“Vì không có nhiều nhân viên y tế ở tuyến ban đầu nên không có bệnh nhân đến; ngược lại, vì không có bệnh nhân đến tuyến cơ sở nên cũng không có nhiều nhân viên y tế về tuyến cơ sở. Đây là câu chuyện con gà và quả trứng mà chúng ta phải giải quyết”, TS.BS Nguyễn Văn Vĩnh Châu, Phó giám đốc Sở Y tế TPHCM, chia sẻ tại Hội nghị Tổng kết hoạt động năm 2025, triển khai hoạt động trọng tâm năm 2026 của y tế TPHCM.
Phó giám đốc Sở Y tế TPHCM báo cáo tại hội nghị (Ảnh: DL).
Tại hội nghị, ông Châu dẫn chứng một số thống kê về tình trạng khám chữa bệnh của người dân TPHCM. Cụ thể, trong mô hình ba tầng chăm sóc sức khỏe, tuyến ban đầu (168 trạm y tế phường, xã, đặc khu) chỉ tiếp nhận 8% lượt khám ngoại trú, tương đương khoảng 4 triệu lượt. Trong khi đó, tuyến cơ bản chiếm 45,7% và tuyến chuyên sâu chiếm tới 46,2%.
“Hiện nay, sự can thiệp để phòng ngừa cũng như phát hiện sớm bệnh tật của tuyến y tế cơ sở vẫn còn tương đối khiêm tốn.
Đa phần người bệnh khi có bệnh thì đến thẳng các bệnh viện, từ bệnh viện cấp cơ bản thậm chí vượt tuyến lên bệnh viện cấp chuyên sâu để được chẩn đoán và điều trị; rất ít bệnh nhân đến tuyến y tế cơ sở”, TS.BS Vĩnh Châu chia sẻ.
Người dân đi khám tại Bệnh viện Từ Dũ cơ sở 2 (Ảnh: Bảo Quyên).
Tương ứng với sự phân bổ bệnh nhân nghiêng về tuyến trên, nguồn nhân lực y tế cũng tạo thành một “hình tam giác ngược”. Tuyến ban đầu chỉ có 17% nhân viên y tế (khoảng 16.777 bác sĩ và điều dưỡng), tuyến cơ bản 32%, còn tuyến chuyên sâu chiếm tới 51%.
Theo ông Châu, đây chính là vòng luẩn quẩn kiểu “con gà và quả trứng” mà hệ thống y tế TPHCM đang phải đối mặt.
Do đó, nhiệm vụ của ngành y tế trong thời gian tới là phá vỡ vòng luẩn quẩn này, lật ngược hình tam giác để tuyến ban đầu thực sự trở thành tuyến quan trọng nhất, phục vụ và chăm sóc người dân ngay từ cộng đồng.
TPHCM đã triển khai nhiều giải pháp đồng bộ như hình thành các trạm y tế hoạt động theo quy trình y học gia đình; ứng dụng hội chẩn từ xa để kết nối bác sĩ trạm y tế với chuyên gia tuyến trên; thu hút bác sĩ đã nghỉ hưu về làm việc tại trạm y tế; đào tạo bác sĩ trạm y tế quản lý bệnh mạn tính theo chuẩn WHO; triển khai đấu thầu thuốc tập trung để trạm y tế có thuốc tương tự tuyến trên…
Sau khi hợp nhất và triển khai mô hình y tế hai cấp, lãnh đạo Sở Y tế TPHCM mong muốn trạm y tế có thể là nơi chẩn đoán, điều trị ban đầu cho người dân, chỉ chuyển tuyến chuyên sâu khi vượt quá khả năng.
Về nhiệm vụ phòng bệnh, tuyến y tế cơ sở chịu trách nhiệm phòng ngừa, phát hiện sớm bệnh, điều trị ban đầu, quản lý điều trị giai đoạn ổn định và phục hồi chức năng.
Vai trò của các bệnh viện đa khoa khu vực, bệnh viện quận/huyện trước đây là hỗ trợ chuyên môn cho y tế cơ sở, tiếp nhận các trường hợp vượt khả năng từ trạm y tế và chuyển bệnh nhân sau ổn định trở về trạm y tế để quản lý tiếp.
Ông Châu dẫn chứng một mô hình thí điểm thành công tại quận 11 cũ. Trong đó, trạm y tế khi sàng lọc phát hiện bệnh nhân hen, chuyển về bệnh viện chẩn đoán và điều trị, sau ổn định chuyển về trạm y tế theo dõi tiếp. Tuy còn khó khăn về phân tuyến thuốc, mô hình đã chứng minh tính khả thi.
Nguồn: https://dantri.com.vn/suc-khoe/lanh-dao-so-y-te-chi-ra-cau-chuyen-con-ga-qua-trung-trong-y-te-co-so-20260110140219755.htm
