Loạt quốc gia tung “phao cứu sinh” tỷ USD hạ nhiệt giá dầu

Khi chuỗi cung ứng toàn cầu qua eo biển Hormuz gặp trục trặc, bài toán chi phí năng lượng đang được đặt lên bàn nghị sự của mọi quốc gia. Thay vì để thị trường tự điều tiết, các chính phủ đang chủ động can thiệp bằng những công cụ tài chính mạnh mẽ và các giải pháp vận hành linh hoạt.

Mục tiêu tối thượng lúc này là giữ vững đà phục hồi kinh tế, bảo vệ sức mua của người tiêu dùng và duy trì nhịp độ sản xuất của doanh nghiệp. Từ việc phát phiếu mua sắm, giảm thuế cho đến thay đổi thói quen làm việc, một “trạng thái bình thường mới” đang được thiết lập trên toàn cầu.

Cuộc xung đột khiến giá dầu tiếp tục tăng vọt, buộc một số nước phải triển khai các biện pháp khẩn cấp để giảm thiểu tác động của tình trạng thiếu xăng và giá cả leo thang (Ảnh: New Era).

Bơm tiền trực tiếp, trợ giá sát sườn

Để bảo vệ nền kinh tế lớn thứ 4 châu Á, Hàn Quốc vừa có một bước đi quyết liệt hiếm thấy. Theo Reuters và Straits Times, chính phủ nước này đã đề xuất gói ngân sách bổ sung trị giá 26.200 tỷ won (tương đương 22 tỷ USD). Điểm sáng của gói cứu trợ này là cách dòng tiền được bơm trực tiếp vào những mắt xích yếu nhất của nền kinh tế.

Cụ thể, giới chức Seoul dự kiến chi 5.000 tỷ won để bù đắp thiệt hại cho các nhà máy lọc dầu. Động thái này đi kèm với yêu cầu áp trần giá bán lẻ toàn quốc, một biện pháp mạnh tay lần đầu tiên được tái kích hoạt trong gần 30 năm qua. Nhờ đó, giá xăng dầu đến tay người dân và doanh nghiệp vận tải được giữ ở mức bình ổn, ngăn chặn đà tăng chi phí logistics.

Hàn Quốc còn trích 4.800 tỷ won để phát phiếu tiêu dùng trực tiếp cho người dân. Mỗi cá nhân có thể nhận từ 100.000-600.000 won tùy thuộc vào thu nhập, giúp giảm bớt gánh nặng chi tiêu thiết yếu. Đáng chú ý, nguồn tiền này được lấy từ phần thuế vượt dự toán nhờ xuất khẩu chip tăng mạnh, hoàn toàn không gây áp lực lên nợ công.

Tại Nam Bán cầu, Australia cũng đang hành động thần tốc để hạ nhiệt chi phí. Thủ tướng Anthony Albanese tuyên bố chính phủ sẽ giảm một nửa thuế tiêu thụ đặc biệt đối với xăng và diesel. Theo tính toán, chính sách này lập tức giúp người dân tiết kiệm khoảng 26,3 cent cho mỗi lít nhiên liệu, một con số rất có ý nghĩa với các hộ gia đình.

Đồng thời, Australia quyết định loại bỏ phí sử dụng đường bộ cho xe tải nặng trong 3 tháng và mở kho dự trữ nhiên liệu quốc gia. Các biện pháp này không chỉ giải tỏa áp lực cho ngành vận tải mà còn đảm bảo hàng hóa thiết yếu được lưu thông thông suốt đến các khu vực vùng sâu vùng xa.

Giảm mạnh thuế xăng dầu về 0% tạo đòn bẩy hạ nhiệt giá (Ảnh: The Nation).

Đổi lịch làm việc, siết lại vòng quay bánh xe

Khi các công cụ tài chính được tung ra, nhiều biện pháp điều tiết nhu cầu tiêu thụ cũng song song được áp dụng. Một góc nhìn kinh tế thú vị đang diễn ra, đó là tiết kiệm năng lượng thông qua việc thay đổi thói quen làm việc. Theo báo cáo từ Reuters Sustainable Switch, làm việc từ xa đang trở thành “vũ khí” mới để chống lại chi phí nhiên liệu đắt đỏ.

Tại Ethiopia, tập đoàn Ethio Engineering đã yêu cầu hơn 3.000 nhân viên chuyển sang hình thức họp trực tuyến. Quyết định này bám sát hướng dẫn của chính phủ nhằm giảm thiểu lượng xe cộ lưu thông, tối ưu hóa chi phí vận hành doanh nghiệp. Đây là một mũi tên trúng đích kép: vừa duy trì hiệu suất công việc, vừa cắt giảm đáng kể hóa đơn xăng xe cho người lao động.

Làn sóng linh hoạt hóa này cũng đang lan rộng tại khu vực châu Á. Sri Lanka đã chủ động rút ngắn tuần làm việc xuống còn 4 ngày, tạo điều kiện cho người dân hạn chế di chuyển. Trong khi đó, Myanmar bắt đầu áp dụng quy định hạn chế lái xe luân phiên theo ngày, một biện pháp phân luồng tiêu dùng khá hiệu quả.

Hàn Quốc cũng đã chuẩn bị sẵn kịch bản tương tự. Bộ trưởng Tài chính Koo Yun-cheol cho biết nước này có thể áp dụng hệ thống luân phiên xe cá nhân trên toàn quốc nếu giá dầu thô chạm mốc 120-130 USD/thùng. Hệ thống này từng phát huy tác dụng rất tốt vào năm 1991, giúp quốc gia này vượt qua giai đoạn biến động năng lượng một cách êm thấm.

Tại châu Phi, các hiệp hội doanh nghiệp Nigeria đang tích cực kiến nghị chính phủ tung ra các ưu đãi thuế cho nhà máy lọc dầu nội địa. Thay vì phụ thuộc vào nguồn cung bên ngoài, việc thúc đẩy các giao dịch dầu thô bằng đồng nội tệ (naira) được xem là giải pháp căn cơ để ổn định giá cả và bảo vệ chuỗi cung ứng thực phẩm.

Giảm ngày làm, làm việc từ xa hay hạn chế lái xe là những biện pháp được nhiều quốc gia áp dụng (Ảnh: Rthk).

Sự can thiệp của G7 và bộ đệm thị trường

Ở tầm vĩ mô, các nền kinh tế lớn nhất thế giới đang thiết lập những bộ đệm vững chắc. Theo Euronews, các bộ trưởng năng lượng và tài chính G7 đã phát đi thông điệp mạnh mẽ, cam kết thực hiện “mọi biện pháp cần thiết” để duy trì sự ổn định của thị trường. Sự phối hợp quốc tế này là liều thuốc an thần quan trọng cho giới đầu tư.

Trước đó, Cơ quan Năng lượng Quốc tế (IEA) đã tung ra 400 triệu thùng dầu từ kho dự trữ để bù đắp các gián đoạn cục bộ. Tại châu Âu, nhiều quốc gia không chờ đợi mà đã tự thiết lập hàng rào bảo vệ. Ba Lan, Hungary và Croatia đã chính thức áp dụng các mức trần giá nhiên liệu nội địa, đảm bảo chi phí sản xuất công nghiệp không bị đội lên quá cao.

Thị trường dầu toàn cầu đang xuất hiện những tín hiệu phân hóa rõ rệt. Theo Oilprice, sự gián đoạn logistics tại eo biển Hormuz đã đẩy giá dầu Brent – chuẩn mực toàn cầu – lên 118,2 USD/thùng (tính đến 23h45 ngày 31/3 giờ Việt Nam), trong khi WTI của Mỹ duy trì ở mức “mềm” hơn, quanh 102,5 USD/thùng.

Tuy nhiên, cập nhật lúc 5h ngày 1/4, giá dầu thế giới đồng loạt giảm mạnh sau những tín hiệu đầu tiên từ lãnh đạo Iran về khả năng đàm phán chấm dứt chiến tranh với Mỹ, khi hợp đồng tương lai Brent mất hơn 2,9% xuống khoảng 104 USD/thùng và WTI giảm khoảng 2% xuống 101 USD/thùng.

Sự chênh lệch này cho thấy nguồn cung từ Mỹ vẫn đang rất dồi dào và ổn định. Thông điệp từ giới chức Mỹ về việc sẵn sàng cung cấp nhiên liệu cho các đối tác đang gặp khó khăn đã mở ra một kênh tiếp cận mới, giúp giải tỏa cơn khát năng lượng cho nhiều khu vực trên thế giới.

Về dài hạn, những biến động hiện tại lại đang trở thành chất xúc tác đẩy nhanh quá trình chuyển đổi xanh. Ủy viên châu Âu phụ trách năng lượng Dan Jorgensen đã nhấn mạnh trên mạng xã hội X rằng: “Khối EU phải tăng tốc trên con đường hướng tới độc lập năng lượng bằng cách nâng cấp hạ tầng lưới điện – một yếu tố then chốt để tối ưu hóa dòng năng lượng tái tạo”.