Mỹ và Israel đối đầu Iran: Đôi bên thi triển những ngón đòn tinh vi

Mỹ và Israel đã phát động một cuộc tấn công quân sự phối hợp nhằm vào Iran vào ngày 28/2 (Ảnh: Indian Express, có sử dụng AI).

Xét theo những ngày đầu của cuộc xung đột, cả hai bên đều đã rút kinh nghiệm từ các cuộc đối đầu trước đó, dẫn đến sự xuất hiện của các loại vũ khí mới, kèm theo đó là những chiến thuật tinh vi.

Mỹ – Israel hiệp đồng quân binh chủng quy mô lớn

Mỹ và Israel đã chuẩn bị rất kỹ cho chiến dịch với phương thức tác chiến chủ yếu là không kích. “Đạn đã lên nòng”, chỉ chờ thông tin tình báo chính xác về hoạt động của Lãnh tụ Tối cao Ayatollah Ali Khamenei là ra đòn “luôn và ngay”, bất kể thời điểm nổ súng là ngày hay đêm. Mục tiêu cao nhất là “làm cho đối phương choáng váng và rối loạn”.

Khi giờ G đã điểm, liên quân hiệp đồng quân binh chủng quy mô lớn, sử dụng ồ ạt các phương tiện tác chiến điện tử, tấn công mạng, kết hợp với hỏa lực chính xác cao tấn công dữ dội, hạ sát ông Khamenei cùng hàng loạt tướng lĩnh và quan chức cấp cao của Iran, đồng thời làm tê liệt hệ thống chỉ huy – kiểm soát, phá hủy quân cảng, sân bay, trận địa và kho dự trữ tên lửa phòng không, tên lửa đạn đạo,…

Không quân Mỹ và Israel dồn lực săn lùng bệ phóng tên lửa đạn đạo của Iran, khiến đối thủ khó tập hợp đủ lực lượng cho một cuộc tấn công phối hợp đồng bộ, quy mô lớn.

Ông Al Inbar, chuyên gia kỳ cựu về chính sách hàng không, không gian và tên lửa, cho biết: “Mọi hoạt động trên không nhằm tiêu diệt và săn lùng bệ phóng – của Mỹ và Israel – khiến Iran khó tăng nhịp bắn. Mỗi bệ phóng bị phá hủy sẽ không được thay thế”.

Bên cạnh đó, liên quân cũng đánh phá sân bay (chủ yếu là đường băng và đường lăn), các trạm radar cảnh giới – dẫn đường khiến không quân Iran mất sức chiến đấu nghiêm trọng. Các máy bay dù có cất cánh lên được thì cũng không biết phải đánh với ai, tìm mục tiêu ở đâu. Việc phi công Iran bay “lang thang vô định” vừa không hiệu quả, lại vừa dễ bị các máy bay tiêm kích đối phương bắn hạ. Chiếc Yak-130 của Iran bị bắn hạ hôm 5/3 là một ví dụ rõ nét.

Quân đội Mỹ tiết lộ rằng, tính đến ngày 5/3 trong giai đoạn đầu chiến dịch tập kích, họ đã tấn công hơn 2.000 mục tiêu, phá hủy 30 tàu chiến Iran, trong đó có 1 tàu ngầm, đồng thời đánh chặn hàng trăm tên lửa do Iran phóng đi.

Phía Israel cho biết đã huy động hơn 200 máy bay, tiến hành 2.500 cuộc không kích, sử dụng hơn 6.000 vũ khí các loại.

Mỹ: Sự kết hợp giữa tàng hình và UAV giá rẻ

Bộ tư lệnh Trung tâm Mỹ (CENTCOM) đã công bố danh sách các loại vũ khí mà Washington sử dụng trong ngày đầu tiên của chiến dịch. Danh sách này bao gồm cả những ví dụ quen thuộc, như máy bay chiến đấu F-22 Raptor và F-35 Lightning II và cả những loại vũ khí ít được sử dụng hơn.

Nhà báo Jennifer Griffin của Fox News thông tin, 4 máy bay B-2 đã thả hàng chục quả bom lượn chính xác cao xuống các địa điểm phóng tên lửa đạn đạo ngầm của Iran. Vũ khí được sử dụng là bom xuyên có vỏ thép gia cường GBU-31(V)3/B và BLU-109/B với bộ dẫn đường Joint Direct Attack Munition (JDAM), chứa 250kg thuốc nổ, có khả năng xuyên thủng lớp bê tông cốt thép dày tới 1,8m.

Việc Mỹ sử dụng sức mạnh không quân tương đối dồn dập đã đảm bảo việc vô hiệu hóa hệ thống phòng không Iran. Ngoài việc tấn công các radar và hệ thống phòng không, CENTCOM thông báo, Quân đội Mỹ sử dụng máy bay tác chiến điện tử EA-18G Growler thuộc Phi đội EW 113 trên tàu sân bay USS Abraham Lincoln tham gia hỗ trợ chiến đấu với khả năng phát hiện tín hiệu radar của đối phương và làm gián đoạn hoạt động của chúng thông qua áp chế chủ động.

Ngay từ những giờ đầu tiên của chiến dịch, Mỹ tấn công các mục tiêu bằng tên lửa hành trình Tomahawk. Có tới 15 tàu khu trục lớp Arleigh Burke và tàu ngầm tấn công trang bị tên lửa Tomahawk đang được triển khai trong khu vực trách nhiệm của CENTCOM.

Có thể lấy ví dụ rằng mỗi tàu khu trục Arleigh Burke Type IIA được trang bị 96 ống phóng có thể chứa tên lửa hành trình và tên lửa tiêu chuẩn. Chỉ cần mỗi tàu chiến mặt nước được trang bị khoảng 30 tên lửa Tomahawk đã đủ cho phép Hải quân Mỹ tiến hành các cuộc tấn công trong nhiều ngày.

Điểm đáng chú ý là Hải quân Mỹ sử dụng các phiên bản Tomahawk tiên tiến. Điều này được nhận biết thông qua các đoạn clip được công bố khi tên lửa Tomahawk rời bệ với màu đen bất thường.

Tạp chí TWZ cho rằng đây là một biến thể mới của tên lửa chống hạm Maritime Strike Tomahawk (MST) Block Va. Tên lửa này có thể được phủ một lớp đặc biệt để tăng khả năng tàng hình.

Washington cũng thông báo về việc triển khai hệ thống tên lửa M142 HIMARS lần đầu tiên phóng tên lửa đạn đạo PrSM. Những tên lửa này có thể tấn công chính xác mục tiêu ở tầm bắn lên đến 500km. Tuy nhiên, đầu đạn tấn công của PrSM khá nhỏ, chỉ khoảng 90kg. Lầu Năm Góc có thể nhận được 1.296 tên lửa mới từ năm 2025 đến năm 2029.

Trong cuộc xung đột, Washington lần đầu tiên sử dụng máy bay không người lái (UAV) cảm tử LUCAS. Chúng là vũ khí tương đối rẻ tiền dựa trên thiết kế Shahed-136 của Iran. Với thiết kế cánh tam giác và không có đuôi, LUCAS được trang bị động cơ đốt trong đơn giản, có tầm hoạt động khoảng 800km và mang đầu đạn nặng tới 18kg.

Ngoài ra, Quân đội Mỹ còn triển khai nhiều loại vũ khí tấn công khác, nhưng có thể chúng sẽ tham chiến trong giai đoạn kế tiếp của cuộc xung đột.

Tổng thống Mỹ Donald Trump và Thủ tướng Israel Benjamin Netanyahu quyết định tấn công phủ đầu Iran (Ảnh: Getty).

“Người phá băng” và “cơn thịnh nộ” của Israel

Israel đang tích cực sử dụng không quân và UAV để tấn công các mục tiêu của Iran. Cụ thể, UAV chiến thuật Hermes 900 được sử dụng để tìm kiếm và tấn công mục tiêu. Loại UAV cỡ lớn này với sải cánh dài 15 mét, được trang bị hệ thống dẫn đường bằng radar và quang điện tử, có thể truyền hình ảnh thời gian thực, cho phép thực hiện các cuộc tấn công nhanh chóng. Kho vũ khí của loại UAV này bao gồm bom lượn và tên lửa chống tăng Spike.

Nhiều ảnh chụp máy bay chiến đấu F-16I của Israel chuẩn bị cho các nhiệm vụ được gắn tên lửa đạn đạo MARS (hệ thống tên lửa đa năng phóng từ trên không), còn được gọi là Rampage. Loại tên lửa này, được phát triển từ tên lửa EXTRA trên các hệ thống pháo phản lực hạng nặng công bố vào năm 2018, có khả năng tấn công các mục tiêu giá trị cao như trung tâm liên lạc, sân bay và kho hàng.

Vũ khí tấn công mục tiêu ở Tehran cũng bao gồm tên lửa hành trình Ice Breaker (Người phá băng), được phát triển vào năm 2024. Tên lửa siêu âm này trang bị hệ thống dẫn đường hồng ngoại hiện đại,  được quảng cáo là phương tiện tấn công mục tiêu trên mặt đất và trên biển “chính xác tuyệt đối” ở tầm bắn lên đến 300km. Ice Breaker mang đầu đạn nặng hơn 100kg.

Để chống lại đòn phản công bằng tên lửa đạn đạo của Iran, Israel sử dụng hệ thống phòng thủ tên lửa đạn đạo Arrow-3, có khả năng đánh chặn mục tiêu trong không gian trên quỹ đạo ở độ cao lên tới 100km bằng cú đánh trực tiếp.

Nhưng với các đòn tấn công bão hòa và các loại tên lửa siêu vượt âm tiên tiến của Iran, lá chắn tên lửa Israel tỏ ra không mấy hiệu quả với những thiệt hại đáng kể được ghi lại trên mặt đất trong những ngày qua.

Iran: Trả đũa ngay lập tức nhưng vẫn “giấu bài”

Chưa đầy 2 giờ sau khi Mỹ và Israel phát động chiến dịch tấn công, Iran đã khai hỏa những đợt tên lửa đầu tiên, nhanh hơn rất nhiều so với cuộc chiến 12 ngày hồi tháng 6 năm ngoái. 

Bất chấp việc liên quân “giăng thiên la địa võng” gồm các hệ thống phòng thủ Patriot, THAAD, Arrow và David’s Sling trên bộ cũng như các tàu chiến trang bị hệ thống Aegis sử dụng tên lửa đánh chặn SM bố trí trên biển, một số tên lửa Iran đã xuyên thủng lưới lửa phòng không dày đặc nhiều tầng, nhiều lớp nói trên để đánh trúng mục tiêu. Hàng loạt hình ảnh và video từ thực địa đã chứng minh điều này.

Mặc dù sở hữu hỏa lực thua kém, nhưng Iran vẫn tiến hành chiến dịch “Lời hứa chân thật 4”, trả đũa “không nương tay” nhằm vào Israel và hàng loạt căn cứ quân sự của Mỹ ở khu vực, xóa sổ một số hệ thống radar cảnh giới tầm xa, khiến năng lực phòng thủ tên lửa của đối phương suy giảm ít nhiều, mở ra cơ hội lớn hơn cho các đợt tiếp theo.

Sau những ngày đầu trả đũa ồ ạt, kể từ ngày thứ 6 trở đi, Iran chỉ phóng tên lửa một cách nhỏ giọt, một phần là do nhiều bệ phóng đã bị phá hủy, nhưng không loại trừ khả năng họ đã “đổi bài”:

Thứ nhất, tiết kiệm đạn để phản đòn lâu dài. Qua đó, họ sẽ buộc lực lượng Mỹ và Israel luôn trong tình trạng căng thẳng, dễ dẫn đến sai sót, lơ là chủ quan.

Thứ hai, thay đổi chiến thuật, cố gắng tập hợp nhiều bệ phóng để thực hiện các đợt tập kích có quy mô lớn hơn, tới vài chục quả đạn mỗi khi khai hỏa do đó giãn cách giữa mỗi đợt khai hỏa sẽ dài hơn.

Thứ ba, ém các quân bài chủ lực, đặc biệt là tên lửa siêu vượt âm, để dành chúng cho thời điểm quyết định. Thực vậy, mặc dù có thông tin Iran đã sử dụng các vũ khí siêu vượt âm gồm Fattah-1 và Fattah-2 – có tốc độ cực cao và cơ động khó lường, thử thách mọi hệ thống đánh chặn – nhưng chỉ là các vụ phóng lẻ tẻ nên không gây được sự thay đổi nào đáng chú ý.

Đặc biệt, Thiếu tướng Ebrahim Jabari thuộc Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo (IRGC) tuyên bố rằng Tehran chỉ sử dụng “tên lửa phế liệu”, cho thấy các cuộc tấn công bằng một số loại vũ khí bất ngờ sẽ sớm diễn ra. Dường như Tehran vẫn chưa thực sự tung ra hết “át chủ bài”, họ vẫn còn những loại vũ khí chiến lược thực sự.

Kho vũ khí của Tehran bao gồm nhiều tên lửa đạn đạo và tên lửa hành trình với tầm bắn lên đến 2.500km. Ví dụ, dòng tên lửa đạn đạo Ghadr-110 (Qadr-110) bao gồm các tên lửa có đầu đạn nặng từ 650 đến 1.000kg. Phiên bản Qadr-F được cho là có tầm bắn khoảng 2.000km. Ngoài ra còn có các tên lửa thuộc dòng Sejjil với tầm bắn lên đến 2.500km.

Một trong những tên lửa hiện đại nhất của Lực lượng Không quân Vệ binh Cách mạng Hồi giáo (IRGC) là Kheibar Shekan, được ra mắt năm 2022. Tên lửa nhiên liệu rắn này có thể cơ động trong giai đoạn cuối của hành trình để xuyên thủng lá chắn tên lửa của đối phương.

Tầm bắn của một số loại tên lửa Iran (Ảnh: Bộ Ngoại giao Israel)).

Cùng với tên lửa, Iran tích cực sử dụng UAV cảm tử. Tehran tích cực sử dụng các loại UAV Shahed-136, Shahed-149 và Arash-2. Máy bay không người lái Arash hạng nặng được trang bị động cơ đốt trong với tầm bay hơn 1.000km. UAV dài khoảng 4,5m này mang đầu đạn nặng 260kg.

Không quân Iran bao gồm các máy bay lỗi thời của Mỹ và Liên Xô, và một số ít chiến đấu cơ tương đối hiện đại của Nga nên khó có khả năng ngăn chặn các đòn tấn công đường không của đối phương, nhưng có lẽ họ đã đạt được một số thành tích trong việc đánh chặn các UAV trinh sát và tự sát xâm nhập vùng trời.

Iran cũng sử dụng tích cực các hệ thống phòng không. Cụ thể, một trong những vụ đánh chặn thành công UAV Hermes 900 được cho là nhờ hệ thống tên lửa phòng không tầm ngắn Ghaem-118. Hệ thống phóng nhỏ gọn này có thể mang tối đa 5 tên lửa với tầm bắn khoảng 25km.

Một hệ thống phòng không khác được Iran triển khai là Arman. Nó được công khai vào năm 2024, có khả năng tấn công mục tiêu ở tầm bắn lên đến 120km. Các cơ sở của Iran cũng được bảo vệ bởi hệ thống phòng không tầm xa Bavar-373 hay được gọi là “S-300” nội địa. Tuy nhiên, hiệu quả đánh chặn chiến đấu cơ Mỹ và Iran không cao. Qua 6 ngày giao tranh, Iran dường như chưa thực sự bắn hạ được máy bay đối phương, kể cả các loại F-15, F-16 thông thường chứ không nói đến F-35 hay F-22 có khả năng tàng hình.

Cuộc chiến đã bước sang ngày thứ 7 và chưa có dấu hiệu dừng lại. Tổng tham mưu trưởng Lực lượng Phòng vệ Israel, Trung tướng Eyal Zamir, hôm 5/3 nói rằng chiến dịch không kích Iran đang diễn ra bắt đầu bằng “giai đoạn tấn công bất ngờ”, trong đó 80% hệ thống phòng không của Iran và 60% bệ phóng tên lửa đạn đạo của nước này đã bị phá hủy.

Đô đốc Brad Cooper, chỉ huy Bộ Tư lệnh Trung tâm Mỹ, ngày 5/3 xác nhận trong 24 giờ qua, các cuộc tấn công bằng tên lửa đạn đạo của Iran đã giảm 90% và các cuộc tấn công bằng UAV giảm 83%. Trong khi đó, các cuộc tấn công của Mỹ nhằm vào Hải quân Iran “đã gia tăng”.

Chắc chắn Mỹ và Israel sẽ tiếp tục không kích, trong khi Iran vẫn tuyên bố cứng rắn, Tehran không đàm phán, đồng thời chuẩn bị sẵn sàng để đối phó với bất kỳ chiến dịch xâm nhập trên bộ nào của quân đội Mỹ. “Lò lửa” Trung Đông vẫn nóng rực và sẽ còn nhiều diễn biến phức tạp trong những ngày tới.