Hình ảnh từ vệ tinh về đảo Kharg của Iran hồi cuối tháng 2 (Ảnh: Planet).
Tổng thống Donald Trump đã điều động hàng nghìn binh sĩ Mỹ đến Trung Đông, đồng thời cảnh báo về khả năng đổ bộ lên đảo Kharg – một hòn đảo nhỏ ngoài khơi Iran – nơi đặt cảng xuất khẩu dầu mỏ quan trọng, được ví như “huyết mạch” kinh tế của Tehran.
Trong cuộc phỏng vấn với Financial Times ngày 29/3, ông Trump bày tỏ mong muốn “giành quyền kiểm soát nguồn dầu của Iran” và không loại trừ khả năng đổ bộ chiếm đảo Kharg – cảng xuất khẩu dầu chính của nước này. Tuy nhiên, ông cũng thừa nhận chiến dịch này sẽ đòi hỏi sự hiện diện lâu dài của lực lượng Mỹ tại đây.
Đảo Kharg đóng vai trò then chốt trong nền kinh tế Iran, xử lý khoảng 90% lượng dầu xuất khẩu của nước này. Các tàu chở dầu cỡ lớn có thể cập cảng tại đây nhờ vùng nước sâu, điều mà bờ biển đất liền không có.
Việc giành quyền kiểm soát đảo Kharg sẽ cho phép Mỹ làm gián đoạn hoạt động thương mại năng lượng của Iran, gây áp lực lớn lên nền kinh tế. Không chỉ vậy, Mỹ còn có thể sử dụng hòn đảo này như một bàn đạp để tiến hành các hoạt động tác chiến nhằm vào lãnh thổ Iran.
“Có thể chúng tôi sẽ chiếm đảo Kharg, cũng có thể không. Chúng tôi có nhiều lựa chọn”, ông Trump tuyên bố, đồng thời nhận định Iran “không có nhiều năng lực phòng thủ” tại đây và Mỹ “có thể kiểm soát rất dễ dàng”.
Hòn đảo này nằm cách bờ biển chừng 20km về phía bắc của vùng Vịnh và ngay phía tây bắc của eo biển Hormuz, một tuyến đường vận chuyển chiến lược quan trọng mà Iran đã đóng cửa để gây áp lực lên Mỹ.
Mặc dù các lực lượng Mỹ có thể nhanh chóng chiếm được đảo, các nhà phân tích cho rằng việc kiểm soát nơi này chắc chắn sẽ làm leo thang căng thẳng và kéo dài chiến sự hơn là mang lại một chiến thắng quyết định hoặc đòn bẩy trong các cuộc đàm phán.
CNN dẫn các nguồn tin thân cận với tình báo Mỹ cho biết, Iran đã tăng cường phòng thủ hòn đảo này bằng các tên lửa phòng không bổ sung và đặt bẫy, bao gồm cả mìn chống bộ binh và chống tăng.
Cựu chỉ huy Bộ Tư lệnh Trung tâm Mỹ, Joseph Votel, tuần trước cho biết mặc dù chỉ cần 800-1.000 binh sĩ trên đảo, nhưng điều quan trọng là rất cần sự hỗ trợ hậu cần và đảm bảo an ninh nghiêm ngặt. Ông Votel nhận định, nếu kiểm soát hòn đảo này, quân đội Mỹ sẽ rất dễ bị tổn thương và việc này cũng sẽ không mang lại bất kỳ lợi thế chiến thuật cụ thể nào.
Những binh sĩ Mỹ vốn đã phải đối mặt với những cái bẫy này cũng có thể sẽ phải chống chọi với một cuộc tấn công dữ dội bằng tên lửa và UAV. Chủ tịch Quốc hội Iran Mohammad Bagher Ghalibaf hôm 29/3 tuyên bố nước này đã “sẵn sàng và đang chờ đợi sự xuất hiện của bộ binh Mỹ để thiêu rụi tất cả”.
“Đối thủ ra hiệu đàm phán công khai, trong khi bí mật lên kế hoạch cho một cuộc tấn công trên bộ”, ông Ghalibaf nói trong một thông điệp được phát sóng trên truyền thông nhà nước Iran. Tehran tiếp tục cáo buộc Trump hoãn binh bằng cách nói về các cuộc đàm phán để nhanh chóng đưa quân đến khu vực này.
Các đồng minh Vùng Vịnh đã cảnh báo chính quyền Tổng thống Trump không nên điều bộ binh đến Iran, nói rằng điều đó có thể càng khiến Tehran đáp trả mạnh mẽ, nhắm vào cơ sở hạ tầng năng lượng và dân sự của họ.
Đảo Kharg có vị trí chiến lược (Bản đồ: Catalyst).
“Gót chân Achilles” của Iran?
Hòn đảo nhỏ bé này có thể trở thành điểm nóng mới nhất trong các cuộc xung đột giữa Mỹ, Israel và Iran và là “gót chân Achilles” của quốc gia Cộng hòa Hồi giáo.
Từ hòn đảo này, dầu được vận chuyển qua Vùng Vịnh, đi qua eo biển Hormuz để tới các thị trường, trong đó Trung Quốc là khách hàng lớn nhất. Đảo Kharg cũng là nguồn thu chủ chốt của Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC), đóng vai trò quan trọng đối với ngân sách và hoạt động của lực lượng này.
Tuần trước, một quan chức Nhà Trắng cho biết Tổng thống Trump đã nói rõ “ông ấy không có kế hoạch điều động bộ binh đến bất cứ đâu vào thời điểm này”, nhưng nói thêm rằng “luôn để ngỏ mọi lựa chọn”.
Trả lời các câu hỏi về việc điều động bộ binh, bà Karoline Leavitt, Thư ký báo chí Nhà Trắng, cho biết: “Nhiệm vụ của Lầu Năm Góc là chuẩn bị để tạo điều kiện tối đa cho Tổng tư lệnh”.
Theo Axios, các quan chức chính quyền Mỹ cho biết đã có những cuộc thảo luận về việc chiếm giữ đảo Kharg. Hòn đảo này, nhỏ hơn thành phố Westminster ở London, có thể làm tê liệt nền kinh tế Iran và gây ra hậu quả tàn khốc trong nhiều năm tới.
“Việc chiếm giữ hòn đảo sẽ cắt đứt nguồn cung dầu mỏ quan trọng đối với Iran”, Petras Katinas, nhà nghiên cứu về khí hậu, năng lượng và quốc phòng tại văn phòng châu Âu của Viện Nghiên cứu Quân sự Hoàng gia Anh, nói với The Telegraph.
“Tất nhiên, với việc vận chuyển hàng hóa qua eo biển Hormuz hiện đã bị chặn, họ không thể bán dầu được nữa, nhưng nhìn về phía trước, việc chiếm giữ hòn đảo này sẽ mang lại cho Mỹ đòn bẩy trong các cuộc đàm phán, bất kể chế độ nào nắm quyền sau khi chiến dịch “Cuồng nộ” kết thúc”.
Các chuyên gia quân sự cảnh báo, một chiến dịch nhằm vào cơ sở dầu mỏ của đảo Kharg có thể gây thiệt hại nghiêm trọng cho kinh tế Iran, nhưng đồng thời cũng làm gia tăng đáng kể mức độ leo thang xung đột.
Động thái này có nguy cơ đẩy giá dầu toàn cầu tăng vọt và có thể khiến Tehran đáp trả bằng cách tấn công các cơ sở năng lượng khác trong khu vực Trung Đông.
Một số nhà phân tích khác cho rằng hòn đảo này có thể được sử dụng như một con bài mặc cả vì xuất khẩu dầu mỏ chiếm gần 40% ngân sách chính phủ Iran.
Tuy nhiên, điều đó sẽ khiến quân đội Mỹ và Israel dễ bị lực lượng Iran tấn công.
“Nếu Tổng thống Trump quyết định chiếm giữ trung tâm giao thương quan trọng này, điều đó sẽ giáng một đòn mạnh vào Iran, vì nó sẽ tước đi của họ một nguồn thu nhập quan trọng”, nhà phân tích dầu mỏ Tamas Varga nói với CNBC. Theo nhà phân tích này, động thái như vậy sẽ gợi nhớ đến sự can thiệp của Mỹ vào Venezuela hồi đầu năm.
Nhưng đây không phải là lần đầu tiên đảo Kharg nằm trong tầm ngắm của Tổng thống Trump. Trước đó, ông đã từng đề cập đến hòn đảo này “một cách bâng quơ” gần 40 năm trước khi quảng bá cuốn sách Nghệ thuật đàm phán (The Art of the Deal) trong một cuộc phỏng vấn với Guardian.
“Họ đã đánh bại chúng ta về mặt tâm lý, khiến chúng ta trông như một lũ ngốc”, ông nói về Iran năm 1988 và khẳng định, “chỉ cần một viên đạn bắn trúng người hoặc tàu của chúng ta, và tôi sẽ gây ra thiệt hại lớn cho đảo Kharg. Tôi sẽ tiến vào và chiếm lấy nó”.
Chuyên gia Neil Quilliam tại Chatham House, nói với Independent rằng mặc dù “không chắc” Tổng thống Trump có tấn công và giành quyền kiểm soát hòn đảo này hay không nhưng bất kỳ nỗ lực nào cũng “có thể khiến thị trường lao dốc”.
Điều đó cũng có thể cản trở bất kỳ giải pháp nào trong tương lai nào giữa Mỹ và Iran dẫn đến một cuộc đối đầu không hồi kết.
Nguồn: https://dantri.com.vn/the-gioi/my-biet-ro-got-chan-achilles-cua-iran-va-sap-hanh-dong-20260331142448290.htm
