Sáng mùng Một Tết ở Hà Nội. Thành phố của tôi dường như thức dậy chậm hơn thường ngày. Những con phố quen thuộc bỗng trở nên dịu dàng, lặng lẽ trong ánh nắng đầu xuân. Tiếng chúc Tết vang lên trong từng ngôi nhà, mùi hương trầm lan nhẹ trong không gian, những phong bao lì xì đỏ thắm trao đi cùng nụ cười và lời cầu chúc bình an, may mắn.
Trong khoảnh khắc đoàn viên thiêng liêng ấy, mỗi người đều có cho mình một ước nguyện riêng. Nhưng dường như, phía sau những ước nguyện cá nhân, có một cảm xúc chung đang lan tỏa – một niềm tin lặng lẽ nhưng vững vàng vào tương lai của đất nước.
Mùa xuân năm nay mang một ý nghĩa đặc biệt. Đất nước vừa bước qua một dấu mốc quan trọng, khi những định hướng lớn cho chặng đường phát triển mới đã được xác lập. Những quyết sách mạnh mẽ về thể chế, khoa học – công nghệ, đổi mới sáng tạo, phát triển kinh tế tư nhân, hội nhập quốc tế và đặc biệt là phát huy vai trò của văn hóa như một nền tảng tinh thần, một nguồn lực nội sinh cho phát triển đã tạo nên một tầm nhìn mới. Đó không chỉ là những mục tiêu kinh tế, mà là khát vọng đưa Việt Nam tiến nhanh hơn, mạnh mẽ hơn nhưng đồng thời cũng bền vững hơn, nhân văn hơn, hạnh phúc hơn.
Linh vật ngựa đón năm mới Bính Ngọ 2026 (Ảnh: Hoài Sơn).
Trong không khí đầu năm, khi mỗi gia đình sum họp, khi mỗi con người tạm gác lại những bộn bề của cuộc sống để nhìn lại một chặng đường đã qua và hướng tới tương lai, điều dễ nhận thấy là tâm thế xã hội đã có sự thay đổi. Nếu trước đây, hy vọng nhiều khi đi cùng với sự chờ đợi, thì hôm nay, hy vọng đang gắn liền với hành động. Nếu trước đây, niềm tin đôi khi còn dè dặt, thì hôm nay, niềm tin đã có cơ sở từ những quyết sách cụ thể, những cải cách mạnh mẽ, những chuyển động rõ ràng trong quản trị quốc gia và trong đời sống kinh tế – xã hội.
Mùa xuân năm nay vì thế không chỉ là mùa của những lời chúc, mà còn là mùa của kỳ vọng về một nhịp phát triển mới – nhanh hơn, quyết liệt hơn, hiệu quả hơn. Và thật thú vị, mùa xuân ấy lại đến trong năm Ngọ – năm của biểu tượng tốc độ, của sức bền và của khát vọng vượt đường dài.
Trong văn hóa phương Đông, hình ảnh con ngựa không chỉ gợi lên sự nhanh nhẹn, mạnh mẽ mà còn là biểu tượng của ý chí, của tinh thần không ngừng tiến về phía trước. Con ngựa có thể phi nhanh, nhưng cũng có thể bền bỉ vượt qua những chặng đường dài, qua những địa hình khắc nghiệt. Đó cũng chính là điều mà chặng đường phát triển của đất nước hôm nay đang đòi hỏi: không chỉ nhanh, mà phải vững; không chỉ đạt được những con số ấn tượng trước mắt, mà phải tạo dựng nền tảng cho tương lai lâu dài.
Trong bối cảnh cạnh tranh toàn cầu ngày càng gay gắt, cơ hội và thách thức luôn song hành. Thời gian không chờ đợi, và nếu không đi nhanh, chúng ta có thể bỏ lỡ cơ hội. Nhưng nếu chỉ chạy theo tốc độ mà thiếu nền tảng, thiếu chuẩn bị, thiếu kỷ cương và thiếu định hướng giá trị, thì sự phát triển ấy sẽ không bền vững. Vì vậy, thông điệp quan trọng nhất của năm Ngọ có lẽ không chỉ là “đi nhanh”, mà là “đi nhanh trên nền tảng vững chắc”.
Nền tảng ấy trước hết là thể chế thông thoáng, minh bạch và hiệu quả. Một môi trường kinh doanh thuận lợi, một bộ máy quản lý tinh gọn, một hệ thống pháp luật ổn định và nhất quán sẽ là “đường băng” để nền kinh tế cất cánh. Nền tảng ấy còn là khoa học – công nghệ và đổi mới sáng tạo, là năng lực của doanh nghiệp Việt Nam, là tinh thần dám nghĩ, dám làm, dám chịu trách nhiệm của đội ngũ cán bộ. Nhưng sâu xa hơn, nền tảng ấy chính là con người và văn hóa.
Lịch sử phát triển của nhiều quốc gia cho thấy, kinh tế có thể tạo ra sự tăng trưởng nhanh, nhưng chính văn hóa mới quyết định một quốc gia có thể đi được bao xa. Khi tốc độ phát triển ngày càng lớn, khi đô thị hóa diễn ra nhanh chóng, khi chuyển đổi số làm thay đổi mọi phương thức sống và làm việc, thì những vấn đề về giá trị, về lối sống, về đạo đức xã hội cũng đặt ra ngày càng rõ nét. Nếu không có một hệ giá trị vững vàng, một nền tảng văn hóa đủ mạnh, xã hội có thể rơi vào trạng thái phát triển lệch, tăng trưởng kinh tế nhưng suy giảm niềm tin, gia tăng áp lực và bất ổn trong đời sống tinh thần.
Chính vì vậy, việc xác định văn hóa là nền tảng tinh thần của xã hội, là mục tiêu và động lực của phát triển không chỉ là một quan điểm mang tính lý luận, mà là một yêu cầu thực tiễn. Phát triển văn hóa không chỉ là bảo tồn di sản, tổ chức lễ hội hay xây dựng các thiết chế văn hóa, mà quan trọng hơn là xây dựng con người – những con người có tri thức, có trách nhiệm, có kỷ luật, có tinh thần sáng tạo và có khát vọng cống hiến.
Một xã hội phát triển bền vững là xã hội mà trong đó mỗi cá nhân không chỉ tìm kiếm lợi ích riêng, mà còn ý thức được trách nhiệm với cộng đồng. Một nền kinh tế mạnh là nền kinh tế mà trong đó doanh nghiệp không chỉ cạnh tranh bằng giá, mà còn cạnh tranh bằng uy tín, bằng chất lượng, bằng văn hóa kinh doanh. Một bộ máy hiệu quả là bộ máy mà trong đó mỗi cán bộ không chỉ hoàn thành công việc, mà còn làm việc với tinh thần phục vụ Nhân dân, với trách nhiệm và liêm chính.
Trong năm Ngọ – năm của tốc độ – vai trò của văn hóa càng trở nên quan trọng như một “bộ giảm xóc” của phát triển. Văn hóa giúp điều tiết nhịp độ, giúp cân bằng giữa tăng trưởng và ổn định, giữa đổi mới và gìn giữ, giữa hội nhập và bản sắc. Nếu kinh tế là động cơ, thì văn hóa chính là hệ thống điều khiển, giúp con tàu phát triển đi đúng hướng và không chệch khỏi những giá trị cốt lõi của dân tộc.
Nhìn rộng hơn, sức mạnh của một quốc gia trong thời đại ngày nay không chỉ được đo bằng quy mô kinh tế hay tiềm lực quốc phòng, mà còn bằng sức mạnh mềm – bằng hình ảnh quốc gia, bằng mức độ tin cậy, bằng khả năng lan tỏa những giá trị văn hóa ra thế giới. Một Việt Nam phát triển nhanh nhưng vẫn giữ được bản sắc, vẫn nhân văn, thân thiện và đáng tin cậy sẽ có vị thế ngày càng cao trong cộng đồng quốc tế.
Nhưng mọi chiến lược, mọi chính sách, dù đúng đắn đến đâu, cũng chỉ thực sự có ý nghĩa khi được chuyển hóa thành hành động cụ thể trong đời sống. Và mùa xuân, với ý nghĩa của sự khởi đầu, chính là thời điểm để mỗi người tự đặt ra cho mình một cam kết mới.
Sự phát triển của đất nước không chỉ là câu chuyện của những quyết sách ở tầm vĩ mô, mà còn là tổng hòa của hàng triệu hành động nhỏ mỗi ngày. Khi người lao động làm việc với tinh thần trách nhiệm cao hơn một chút; khi doanh nghiệp lựa chọn con đường làm ăn tử tế, minh bạch và bền vững; khi mỗi cán bộ giải quyết công việc nhanh hơn, hiệu quả hơn cho người dân; khi mỗi gia đình nuôi dạy con cái bằng những giá trị tốt đẹp; khi mỗi công dân sống văn minh hơn trong không gian công cộng – thì đó chính là những “bước chân” cụ thể trên con đường phát triển của đất nước.
Có thể nói, mỗi người Việt Nam hôm nay chính là một nhịp bước của dân tộc. Hàng triệu nhịp bước ấy, nếu cùng hướng về phía trước, cùng chung một tinh thần trách nhiệm và khát vọng vươn lên, sẽ tạo nên sức mạnh to lớn. Và khi sức mạnh ấy được cộng hưởng với những định hướng chiến lược đúng đắn, với một môi trường thể chế thuận lợi và với một nền tảng văn hóa vững chắc, thì con đường phát triển của đất nước sẽ ngày càng rộng mở.
Năm Ngọ đã đến. Một năm của tốc độ, của hành động và của những kỳ vọng lớn. Nhưng hơn cả tốc độ, điều quan trọng là sự bền bỉ. Hơn cả những mục tiêu trước mắt, điều quan trọng là nền tảng lâu dài. Và hơn cả những thành tựu về vật chất, điều quan trọng là hạnh phúc của con người – mục tiêu cao nhất của mọi sự phát triển.
Trong buổi sáng đầu năm, khi tiếng cười của trẻ nhỏ vang lên bên những phong bao lì xì, khi những lời chúc bình an được trao đi trong mỗi gia đình, có lẽ điều mà tất cả chúng ta cùng mong muốn là một đất nước ngày càng giàu mạnh, một xã hội ngày càng văn minh, và một cuộc sống ngày càng tốt đẹp hơn cho mỗi người.
Con đường phía trước đã được xác định. Cơ hội đang mở ra. Nếu mỗi người Việt Nam cùng bước nhanh hơn một chút, chắc chắn hơn một chút và trách nhiệm hơn một chút, thì mùa xuân hôm nay sẽ không chỉ là mùa của hy vọng, mà sẽ trở thành mùa xuân của những thành tựu mới – một mùa xuân mà từ đó, đất nước tiếp tục tiến nhanh, tiến vững, tiến bền trên con đường lớn đã mở.
Tác giả: PGS.TS Bùi Hoài Sơn là thạc sĩ chuyên ngành quản lý di sản và nghệ thuật tại Đại học Bắc London (University of North London); tiến sĩ quản lý văn hóa tại Viện Văn hóa Nghệ thuật Quốc gia Việt Nam. Ông hiện là Ủy viên chuyên trách Ủy ban Văn hóa và Xã hội của Quốc hội.
Chuyên mục TÂM ĐIỂM mong nhận được ý kiến của bạn đọc về nội dung bài viết. Hãy vào phần Bình luận và chia sẻ suy nghĩ của mình. Xin cảm ơn!
Nguồn: https://dantri.com.vn/tam-diem/nam-ngo-tien-nhanh-tien-vung-tren-con-duong-lon-da-mo-20260216082830440.htm

