Kinh tế Mỹ 2026: Giấc mơ tăng trưởng 5% và ẩn số mang tên AI

Davos, Thụy Sĩ – nơi quy tụ những bộ óc kinh tế vĩ đại nhất thế giới tại Diễn đàn Kinh tế Thế giới (WEF) vừa qua đã chứng kiến một màn “khẩu chiến” thú vị về những con số. Không khí tại khu nghỉ dưỡng trượt tuyết sang trọng này nóng lên không phải vì nhiệt độ, mà vì những tuyên bố đầy táo bạo về tương lai của nền kinh tế Mỹ trong năm 2026.

Trong khi các mô hình kinh tế học truyền thống đang nhấp nháy đèn vàng cảnh báo về sự chậm lại, thì những người cầm cân nảy mực cho chính sách kinh tế Mỹ lại đang vẽ ra một viễn cảnh rực rỡ chưa từng có.

Câu chuyện bắt đầu từ nhận định đầy tự tin của ông Howard Lutnick, Bộ trưởng Thương mại Mỹ, khi ông cho rằng cỗ xe kinh tế trị giá 30.000 tỷ USD này không chỉ chạy tốt mà còn sắp tăng tốc lên mức kỷ lục.

Chính quyền Tổng thống Donald Trump đang dự báo nền kinh tế Mỹ sẽ đạt mức tăng trưởng 4-5% trong năm 2026 (Ảnh: FT).

Khi niềm tin đặt vào chính sách mới

Nếu như trong giai đoạn bình thường, mức tăng trưởng 2-3% đã được coi là lý tưởng cho một nền kinh tế phát triển như Mỹ, thì năm 2026 đang được kỳ vọng sẽ phá vỡ mọi quy luật đó. Tại Davos, Bộ trưởng Thương mại Howard Lutnick đã không ngần ngại đưa ra con số dự báo GDP quý I/2026 sẽ vượt mốc 5%. Thậm chí, vị này còn khẳng định nếu lãi suất hạ nhiệt, con số 6% là hoàn toàn trong tầm tay.

Cơ sở cho sự lạc quan này, theo ông Lutnick, nằm ở việc Mỹ đang mạnh tay điều chỉnh các chính sách công nghiệp và kinh tế để cởi trói cho doanh nghiệp. Ông cho rằng rào cản lớn nhất kìm hãm sức mạnh Mỹ chính là những quy định nội tại, và khi nút thắt này được tháo gỡ, nền kinh tế sẽ bùng nổ.

Đồng quan điểm, Bộ trưởng Tài chính Scott Bessent cũng đưa ra những con số làm nức lòng giới đầu tư. Ông dự báo GDP thực (đã điều chỉnh lạm phát) của năm 2026 sẽ đạt 4-5%, đồng nghĩa với mức tăng trưởng danh nghĩa lên tới 7-8%.

Để hiện thực hóa điều này, một trong những “vũ khí” được nhắc đến là đạo luật thuế và chi tiêu mới – hay còn được gọi với cái tên mỹ miều là “One Big Beautiful Bill Act”. Theo ông Bessent, người dân Mỹ có thể nhận được khoản hoàn thuế thu nhập lên tới 1.000 USD, một động thái bơm tiền trực tiếp nhằm kích cầu tiêu dùng.

Chính quyền Mỹ tin rằng sự kết hợp giữa cắt giảm thuế doanh nghiệp, nới lỏng các quy định khắt khe và dòng tiền hoàn thuế sẽ tạo ra một cú hích tổng lực. Họ kỳ vọng mô hình này không chỉ thành công trong nước mà còn có thể “xuất khẩu” sang các đồng minh như Anh hay Canada, tạo nên một làn sóng thịnh vượng chung, bất chấp việc châu Âu vẫn đang loay hoay với các quy định kỹ thuật số mà phía Mỹ cho là rườm rà và kìm hãm sự phát triển.

Gáo nước lạnh từ phố Wall và nỗi lo “quá nhiệt”

Tuy nhiên, bức tranh màu hồng mà Washington vẽ ra lại có phần tương phản với những tính toán lạnh lùng của giới chuyên gia tài chính. Các định chế tài chính lớn và các cơ quan độc lập đang nhìn nhận năm 2026 với một thái độ thận trọng hơn rất nhiều.

Văn phòng Ngân sách Quốc hội Mỹ (CBO) đưa ra con số khiêm tốn hơn hẳn: Chỉ 2,2% cho năm 2026. Cục Dự trữ Liên bang (Fed) cũng chỉ dừng lại ở mức dự báo 2,3%.

Ngay cả những cái tên lạc quan nhất trên phố Wall như Mizuho Securities hay Goldman Sachs cũng chỉ dám đặt cược vào mức tăng trưởng lần lượt là 2,7% và 2,5%. Con số này dù đã cao hơn mức đồng thuận chung của thị trường (khoảng 1,9-2,1%), nhưng vẫn chỉ bằng một nửa so với kỳ vọng của chính quyền.

Mặc dù đa số các nhà kinh tế tỏ ra thận trọng, nhưng không phải không có những tiếng nói ủng hộ kịch bản lạc quan từ phố Wall (Ảnh: Blanquivioletas).

Tại sao lại có sự chênh lệch lớn đến vậy? Câu trả lời nằm ở hai chữ: Rủi ro.

Ông Mike Skordeles, Trưởng bộ phận kinh tế Mỹ của Truist, ví von rằng việc duy trì mức tăng trưởng 5% trong suốt cả năm là một “thử thách cực đại”. Các chuyên gia lo ngại rằng việc bơm tiền qua hoàn thuế và hạ lãi suất trong bối cảnh nền kinh tế đang vận hành tốt có thể dẫn đến tình trạng “quá nhiệt”. Đây là kịch bản kinh điển: Quá nhiều tiền đuổi theo quá ít hàng hóa, và kết quả tất yếu là lạm phát quay trở lại.

Bà Liz Pancotti từ viện nghiên cứu Groundworks đã đưa ra một nhận định sắc sảo: “Những gì Bộ trưởng ám chỉ không phải là mở khóa tăng trưởng, mà là mở khóa lạm phát”. Thực tế, lạm phát vẫn là bóng ma chưa hoàn toàn tan biến. Giá cả thực phẩm thiết yếu như thịt bò, cà phê vẫn đang ở mức cao, bào mòn túi tiền của người dân.

Đáng chú ý hơn, dù nền kinh tế tăng trưởng, người lao động dường như đang nhận được phần bánh nhỏ hơn. Số liệu cho thấy tỷ trọng thu nhập lao động trong GDP đã giảm xuống mức thấp nhất kể từ năm 1947, chỉ còn 53,8% vào quý III/2025. Điều này lý giải vì sao dù GDP có thể tăng đẹp trên giấy tờ, nhưng cảm nhận thực tế về sự thịnh vượng của người dân lại không tương xứng. Người Mỹ quan tâm đến việc giá thực phẩm giảm và đủ tiền cho con đi trại hè hơn là những con số GDP nhảy múa.

Giữa cuộc tranh luận về tăng trưởng và lạm phát, có một biến số được cả hai phe đều thừa nhận là động lực then chốt, đó là trí tuệ nhân tạo (AI) và năng suất lao động.

Các báo cáo gần đây từ Reuters và Goldman Sachs đều chỉ ra rằng, Mỹ đang đứng trước một “cú bùng nổ năng suất” nhờ công nghệ. Sự đầu tư ồ ạt vào các trung tâm dữ liệu AI và ứng dụng công nghệ đang bắt đầu hái quả ngọt. Goldman Sachs dự báo phần lớn tăng trưởng GDP trong những năm tới sẽ đến từ năng suất lao động tăng cao, bù đắp cho sự sụt giảm của nguồn cung lao động do nhập cư hạn chế.

Điều thú vị là làn sóng này dường như đang lan rộng ra toàn cầu. Dữ liệu PMI từ Anh và Đức đầu năm 2026 cho thấy một hiện tượng lạ: Sản lượng tăng nhưng việc làm lại giảm hoặc đi ngang. Theo định nghĩa kinh điển, đây chính là sự gia tăng năng suất, làm ra nhiều của cải hơn với ít sức người hơn. Tại Anh, tỷ lệ sản lượng trên việc làm đã đạt mức cao nhất trong hơn một thập kỷ.

Tuy nhiên, đây là con dao hai lưỡi. David Mericle, Kinh tế trưởng của Goldman Sachs, cảnh báo về một rủi ro mới: “Phục hồi không việc làm”. Khi doanh nghiệp ngày càng tin vào khả năng thay thế con người của AI, họ có thể ngần ngại tuyển dụng mới. Goldman Sachs coi thị trường lao động là mảnh ghép bất định nhất của năm 2026. Nếu AI thực sự giúp cắt giảm chi phí nhân sự mạnh mẽ như kỳ vọng, tỷ lệ thất nghiệp có thể sẽ không giảm, hoặc thậm chí nhích lên, dù GDP vẫn tăng trưởng.

Những bước nhảy vọt về công nghệ từ lâu đã là dấu ấn giúp kinh tế Mỹ đạt hiệu quả cao, linh hoạt và năng động và xu hướng được kỳ vọng sẽ còn tăng tốc mạnh hơn nhờ trí tuệ nhân tạo (AI) (Ảnh: BizzBuzz).

Dù còn nhiều tranh cãi, nhưng có một điểm sáng mà các nhà đầu tư có thể kỳ vọng: Lãi suất. Goldman Sachs dự báo Fed sẽ có hai đợt cắt giảm lãi suất trong năm 2026, mỗi lần 25 điểm cơ bản vào tháng 6 và tháng 9, đưa lãi suất về mức 3-3,25%. Đây được xem là mức lãi suất trung tính, đủ để hỗ trợ nền kinh tế mà không gây ra lạm phát phi mã.

Lạm phát PCE lõi được dự báo sẽ giảm dần về mức 2,1% vào cuối năm, khi các cú sốc về thuế quan phai nhạt dần. Đây là cơ sở để tin vào một cuộc “hạ cánh mềm” thành công, nơi nền kinh tế vẫn tăng trưởng tốt (dù có thể không đạt mức 5% như kỳ vọng) và lạm phát được kiểm soát.

Kết lại, năm 2026 hứa hẹn là một năm đầy biến động nhưng cũng nhiều cơ hội. Dù con số 5% có thể là một giấc mơ hơi xa vời của các chính trị gia, nhưng một nền kinh tế Mỹ tăng trưởng vững chắc nhờ nền tảng công nghệ và năng suất là điều hoàn toàn có cơ sở.

Tuy nhiên, câu hỏi lớn nhất vẫn còn bỏ ngỏ: Liệu sự thịnh vượng từ AI và tăng trưởng GDP có thực sự chảy vào túi của người lao động bình dân, hay sẽ tiếp tục khoét sâu thêm khoảng cách giàu nghèo trong xã hội Mỹ? Đó mới là thước đo cuối cùng cho sự thành công của một nền kinh tế.