Lời khuyên “ngược bão” từ người đứng đầu Fed
Trong một buổi trò chuyện mới đây với gần 400 sinh viên kinh tế tại Đại học Harvard, Chủ tịch Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (Fed) Jerome Powell thẳng thắn thừa nhận thế hệ Gen Z đang bước vào một thị trường lao động đầy thách thức. Đây là giai đoạn mà tốc độ tạo việc làm mới ở mức rất thấp, trong khi trí tuệ nhân tạo (AI) lại đang trỗi dậy với sức mạnh vũ bão.
Theo ông Powell, những vị trí công việc từng là bệ phóng dồi dào cho sinh viên mới ra trường cách đây vài năm nay đã trở nên khan hiếm. Các doanh nghiệp đang cẩn trọng đánh giá lại toàn bộ bộ máy, tìm kiếm những vị trí có khả năng tự động hóa cao.
Dù thừa nhận AI là một yếu tố gây xáo trộn mạnh mẽ, người đứng đầu Fed không khuyên những người trẻ tuổi chọn cách thu mình “phòng thủ”. Ngược lại, ông khuyến khích thế hệ lao động mới chủ động thích nghi và đầu tư thời gian để thực sự làm chủ công nghệ.
Từ chính trải nghiệm cá nhân, ông chia sẻ rằng các mô hình ngôn ngữ lớn đang giúp nâng cao đáng kể năng suất. Ông cảm thấy bản thân làm việc hiệu quả hơn nhờ khả năng tiếp thu kiến thức mới một cách nhanh chóng.
Ông Powell nhấn mạnh, với những người biết tận dụng, AI hoàn toàn không phải là một mối đe dọa mà là một “đòn bẩy năng suất”.
Nhìn từ lăng kính lịch sử, ông ví AI như một “phiên bản mới của máy dệt”. Dù công nghệ luôn mang tính chất “phá hủy sáng tạo” và gây gián đoạn trong ngắn hạn, đích đến cuối cùng vẫn là nâng cao mức sống chung, miễn là xã hội đào tạo được nguồn nhân lực phù hợp.
Ông Powell cho rằng AI không phải là mối đe dọa nếu người lao động biết tận dụng (Ảnh: Fortune).
Thực tế khắc nghiệt từ bài toán chi phí của doanh nghiệp
Dù thông điệp của Chủ tịch Fed mang đậm tính khích lệ, thực tế thị trường lại đang vận hành theo hướng lạnh lùng hơn rất nhiều.
Những phát biểu của ông Powell diễn ra đúng vào thời điểm các tập đoàn lớn tại Mỹ đang ráo riết xem xét cắt giảm nhân sự.
Giới công nghệ gọi hiện tượng này là “AI washing” – một thuật ngữ được CEO OpenAI Sam Altman nhắc đến để chỉ việc doanh nghiệp mượn danh nghĩa AI để tinh giản bộ máy. Ông Powell cũng không ngần ngại thừa nhận sự thật mất lòng này. Các công ty sẵn sàng loại bỏ những công việc có thể bị thay thế bởi các mô hình ngôn ngữ lớn, đơn giản vì đối thủ cạnh tranh của họ cũng đang làm điều tương tự.
Hãng tin Reuters trích dẫn báo cáo Workmonitor của Randstad, thị trường đang chứng kiến một cuộc hoán đổi kỹ năng ngoạn mục. Nhu cầu tuyển dụng các vị trí yêu cầu kỹ năng “AI agent” (tác nhân AI) đã tăng vọt tới 1.587%. Điều này phản ánh rõ nét cơn khát nhân sự có khả năng làm việc song hành cùng máy móc, trong khi các công việc lặp lại đang dần bị đào thải.
Sự chuyển dịch này tạo ra một khoảng trống kỳ vọng lớn giữa giới chủ và người làm thuê. Báo cáo của Randstad cho thấy 95% doanh nghiệp dự báo sẽ tăng trưởng tốt trong năm nay nhờ công nghệ. Thế nhưng, chỉ có 51% người lao động chia sẻ sự lạc quan đó.
CEO Randstad, ông Sander van ‘t Noordende, nhận định rất thực tế rằng người lao động dù hào hứng nhưng vẫn đầy hoài nghi, bởi họ hiểu doanh nghiệp luôn ưu tiên bài toán cắt giảm chi phí.
Nghịch lý tâm lý của thế hệ lao động trẻ
Theo cuộc thăm dò do Quinnipiac University vừa công bố, có đến 70% người Mỹ tin rằng AI sẽ làm thu hẹp cơ hội việc làm nói chung. Đáng chú ý, tỷ lệ người lo sợ công việc của chính mình trở nên lỗi thời đã tăng nhanh từ mức 21% của năm ngoái lên 30% ở thời điểm hiện tại.
Tuy nhiên, khi đi sâu vào từng nhóm tuổi, dữ liệu lại hé lộ một nghịch lý thú vị về Gen Z. Dù là nhóm chịu tác động trực tiếp và mạnh mẽ nhất từ sự thay đổi của thị trường, Gen Z lại tỏ ra ít bi quan hơn về nguy cơ mất việc hoàn toàn.
Chỉ 26% Gen Z lo sợ bị đào thải, thấp hơn mức 34% của gen Y. Tỷ lệ “rất lo ngại” ở Gen Z cũng chỉ dừng ở mức 7%, cho thấy một tâm thế sẵn sàng đón nhận và học hỏi.
Dẫu vậy, sự tự tin không đồng nghĩa với việc thiếu vắng áp lực. Khảo sát toàn cầu của Randstad lại chỉ ra rằng, Gen Z là nhóm lo ngại nhất về tác động “trực tiếp” của AI đến các công việc hàng ngày của họ. Khi các công ty tăng tốc đưa chatbot và tự động hóa vào quy trình làm việc, những người trẻ tuổi cảm nhận rõ rệt nhất hơi nóng của sự thay đổi, trái ngược hoàn toàn với sự tự tin của thế hệ đi trước.
Thị trường lao động toàn cầu hiện không chỉ chịu áp lực từ công nghệ mà còn bị bủa vây bởi niềm tin tiêu dùng suy yếu và những biến động phức tạp trong chính sách thương mại quốc tế. AI đang tạo ra một nghịch lý hiển hiện: một mặt thúc đẩy năng suất và mở ra những chân trời nghề nghiệp mới, mặt khác lại đe dọa trực tiếp đến sinh kế truyền thống.
Giống như nhiều cuộc cách mạng công nghệ trước đây, câu hỏi lớn nhất vẫn chưa có lời giải đáp trọn vẹn. Liệu AI sẽ vĩnh viễn lấy đi việc làm, hay chỉ đang dọn đường để tạo ra một thế hệ công việc hoàn toàn mới? Quá trình chuyển giao này sẽ kéo dài 10 năm, 20 năm hay cả một thế hệ?
Chính Chủ tịch Fed Jerome Powell cũng không đưa ra một mốc thời gian cụ thể, nhưng ông để lại một góc nhìn đầy tính thực tế cho những người trẻ đang đứng trước ngã rẽ sự nghiệp: “Có thể sẽ có một khoảng thời gian khó khăn và có lẽ chúng ta đang ở trong giai đoạn đó”.
Nguồn: https://dantri.com.vn/kinh-doanh/loi-khuyen-nguoc-bao-tu-chu-tich-fed-cho-gen-z-truoc-lan-song-ai-20260331224850247.htm
