Khác với nhiều du học sinh được gia đình định hướng từ sớm, Hoàng Minh Triết (SN 2001, Hà Nội) chỉ thực sự nghiêm túc với giấc mơ học tập ở nước ngoài khi đã bước sang năm thứ hai đại học. Trước đó, du học chưa từng nằm trong lựa chọn của Triết.
Bước ngoặt tư duy đến từ một chương trình trao đổi sinh viên ngắn hạn tại Thụy Điển mà Triết được tham gia. Môi trường giáo dục và cách con người học tập, phát triển đã khiến Triết lần đầu tiên nhìn thấy một phiên bản khác của chính mình, rộng mở hơn, chủ động hơn. Triết nhận ra mình muốn học trong một môi trường như vậy thay vì chỉ vài tháng trải nghiệm.
Tuy nhiên, hành trình thực hiện ước mơ du học của Triết không dễ dàng. Rào cản lớn nhất với Triết không phải năng lực học tập hay tài chính, mà lại là gia đình.
Hoàng Minh Triết, du học sinh Việt Nam tại Trung Quốc (Ảnh nhân vật cung cấp).
“Khi nói một ai đó có điều kiện tốt để đi du học thì điều kiện đó không chỉ đến từ mặt kinh tế mà còn là hỗ trợ về mặt tinh thần. Một gia đình thật sự muốn con họ đi du học, họ sẽ định hướng cho con sớm, như học các chương trình quốc tế. Mình không may mắn có xuất phát điểm như vậy”, Triết tâm sự.
Từ Thuỵ Điển trở về, Triết bày tỏ mong muốn đi du học bậc thạc sĩ với bố mẹ. Nhưng mẹ Triết không ủng hộ con học thạc sĩ, càng không ủng hộ việc du học thạc sĩ.
Mẹ của Triết đặt ra hàng loạt câu hỏi trước ý định học lên cao của con: Học nhiều như thế để làm gì, đến bao giờ mới ổn định về mặt tài chính, liệu học xong có xin được việc hay không và tại sao lại phải đi ra khỏi Việt Nam chỉ để đi học?
Hoàng Minh Triết trong ngày tốt nghiệp Trường Đại học Hà Nội (Ảnh nhân vật cung cấp).
Gia đình Triết không giàu, mức thu nhập chỉ cơ bản, bố mẹ thời điểm đó sắp về hưu. Triết xác định không thể mơ đến những nước như Mỹ, Anh bởi chi phí quá đắt đỏ với ngay cả những sinh viên có học bổng và gia đình khá giả.
Triết nghĩ đến châu Âu, nơi chi phí thấp hơn và bố mẹ có thể hỗ trợ phần nào đó. Sau nhiều tháng chuẩn bị, vào tháng 7/2024, Triết trúng tuyển học bổng Chính phủ Rumani. Với học bổng này, Triết được chi trả toàn bộ học phí cùng khoản sinh hoạt phí 65 Euro/tháng (khoảng 1,9 triệu đồng).
Số tiền 65 Euro tất nhiên không đủ để Triết ăn ở tại trung tâm thủ đô của Rumani. Triết ngỏ lời xin bố mẹ hỗ trợ. Nhưng một lần nữa, gia đình từ chối.
Có một cách khác để Triết có tiền sinh hoạt, đó là đi làm thêm. Nhưng thời điểm đó anh không tự tin. Triết không biết tiếng Rumani, quy định làm thêm của học bổng Chính phủ cũng khắt khe, để kiếm đủ tiền lo cho mình là không dễ dàng. Cuối cùng, sau nhiều trăn trở, Triết từ chối học bổng.
“Đó là một quyết định rất khó khăn và tổn thương”, Triết tâm sự.
Triết và bạn bè ở Trung Quốc (Ảnh nhân vật cung cấp).
Sau khi tâm sự với bạn bè đang du học ở châu Âu, Triết tìm thấy lối đi và quyết tâm làm lại. Nếu muốn du học, anh phải tìm được những suất học bổng đủ cao để không phải đặt bất kỳ gánh nặng tài chính nào lên bố mẹ. Sau đêm từ chối học bổng, Triết dồn hết tâm sức bước vào một đường đua mới, mục tiêu chinh phục các học bổng toàn phần, khó hơn học bổng Chính phủ Rumani.
Triết nộp hồ sơ vào ba loại học bổng khác nhau, ngày đi làm từ 9h sáng đến 6h chiều, tối về viết luận, sửa luận đến đêm. Thời điểm nhận kết quả trượt học bổng đầu tiên, Triết hoang mang và nghĩ về lời của mẹ, nghi ngờ bản thân, rằng thực sự anh không có cơ hội du học và lẽ ra nên đi làm luôn thay vì theo đuổi việc học lên cao.
Nhưng 3 tháng sau đó, mọi nỗ lực đã được đền đáp, học bổng thứ hai báo đỗ. Đó là học bổng chính phủ Trung Quốc. Triết trúng tuyển vào Đại học Tài chính – Luật Trung Nam, một đại học lâu đời ở Vũ Hán và thuộc top đầu Trung Quốc về đào tạo tài chính, kinh tế – luật.
Với học bổng này, Triết nhận hỗ trợ toàn phần từ học phí, sinh hoạt phí đến bảo hiểm y tế, vé máy bay khứ hồi. Hiện tại, Triết đã du học được nửa năm. Nhờ chi tiêu tiết kiệm, Triết còn dư cả tiền sinh hoạt hàng tháng.
Triết hiện là sinh viên Đại học Tài chính – Luật Trung Nam, một đại học lâu đời ở Vũ Hán (Ảnh nhân vật cung cấp).
Nhìn lại chặng đường mình đang đi, Triết cho rằng câu chuyện du học không phải đặc quyền của người có điều kiện, nhưng không phải là may rủi với những người “không khá giả”.
Một sinh viên không có nền tảng tài chính mạnh vẫn có thể đi du học, song buộc phải đánh đổi bằng thời gian, công sức và khả năng tự học. Ngược lại, những người có điều kiện tài chính sẽ “mua” được sự thuận lợi, nhưng không thể thay thế hoàn toàn quá trình đầu tư cá nhân.
“Không có chuyện bạn không bỏ ra cái gì mà một học bổng toàn phần rơi vào đầu bạn. Nếu không bỏ tiền, bạn phải bỏ công sức. Nếu không thuê dịch vụ, bạn phải tự tìm hiểu, tự viết, tự sửa hồ sơ”, Triết nói.
Tổng chi phí cho mỗi lần nộp học bổng, theo Triết, dao động trong khoảng 10-20 triệu đồng, tương đương 1-2 tháng lương của một người đi làm toàn thời gian. Con số này không hề nhỏ nhưng khả thi nếu bạn có kế hoạch tích luỹ dài hạn.
Triết và bạn bè cùng lớp tại Đại học Tài chính – Luật Trung Nam (Ảnh nhân vật cung cấp).
Sinh viên không có điều kiện tài chính có thể tận dụng nguồn tài nguyên miễn phí từ cộng đồng du học sinh, các nền tảng chia sẻ kinh nghiệm, thậm chí là những công cụ công nghệ hỗ trợ viết và nghiên cứu.
“Những gì phải trả bằng tiền thì mình cố gắng kiếm tiền để trả. Còn những gì có thể trả bằng thời gian và công sức thì mình tự làm”, Triết chia sẻ.
Quan trọng hơn, mỗi người cần xác định rõ mình đang nhắm tới loại học bổng nào, bán phần hay toàn phần, yêu cầu ra sao, mức hỗ trợ đến đâu, để từ đó xây dựng một kế hoạch phù hợp với năng lực và hoàn cảnh tài chính của bản thân.
Phan Ngọc Minh
Nguồn: https://dantri.com.vn/giao-duc/me-phan-doi-kich-liet-nam-sinh-van-quyet-di-du-hoc-va-cai-ket-bat-ngo-20260321222020740.htm

