Bóng đen đứt gãy và kịch bản giá sốc
Theo DiscoveryAlert và Bloomberg, Mỹ vừa tiến hành các cuộc tấn công chính xác nhắm vào hệ thống phòng không, căn cứ hải quân và kho chứa tại đảo Kharg. Đáng chú ý, các cơ sở hạ tầng xuất khẩu dầu mỏ cố ý được để nguyên vẹn.
Tổng thống Donald Trump cho biết quyết định không nhắm vào hạ tầng dầu mỏ mang tính “nhân đạo”, nhưng kèm theo lời cảnh báo cứng rắn: Mỹ sẵn sàng ra đòn nếu dòng chảy thương mại qua eo biển Hormuz bị cản trở.
Sự kiện này đã ngay lập tức thay đổi hoàn toàn cách thị trường định giá rủi ro. Đảo Kharg không chỉ là một bến cảng, đây là “yết hầu” xử lý gần 100% lượng dầu thô xuất khẩu của Iran. Động thái né tránh các cơ sở dầu mỏ tạm thời giúp thị trường tránh được một thảm họa đứt gãy tức thì, nhưng rủi ro vẫn treo lơ lửng.
Theo tiết lộ từ JPMorgan Chase, Tehran dường như đã lường trước rủi ro khi tranh thủ tăng tốc xuất khẩu lên hơn 3 triệu thùng/ngày, gần gấp 3 lần mức bình thường, để tối ưu hóa doanh thu ngay trước khi biến cố xảy ra.
Tuy nhiên, áp lực lên bảng điện là không thể chối cãi. Giá dầu chuẩn Brent đã nhanh chóng vượt mốc 100 USD/thùng, mức cao nhất trong vòng gần 4 năm qua.
JPMorgan Chase đưa ra cảnh báo rằng nếu hạ tầng tại Kharg mất 10-25% công suất, giá dầu sẽ vọt lên 120-140 USD/thùng. Nếu tổn thất vượt 50%, giá sẽ phá mốc 160 USD/thùng.
Trong kịch bản tồi tệ nhất là cơ sở này bị phá hủy hoàn toàn, thế giới sẽ phải đối mặt với mức giá trên 200 USD/thùng và mất ít nhất 2 năm để phục hồi.
Đảo Kharg là trung tâm xuất khẩu dầu chủ lực của Iran (Ảnh: D/A).
Hàng hải tê liệt, hiệu ứng domino lan rộng
Sức nóng từ đảo Kharg đang tạo ra một cơn chấn động lan tỏa khắp các nút thắt logistics toàn cầu. Eo biển Hormuz – tuyến hàng hải năng lượng quan trọng bậc nhất thế giới – gần như đóng băng hoàn toàn.
Tình hình càng trở nên căng thẳng khi Các Tiểu vương quốc Ả Rập Thống nhất (UAE) trở thành mục tiêu liên đới.
Cuối tuần qua, hệ thống phòng không của UAE đã phải đánh chặn tới 42 mục tiêu, bao gồm 33 máy bay không người lái và 9 tên lửa, đe dọa trực tiếp đến cảng trung chuyển trọng yếu Fujairah. Dù tỷ lệ đánh chặn cao, cường độ này cho thấy mức độ rủi ro cực lớn đối với các cơ sở hạ tầng chiến lược trong khu vực.
Cơ quan Năng lượng Quốc tế (IEA) đánh giá tình trạng hiện tại là đợt gián đoạn nguồn cung lớn nhất trong lịch sử. Để né tránh “điểm mù” Hormuz, Saudi Arabia đang phải hối hả bơm khoảng 5 triệu thùng/ngày qua các tuyến đường ống nối sang bờ Biển Đỏ.
Hệ lụy kinh tế đã bắt đầu ngấm đòn vào nhiều quốc gia. Theo Bloomberg, Ấn Độ đã phải siết chặt nguồn cung khí đốt cho khối công nghiệp. Chi phí nhiên liệu hàng không tăng vọt đang ăn mòn biên lợi nhuận của các hãng bay và doanh nghiệp logistics.
Đáng lo ngại hơn, sự thiếu hụt khí tự nhiên đe dọa trực tiếp đến sản lượng phân bón toàn cầu, giáng một đòn mạnh vào chi phí sản xuất nông nghiệp và an ninh lương thực của các quốc gia châu Á. Tại Mỹ, giá xăng và dầu diesel bán lẻ cũng đồng loạt tăng sốc.
Dòng vốn toàn cầu đảo chiều
Từ góc độ đầu tư, biến cố tại đảo Kharg đang định hình lại toàn bộ dòng chảy vốn của ngành năng lượng. Thị trường đang chứng kiến sự dịch chuyển mạnh mẽ khi các nhà đầu tư bắt đầu tính thêm “phí rủi ro hạ tầng” vào các dự án dầu khí truyền thống tại Trung Đông.
Sự phụ thuộc vào các siêu trung tâm xuất khẩu tập trung như Kharg đang bộc lộ điểm yếu chí mạng.
Theo DiscoveryAlert, dòng vốn khổng lồ đang lũ lượt rút khỏi các điểm nóng để đổ vào những mô hình năng lượng phân tán và an toàn hơn. Năng lượng tái tạo, các dự án lưu trữ năng lượng quy mô lớn và thậm chí cả điện hạt nhân đang thu hút đầu tư mạnh mẽ nhờ tính ổn định và ít phụ thuộc vào các hạ tầng dễ bị tổn thương.
Giới chuyên gia từ Bộ Quốc phòng Mỹ cho rằng những diễn biến gần đây cho thấy một thực tế mới: hạ tầng năng lượng đã trở thành công cụ gây sức ép địa chính trị quan trọng, không kém gì sức mạnh quân sự truyền thống.
Đối với các doanh nghiệp và nhà đầu tư toàn cầu, đây có thể là dấu mốc khép lại giai đoạn năng lượng giá rẻ và chuỗi cung ứng tương đối ổn định. Trong bối cảnh địa chính trị ngày càng khó lường, đa dạng hóa nguồn cung và định giá lại rủi ro hạ tầng đang trở thành điều kiện bắt buộc để tồn tại trên thị trường năng lượng toàn cầu.
Nguồn: https://dantri.com.vn/kinh-doanh/my-tan-cong-dao-kharg-day-thi-truong-dau-mo-vao-kich-ban-gia-soc-20260315193914391.htm
