NASA đưa phi hành đoàn Crew-11 về sớm sau sự cố y tế hiếm gặp trên ISS

Đây được xem là ca sơ tán y tế đầu tiên trong lịch sử 25 năm hoạt động của ISS, theo báo USA Today ngày 9-1.

Đưa bốn thành viên về Trái đất

Trong buổi họp báo ngày 8-1, Giám đốc Cơ quan Hàng không vũ trụ Mỹ (NASA) Jared Isaacman cho biết tình trạng sức khỏe của phi hành gia liên quan bắt đầu xấu đi vào ngày 7-1. Tuy tình trạng của người này hiện đã ổn định nhưng các chẩn đoán và điều trị chuyên sâu không thể thực hiện đầy đủ trên quỹ đạo.

“Rõ ràng đây là một tình trạng y tế nghiêm trọng, vì vậy chúng tôi quyết định đưa phi hành đoàn về sớm”, ông Isaacman nói. NASA từ chối tiết lộ danh tính và chi tiết bệnh lý của phi hành gia để bảo vệ quyền riêng tư.

Trong vài ngày tới, tàu vũ trụ Dragon Endeavour của SpaceX sẽ rời ISS để đưa bốn thành viên Crew-11, gồm hai phi hành gia NASA là ông Mike Fincke và bà Zena Cardman, phi hành gia Nhật Bản Kimiya Yui và phi hành gia của Nga Oleg Platonov trở về Trái đất.

NASA dự kiến sẽ cập nhật lịch trình tách khỏi ISS và hạ cánh xuống đại dương trong vòng 48 giờ tới.

Theo kế hoạch ban đầu, ông Fincke và bà Cardman sẽ thực hiện chuyến đi bộ ngoài không gian kéo dài 6,5 giờ vào ngày 9-1 để nâng cấp hệ thống điện và lắp đặt thiết bị cho các tấm pin mặt trời mới.

NASA khẳng định vấn đề y tế “hoàn toàn không liên quan đến bất kỳ hoạt động nào trên trạm hay công tác chuẩn bị cho chuyến đi bộ ngoài không gian”.

Ông Don Platt, Giám đốc Trung tâm Giáo dục Cảng vũ trụ tại Viện Công nghệ Florida (Mỹ), nhận định việc NASA quyết định cắt ngắn một nhiệm vụ ISS là dấu hiệu cho thấy mức độ nghiêm trọng của tình huống.

“Các phi hành gia đều được tuyển chọn với thể trạng và sức khỏe hàng đầu, song không bao giờ có thể loại trừ hoàn toàn mọi rủi ro. Việc đưa toàn bộ phi hành đoàn về sớm cho thấy đây không phải quyết định dễ dàng”, ông Platt nói.

Phi hành gia NASA Chris Williams cùng hai phi hành gia Nga là ông Sergey Mikayev và ông Sergey Kud Sverchkov sẽ ở lại ISS.

Những tình huống tương tự

Các vấn đề sức khỏe nghiêm trọng buộc phi hành đoàn phải kết thúc sớm nhiệm vụ là điều “rất hiếm”. Lần gần nhất xảy ra tình huống tương tự là năm 1985, khi phi hành đoàn Soyuz T-14 phải rời trạm Salyut 7 do chỉ huy Vladimir Vasyutin bị nhiễm trùng.

Gần đây hơn, năm 2019, một phi hành gia trên ISS từng hình thành cục máu đông ở tĩnh mạch cảnh nhưng vẫn hoàn thành nhiệm vụ sau khi được điều trị bằng thuốc chống đông.

NASA cũng từng ghi nhận một số sự cố y tế khác trong những năm gần đây. Chẳng hạn năm 2024 khi phi hành đoàn Crew-8 được đưa tới bệnh viện để kiểm tra sau khi hạ cánh, hay năm 2021 khi một chuyến đi bộ ngoài không gian bị hoãn vì một “vấn đề y tế nhỏ”.

Tuy nhiên, trường hợp Crew-11 đánh dấu một tiền lệ mới, cho thấy các rủi ro y tế vẫn là thách thức lớn trong những sứ mệnh dài ngày trên quỹ đạo.