Kíp phòng thủ Ukraine (Ảnh: Quân đội Ukraine).
Việc huấn luyện không đầy đủ là một phần nguyên nhân khiến hiệu quả phòng không của Ukraine suy giảm, các nguồn tin quân sự nói với Euromaidan Press.
Trong khi Nga tăng hơn gấp đôi số cuộc tấn công bằng UAV và tên lửa trong năm ngoái, tỷ lệ đánh chặn của Ukraine giảm từ 96,58% vào tháng 1/2025 xuống còn 82,7% vào tháng 12 cùng năm, theo Viện Khoa học và An ninh Quốc tế (ISIS).
Có nhiều lý do dẫn đến sự suy giảm này, từ việc Nga cải tiến UAV và chiến thuật, đến tình trạng thiếu hụt trang bị và nhân sự từ phía Ukraine. Tuy nhiên, huấn luyện là một nguyên nhân quan trọng nhưng thường bị bỏ qua.
Thiếu thời gian đào tạo khiến nhân sự được động viên không thể làm chủ các hệ thống phòng không, Taras Chmut, cựu binh Ukraine và người đứng đầu quỹ Come Back Alive, nói với Militarnyi.
“Nếu bạn không biết làm, bạn cần được dạy đúng cách. Nếu quá trình học cần 10 ngày mà bạn chỉ có 2 ngày, thì bạn sẽ học kiểu nửa vời. Ở đâu cũng vậy thôi”, ông Chmut nói.
Ông nói thêm rằng nếu binh sĩ không hiểu rõ trang bị của mình, thì dù hệ thống có tốt đến đâu trên thao trường cũng sẽ không hiệu quả trong thực chiến.
Một thượng sĩ ẩn danh trong quân đội Ukraine nói với Euromaidan Press những điều tương tự. Ông chỉ ra rằng nhiều quân nhân ở mọi vị trí chỉ được huấn luyện 2 tuần. Hệ quả là nhiều binh sĩ không sẵn sàng đối mặt với điều kiện chiến trường thực sự, kể cả trong các đơn vị phòng không.
Nga tăng số UAV kiểu Shahed từ 2.629 lượt phóng trong tháng 1/2025 lên đỉnh 6.297 vào tháng 7, sau đó giảm dần xuống 5.131 vào tháng 12 cùng năm, theo ISIS.
Trong khi đó, tỷ lệ đòn đánh trúng mục tiêu tăng, còn tỷ lệ đánh chặn giảm. ISIS ghi nhận 90 vụ trúng đích của Nga vào tháng 1 nhưng tới 886 vụ vào tháng 12. Kể từ tháng 4, tỷ lệ đánh chặn của Ukraine chưa bao giờ vượt quá mức “trên 80%”.
Nguyên nhân bao gồm Nga cải thiện chiến thuật với số lượng UAV làm cạn kiệt đạn dược phòng không của Ukraine. Ngoài ra, UAV Nga bay nhanh hơn và trộn lẫn nhiều mồi bẫy. Nga cũng tung nhiều đòn đánh gần tiền tuyến hơn, giúp rút ngắn thời gian bay và tối ưu lộ trình. Nga dùng hệ thống dẫn đường chống gây nhiễu tốt hơn, tích hợp camera và modem để điều chỉnh quỹ đạo theo thời gian thực.
Tuy nhiên, Ukraine chưa thích nghi kịp với điều này. Ông Chmut nói rằng vấn đề thể hiện rõ trong thực tế chiến sự.
“Một tổ chuyên gia từ nhà máy đến, họ làm việc với hệ thống này cả đời, họ bắn hạ mục tiêu gần như nhắm mắt cũng trúng và nói hệ thống hoạt động. Nhưng khi một kíp chiến đấu bình thường, mới hôm qua còn là quản lý hay thợ điện, được huy động đến và chỉ đạo làm theo thì họ thất bại. Vì thời gian phản ứng quá nhanh, vì kiến thức, vì kinh nghiệm, vì mọi thứ”, ông giải thích.
Vấn đề không nằm ở vũ khí hay bản thân binh sĩ, mà ở mức độ chuẩn bị, động lực và khả năng áp dụng chiến thuật. Không có những yếu tố đó, “dù bạn có cung cấp trang bị gì thì cũng không thể xảy ra điều gì”, ông Chmut nói.
Theo các binh sĩ, môi trường huấn luyện ở Ukraine hiện nay chưa phát triển tốt động lực, tinh thần đồng đội, chiều sâu chiến thuật và hiểu biết về trang bị. Thời gian huấn luyện phụ thuộc vào lữ đoàn: một số đơn vị cố gắng đảm bảo tối thiểu 4 tuần, nhưng nhiều đơn vị chỉ có 2 tuần. Ngoài ra, nhiều chương trình huấn luyện bỏ qua lý thuyết chiến đấu và xây dựng đội nhóm, dù cả hai đều rất quan trọng.
Các lựa chọn chiến thuật của Ukraine cũng ảnh hưởng đến hiệu quả phòng không. Ông Chmut nói rằng nhiều lúc các kíp phòng không mặt đất không được phép bắn Shahed vì trên trời đang có máy bay Ukraine truy đuổi tên lửa hành trình Nga.
Trong tình huống đó, ưu tiên của Ukraine là bắn hạ tên lửa hành trình và nguy cơ kíp phòng thủ ở dưới bắn nhầm máy bay Ukraine là “khá cao”. Vì vậy, kíp mặt đất phải chờ máy bay rời khu vực rồi mới tiếp tục săn Shahed. Điều này cho thấy các tầng phòng không của Ukraine chưa phối hợp đủ tốt và giao tiếp là vấn đề lớn.
Nguồn: https://dantri.com.vn/the-gioi/lo-hong-chi-mang-lam-luoi-phong-thu-ukraine-lien-tuc-lot-luoi-hoa-luc-nga-20260211113723853.htm
