Mỗi người đang sống đều có vết phóng xạ từ thử hạt nhân trong khí quyển

ảnh: Thư viện Quốc hội Mỹ

Hơn 2.400 thiết bị hạt nhân đã được kích nổ trong các cuộc thử nghiệm trên toàn thế giới từ năm 1945 đến năm 2017.

Trong số 9 nước được biết sở hữu vũ khí hạt nhân, gồm Nga, Mỹ, Trung Quốc, Pháp, Anh, Pakistan, Ấn Độ, Israel và CHDCND Triều Tiên, chỉ có Triều Tiên thử hạt nhân kể từ thập niên 1990.

Thế nhưng, AFP dẫn báo cáo mới của tổ chức nhân đạo Viện trợ từ Người dân Na Uy (NPA) đã mô tả chi tiết việc các vụ thử hạt nhân trong quá khứ vẫn đang gây tác động về sức khỏe trên phạm vi toàn cầu.

“Họ đã đầu độc chúng tôi”, theo bà Hinamoeura Cross, nghị sĩ 37 tuổi của Tahiti (đảo lớn nhất của Polynésie thuộc Pháp). Bà Cross mới 7 tuổi khi Pháp tiến hành vụ nổ hạt nhân cuối cùng gần nơi bà sinh sống hồi năm 1996.

17 năm sau, bà được chẩn đoán mắc bệnh bạch cầu, trong khi bà ngoại, mẹ và dì đều mắc ung thư tuyến giáp.

Những vụ nổ hạt nhân được xác định đã gây ra những tổn hại lâu dài và trên diện rộng cho sức khỏe con người, xã hội và các hệ sinh thái.

Tuy nhiên, báo cáo dài hơn 304 trang của NPA chỉ ra rằng các vụ thử hạt nhân trong quá khứ vẫn tiếp tục khiến thêm nhiều người chết cho đến ngày nay.

Vô cùng nguy hiểm

Vấn đề về thử vũ khí hạt nhân đang thu hút sự chú ý sau khi Tổng thống Mỹ Donald Trump hồi tháng 11 năm ngoái đề cập khả năng nối lại các vụ thử hạt nhân, đồng thời cáo buộc Nga và Trung Quốc đã làm điều này, dù cả hai nước đều bác bỏ.

“Điều này vô cùng, vô cùng, vô cùng nguy hiểm”, AFP dẫn lời người tham gia báo cáo, bà Ivana Hughes, giảng viên hóa học tại Đại học Columbia (Mỹ) và là Giám đốc Quỹ Hòa bình Kỷ nguyên Hạt nhân.

Bà nhấn mạnh giai đoạn thử vũ khí hạt nhân cho thấy hậu quả của những hoạt động đó đã kéo dài vô cùng lâu và hết sức nghiêm trọng.

Các cộng đồng sống gần nơi thử là bên chịu ảnh hưởng nặng nề nhất, và đến nay tập trung ở 15 nước khác nhau.

Những người sống sót ở những nước tiếp tục đối mặt với tỷ lệ bệnh tật tăng cao, các dị tật bẩm sinh và những sang chấn tâm lý kéo dài.

Không dừng lại ở đó, mức độ ảnh hưởng lan rộng khắp toàn cầu.

“Trong xương mỗi người đang sống đều có các đồng vị phóng xạ từ những vụ thử hạt nhân trong khí quyển”, đồng tác giả báo cáo, giáo sư Magdalena Stawkowski của Đại học Nam Carolina (Mỹ) cho biết.

Hàng triệu cái chết sớm

Báo cáo nêu rõ hàng trăm ngàn người trên khắp thế giới được xác nhận đã tử vong do các bệnh liên quan đến những vụ thử hạt nhân trong quá khứ.

Báo cáo cũng cung cấp những bằng chứng khoa học phơi bày mối liên hệ giữa phơi nhiễm phóng xạ với tổn thương ADN, ung thư, bệnh tim mạch và các tác động di truyền, thậm chí ở liều thấp.

“Nguy cơ đến từ các vụ thử hạt nhân thực sự lớn hơn nhiều so với vẫn tưởng”, theo đồng tác giả báo cáo Tilman Ruff của Đại học Melbourne (Úc) chia sẻ với AFP.

Ông Ruff cho biết chỉ tính riêng các vụ thử hạt nhân trong khí quyển được dự báo theo thời gian sẽ gây ra ít nhất 2 triệu ca tử vong do ung thư vượt mức bình thường.

Bên cạnh đó, một số lượng tương đương các ca tử vong sớm khác cũng được dự báo sẽ xảy ra do đau tim và đột quỵ.

Bức xạ ion hóa, cụ thể là những hạt có khả năng phá vỡ liên kết ADN trong tế bào và khiến chúng trở thành tế bào ung thư, được mô tả là “cực kỳ gây hại về mặt sinh học”. Và không có ngưỡng nào mà không gây ảnh hưởng.

Mức nguy cơ không phân bố đều, trong đó thai nhi và trẻ nhỏ là nhóm chịu ảnh hưởng nặng nề nhất. Nguy cơ mắc ung thư do phóng xạ cao hơn 52% ở bé gái và phụ nữ so với bé trai và nam giới.