Mỹ bất ngờ ôn hòa, châu Âu không quên cảnh giác

Chính quyền Tổng thống Mỹ Donald Trump đã có cách tiếp cận nồng ấm – thậm chí thân thiện – với các đồng minh châu Âu tại Hội nghị An ninh Munich cuối tuần qua. Tuy nhiên, Nhà Trắng cũng thể hiện thông điệp rõ ràng: Hãy cùng tổng thống Mỹ định hình lại thế giới vì lợi ích của Washington, hoặc tránh ra chỗ khác.

Mỹ cử hơn 12 quan chức cấp cao dự Hội nghị Munich. Trên một số khía cạnh, đây là lần hiếm hoi chính quyền ông Donald Trump góp mặt trong những thể chế đa quốc gia mà họ chỉ trích gay gắt suốt năm qua.

Ông Elbridge Colby – Thứ trưởng Bộ Quốc phòng Mỹ – được khen ngợi vì kêu gọi Mỹ và đồng minh hợp tác đảm bảo an ninh cho châu Âu. Ngoại trưởng Mỹ Marco Rubi nhận tràng pháo tay nhiệt liệt khi tuyên bố Mỹ và châu Âu “thuộc về nhau”.

Năm 2025, châu Âu choáng váng trước lời chỉ trích gay gắt của Phó Tổng thống Mỹ JD Vance về nền dân chủ của cựu lục địa. 

Một năm sau, bầu không khí hữu nghị hơn, thân tình hơn. Ngay cả các quan chức Mỹ – những người giữ khoảng cách với các đồng nghiệp châu Âu năm 2025 – cũng thường xuyên xuất hiện ở hành lang và bên lề hội nghị.

Tuy nhiên, nhiều quan chức châu Âu bức xúc. Những người tham dự cho biết mặc dù Mỹ thay đổi giọng điệu, song thông điệp gửi đi vẫn rõ ràng: Hãy tham gia cùng chúng tôi, nếu không, các vị sẽ đơn độc. “Tất nhiên chúng tôi muốn bắt tay với Mỹ. Nhưng Mỹ loại bỏ trật tự quốc tế dựa trên luật lệ, còn chúng tôi đề cao việc tuân thủ luật lệ” – người này nói.

“Thông điệp ngầm vẫn như cũ: Chúng tôi không muốn những đồng minh yếu kém, không muốn bảo vệ trật tự cũ” – một cựu quan chức châu Âu chia sẻ.

Trong bài phát biểu, ông Rubio đề cập tới phong trào MAGA (Làm nước Mỹ vĩ đại trở lại). Thủ tướng Phần Lan Alexander Stubb – người có mối quan hệ tốt với ông chủ Nhà Trắng – cho biết châu Âu sẽ không chấp nhận những lý tưởng như vậy.

“MAGA có nghĩa là chống EU, chống trật tự thế giới tự do, chống biến đổi khí hậu. Dòng chảy ngầm về mặt tư tưởng đang định hướng chính sách đối ngoại của Mỹ” – ông Stubb nói.

Sau hậu trường, các quan chức Mỹ thẳng thắn hơn. Ví dụ, tại một sự kiện bên lề ở Munich, ông Colby nói Mỹ có chung lợi ích nhưng không chung giá trị với châu Âu. 

“Chúng ta đã chuyển từ một ‘thế giới dựa trên giá trị’ sang một thế giới ‘dựa trên lợi ích’” – một người tham dự cho biết.

Những diễn biến tại Hội nghị An ninh Munich khó gây được tiếng vang lớn ở Washington. Các cố vấn muốn ông Donald Trump tập trung hơn vào đối nội. Một nguồn tin cho biết ông Vance không dự cuộc họp như các phó tổng thống khác để tập trung hơn vào chương trình nghị sự trong nước.

Việc ông Rubio thăm Hungary và Slovakia ngay sau đó cũng gây chú ý. Hungary và Slovakia là các quốc gia EU và NATO đang dần nghiêng về chủ nghĩa dân tộc và thân Nga.

“Ông Marco Rubio đến với giọng điệu hòa giải nhưng sau đó tới Hungary và Slovakia. Tín hiệu gì vậy?” – một nghị sĩ châu Âu đặt câu hỏi.