Kinh tế thể thao: Việt Nam có đủ năng lực khai thác ‘mỏ vàng’?

Đây vừa là cơ hội nâng cao năng lực quốc gia, vừa giải bài toán về chất lượng nhân sự.

Olympic trở thành phép thử năng lực cho Việt Nam

“Tôi thực sự ấn tượng trước nhiệt huyết và tầm nhìn quốc gia của Việt Nam” – bà Hashimoto Seiko, Chủ tịch Ủy ban điều hành Lễ hội Việt – Nhật lần thứ 11, chia sẻ trực tuyến tại “Hội thảo phát triển nguồn nhân lực cho tương lai bền vững và hướng tới tầm nhìn Thành phố Olympic”, diễn ra tại TP.HCM hôm 6-3.

Theo bà Hashimoto, Việt Nam đang phát triển với tốc độ đáng chú ý, hướng tới mục tiêu trở thành quốc gia phát triển vào năm 2045. Một trong những minh chứng cho khát vọng đó là dự án “Thành phố thể thao Olympic” tại Hà Nội, với kế hoạch xây dựng sân vận động quy mô hàng đầu thế giới và sức chứa khoảng 135.000 người.

Với kinh nghiệm nhiều năm tham gia các vị trí lãnh đạo trong hệ thống Olympic và Paralympic Tokyo, bà cho rằng Olympic không chỉ đơn thuần là một sự kiện thể thao toàn cầu. Đó còn là sân khấu để một quốc gia chứng minh “năng lực tổng hợp” của mình trước thế giới.

Các yếu tố như quy mô nền kinh tế, hệ thống cơ sở hạ tầng hay năng lực tổ chức là điều kiện quan trọng.

Tuy nhiên, điều khiến cộng đồng quốc tế thực sự đánh giá cao lại nằm ở những giá trị sâu hơn: sự trưởng thành của người dân, khả năng hòa nhập xã hội một cách bình đẳng và tinh thần kiên cường trước thử thách. Nói cách khác, đó là “phẩm giá của một quốc gia”.

TS Lý Đại Nghĩa, Giám đốc Trung tâm Huấn luyện và thi đấu TDTT TP.HCM, cho rằng tầm nhìn xây dựng một “Thành phố Olympic” không chỉ hướng đến việc tổ chức một đại hội thể thao quy mô lớn. Xa hơn là việc kiến tạo một hệ sinh thái mới, nơi thể thao, công nghệ và kinh tế vận hành đồng bộ trên nền tảng chuyển đổi số.

Chìa khóa nằm ở nguồn nhân lực chất lượng cao

Ông Takebe Tsutomu, Chủ tịch danh dự Ủy ban điều hành Lễ hội Việt – Nhật, cho biết việc đầu tư những công trình “phần cứng” như sân vận động quy mô lớn, đường sắt cao tốc hay các tòa nhà hiện đại tuy cần thiết nhưng vẫn chưa đủ để đưa một quốc gia gia nhập nhóm phát triển.

Các công trình có thể được xây dựng bằng nguồn lực tài chính, công nghệ có thể được nhập khẩu hoặc chuyển giao. Nhưng con người trực tiếp vận hành, duy trì và sáng tạo ra giá trị mới… không thể được đào tạo trong một sớm một chiều.

Vì vậy, để vượt qua “bẫy thu nhập trung bình” và tiến tới mục tiêu quốc gia phát triển, Việt Nam cần một cuộc chuyển đổi mang tính đột phá về chất lượng nguồn nhân lực. 

Ở góc độ quản lý, bà Lê Thụy Mỵ Châu, Phó giám đốc Sở Giáo dục và Đào tạo TP.HCM, cho rằng một “Thành phố Olympic” trong tương lai không chỉ cần hạ tầng hiện đại, mà còn phải là trung tâm hội tụ các tiêu chuẩn quốc tế về giáo dục, y tế và công nghệ thông minh.

Chìa khóa để hiện thực hóa tầm nhìn này chính là nguồn nhân lực chất lượng cao. Trong khuôn khổ sáng kiến chung Nhật Bản – Việt Nam giai đoạn 2025 – 2026, ngành giáo dục TP.HCM đang tập trung vào ba lĩnh vực chiến lược: đào tạo nhân lực bán dẫn và AI, phát triển mô hình giáo dục KOSEN (đào tạo kỹ sư thực hành, thúc đẩy các chương trình giáo dục hướng tới chuyển đổi xanh và phát triển bền vững).

Giai đoạn 2026 – 2030, TP.HCM đặt mục tiêu mở rộng hợp tác nghiên cứu khoa học quốc tế, phát triển các chương trình đào tạo song bằng và xây dựng hệ sinh thái giáo dục gắn với đổi mới sáng tạo.