanh chóng tại Israel kể từ sau xung đột ngày 7-10-2023 tại Gaza, xây dựng danh mục gồm chín doanh nghiệp liên quan đến quốc phòng và chi khoảng 400 triệu USD cho các thương vụ mua lại. 

Ban lãnh đạo Ondas có nhiều cựu lãnh đạo cấp cao của Rafael, nhưng sự tăng trưởng nhanh và mức định giá thị trường vọt lên khoảng 5 tỉ USD cũng làm dấy lên hoài nghi trong ngành.

Bộ Quốc phòng Israel khẳng định xuất khẩu quốc phòng đang tăng nhưng nhấn mạnh sẽ không đánh đổi an ninh. Rafael cũng cho biết mọi giao dịch mua bán cổ phần trong lĩnh vực quốc phòng đều phải tuân thủ quy định nghiêm ngặt và được các cơ quan chức năng phê duyệt.