Một mục tiêu bị tập kích ở Tehran, Iran (Ảnh: Reuters).
Theo trang tin Ynet News của Israel, trong cuộc xung đột hiện tại ở Iran, AI không còn chỉ phân tích tình báo mà nó đang tăng tốc toàn bộ nhịp độ chiến sự, từ việc tạo mục tiêu theo thời gian thực đến quản lý đánh chặn tên lửa và điều phối các bầy đàn UAV tự hành.
Các chuyên gia gọi chiến dịch tập kích mà Mỹ và Israel tiến hành ở Iran là “cuộc chiến AI quy mô toàn diện đầu tiên trong lịch sử thế giới”.
AI giờ đây không chỉ phân tích dữ liệu mà thực sự đã chuyển sang nắm giữ và điều phối tình hình. Israel và Mỹ đã dùng AI để hỗ trợ lập kế hoạch cho các cuộc tấn công quy mô lớn vào mục tiêu Iran, điều phối hàng trăm máy bay cùng lúc trên không, đưa ra quyết định nhanh về cách đánh chặn tên lửa đạn đạo và nhiều nhiệm vụ khác.
AI đứng sau các hệ thống hỗ trợ quyết định có khả năng xử lý khối lượng dữ liệu mà các nhà phân tích tình báo không thể phân tích ngay cả trong nhiều thập kỷ, giúp họ tập trung vào thông tin thực sự quan trọng.
Theo Guardian, tốc độ tạo mục tiêu, phê duyệt và thực thi bằng AI trong cuộc chiến hiện tại “nhanh hơn cả tốc độ suy nghĩ của con người”. Sự chuyển dịch này đánh dấu một thay đổi mang tính đột phá trong học thuyết chiến tranh hiện đại, khiến nó chính xác hơn, tiết kiệm hơn và cũng gây sát thương lớn hơn.
AI rút ngắn đáng kể thời gian từ khi phát hiện mục tiêu đến khi loại bỏ. Để so sánh: Trong Thế chiến II, thời gian từ thu thập tình báo (như trinh sát trên không) đến thực hiện một cuộc ném bom có thể mất tới 6 tháng.
Giờ đây mọi thứ đã nhanh hơn đáng kể nhờ sự tổng hợp và phân tích của AI. Bộ Tư lệnh Trung tâm Mỹ (CENTCOM) đang áp dụng “Project Maven” để tóm tắt tình báo thô từ hàng trăm hoặc hàng nghìn nguồn cùng lúc và tạo ra chỉ thị tác chiến.
Hệ thống này quét hàng nghìn giờ video từ UAV, nhận diện các đối tượng như phương tiện, con người và loại vũ khí, khối dữ liệu hàng terabyte, rồi đánh dấu cho các nhân viên tình báo.
Tháng 8/2023, Thứ trưởng Quốc phòng Mỹ Kathleen Hicks công bố chương trình Replicator, triển khai hàng nghìn UAV, USV và phương tiện tự hành hoạt động độc lập mà không cần kiểm soát trực tiếp từng đơn vị.
Ít nhất một phần trong số đó có khả năng cao đang tham gia chiến dịch chống lại Iran. Trong hai tuần qua, Mỹ cũng triển khai tới Trung Đông một đơn vị vận hành bầy đàn UAV LUCAS, loại UAV tương đối rẻ do công ty Spekter-Works tại Arizona sản xuất, có khả năng hoạt động hoàn toàn tự động. Chúng có thể liên lạc với nhau trên không, phân chia mục tiêu và thực hiện các cuộc tấn công cảm tử vào hệ thống radar Iran mà không cần chỉ dẫn từ mặt đất.
Trong khi đó, Financial Times đưa tin Israel đã xâm nhập gần như toàn bộ hệ thống camera giao thông tại Tehran, truyền dữ liệu về Tel Aviv. Từ đó, họ có thể theo dõi chuyển động của đội cận vệ của các quan chức cấp cao đến địa điểm nơi Cố Lãnh đạo Tối cao Iran, Ayatollah Ali Khamenei, bị tập kích. Các thuật toán AI phân tích lịch trình và lộ trình di chuyển.
AI cũng giúp Israel phân tích mạng lưới liên lạc của lãnh đạo Iran, dẫn đến việc nhắm mục tiêu vào ông Khamenei và hàng chục quan chức cấp cao khác ngay tại Tehran.
Tốc độ và quy mô chiến sự đã được nâng lên đáng kể nhờ các hệ thống AI. Nhưng nhu cầu về tốc độ này cũng mang lại những rủi ro nghiêm trọng cho cả dân thường lẫn binh sĩ.
Một phần động lực triển khai AI là nhận thức rằng tư duy con người không thể sánh với tốc độ xử lý của hệ thống AI. Chiến lược AI của Bộ Quốc phòng Mỹ nêu rõ: “AI quân sự sẽ là một cuộc chạy đua trong tương lai gần, và do đó tốc độ sẽ quyết định. Chúng ta phải chấp nhận rằng rủi ro của việc không hành động đủ nhanh lớn hơn rủi ro của việc chưa hoàn toàn hoàn thiện”.
Rủi ro là AI có thể làm giảm ngưỡng hoặc chi phí để tiến hành chiến sự, khi con người có nguy cơ ngày càng đóng vai trò thụ động trong việc xem xét và phê chuẩn các quyết định do AI đưa ra. Điều đó gây ra rủi ro AI sẽ ưu tiên tốc độ, bỏ qua các yếu tố phức tạp khác mà con người có thể quyết định được, ví dụ như hoãn quyết định tấn công để đảm bảo giảm thiểu thương vong cho dân thường.
Nguồn: https://dantri.com.vn/the-gioi/ly-do-xung-dot-o-iran-duoc-goi-la-cuoc-chien-ai-dau-tien-tren-the-gioi-20260318162208676.htm
