Lần đầu ra mắt 26 bức tranh Kiều của danh họa Nguyễn Tư Nghiêm

Nhân kỷ niệm 260 năm ngày sinh đại thi hào Nguyễn Du (1765–1820), lần đầu tiên công chúng và giới nghiên cứu có cơ hội tiếp cận với 26 bức tranh Kiều của danh họa Nguyễn Tư Nghiêm, một bộ tác phẩm hội họa chưa từng được công bố trước đó.

Việc ra mắt bộ tranh không chỉ mở thêm một cánh cửa tiếp cận Truyện Kiều bằng ngôn ngữ hội họa, mà còn đặt lại vấn đề đối thoại giữa văn chương cổ điển và mỹ thuật hiện đại Việt Nam.

26 bức tranh Kiều chưa từng được công bố của danh họa Nguyễn Tư Nghiêm được in trong ấn bản “Kim Vân Kiều (Ảnh: Liên).

26 bức tranh Kiều quý của Nguyễn Tư Nghiêm

Nguyễn Tư Nghiêm (1922–2016) là một trong những gương mặt lớn của mỹ thuật Việt Nam hiện đại, được biết đến với phong cách giàu bản sắc, kết hợp tinh thần truyền thống với tư duy tạo hình hiện đại.

Dân gian nói về bộ tứ danh họa Việt Nam thường nhắc đến 2 nhóm chính: Bộ tứ kinh điển thời kỳ đầu “Nhất Trí, nhì Vân, tam Lân, tứ Cẩn” (Nguyễn Gia Trí, Tô Ngọc Vân, Nguyễn Tường Lân, Trần Văn Cẩn) với những đóng góp nền tảng cho hội họa hiện đại và bộ tứ “Nghiêm – Liên – Sáng – Phái” (Nguyễn Tư Nghiêm, Dương Bích Liên, Nguyễn Sáng, Bùi Xuân Phái) đại diện cho thế hệ thứ 2, định hình phong cách mỹ thuật Việt Nam ở giai đoạn sau.

Trong sự nghiệp của mình, danh họa Tư Nghiêm nhiều lần khai thác các đề tài văn hóa dân gian, lịch sử và văn học cổ, trong đó Truyện Kiều của Nguyễn Du là nguồn cảm hứng quan trọng. Tuy nhiên, ông rất quý những bức tranh Kiều của mình và chưa từng công bố.

Thể theo nguyện vọng của ông lúc sinh thời, người thân của họa sĩ Tư Nghiêm quyết định công bố các bức tranh vào thời điểm hiện tại.

Bộ 26 bức tranh Kiều được sáng tác trên giấy dó, sử dụng các chất liệu như than chì, bột màu và sơn dầu. Khác với lối minh họa kể chuyện quen thuộc, tranh Kiều của Nguyễn Tư Nghiêm không tái hiện trực tiếp các tình tiết hay cảnh huống cụ thể, mà tập trung vào thế giới nội tâm, tâm thế và tính cách của nhân vật.

Ở đó, Thúy Kiều, Kim Trọng, Từ Hải hay Hoạn Thư hiện lên qua những đường nét cô đọng, màu sắc tiết chế, mang tính biểu tượng cao.

Giới phê bình cho rằng, tranh Kiều của Nguyễn Tư Nghiêm là kết quả của một quá trình “đọc Kiều” sâu sắc bằng hội họa. Các tác phẩm vừa cho thấy sự tiếp nối mỹ cảm truyền thống dân tộc, vừa phản ánh tư duy tạo hình hiện đại, chịu ảnh hưởng từ nghệ thuật phương Tây nhưng không hòa tan bản sắc Việt.

Việc công bố trọn vẹn bộ tranh vì thế được xem là một đóng góp đáng chú ý cho lịch sử mỹ thuật Việt Nam, đồng thời kéo dài truyền thống vẽ Kiều từng được nhiều danh họa theo đuổi.

Tranh Kiều của Nguyễn Tư Nghiêm trên bìa ấn phẩm (Ảnh: Liên).