‘Nền kinh tế tâm linh’ trỗi dậy ở Trung Quốc

Khi phải chật vật tìm việc giữa giai đoạn ảm đạm của nền kinh tế Trung Quốc, việc đầu tiên mà Chen Jinyue, 26 tuổi, quê Thượng Hải làm không phải là trau chuốt lại hồ sơ xin việc. Thay vào đó, cô đặt lịch bói bài tarot ở Hong Kong, tải một ứng dụng chiêm tinh đang nổi đình nổi đám trong nhóm bạn, sắm một chiếc mõ gỗ với niềm tin món đồ này sẽ mang lại may mắn.

Tương tự, Kate Li, một nhân viên ngân hàng ở Thượng Hải đang buồn bã vì đợt giảm lương gần đây, đã cùng bạn bè ghé qua “quán bar tâm linh” Sip of Oracle ở trung tâm Thượng Hải. Quán bar này có slogan “Khám phá những điều chưa biết trong cơn say mờ ảo”.

“Chúng tôi đang than thở về công việc và trăn trở về con đường sự nghiệp. Chúng tôi thử tìm trên mạng và quyết định đến đây. Những lời phán của thầy bói lại chính xác đến bất ngờ”, Li nói.

Những mô hình kinh doanh như vậy là một phần của “nền kinh tế tâm linh” đang bùng nổ tại Trung Quốc. Hồi tháng 1, mạng xã hội Trung Quốc rộ lên công cụ AI xem bói Bát tự dưới dạng biểu đồ chứng khoán. Chỉ cần nhập ngày sinh và các sự kiện cá nhân, người dùng sẽ nhận được một bản đồ dự báo chi tiết vận mệnh cả đời.

Niềm đam mê với thế giới huyền bí phản ánh khao khát lớn hơn về sự an ủi giữa bối cảnh kinh tế bất định, giáo sư Liu Xuexin, lãnh đạo viện nghiên cứu dữ liệu tiêu dùng tại Đại học Kinh tế và Kinh doanh Thủ đô ở Bắc Kinh, nhận định.

Khi Trung Quốc phải đối phó với nhu cầu trong nước sụt giảm và căng thẳng địa chính trị leo thang, sự cạnh tranh trên thị trường việc làm ngày càng khốc liệt. Các đợt giảm lương và sa thải đã trở nên phổ biến hơn trong những năm gần đây.

“Trong thời kỳ kinh tế khó khăn, khi thu nhập và triển vọng việc làm bấp bênh, người dân cảm thấy lo âu về tương lai. Họ tìm đến các yếu tố siêu nhiên, đền chùa hoặc phong thủy để làm chỗ dựa”, ông Liu phân tích. Ông cho rằng xu hướng này là một phần của sự chuyển dịch lớn hơn trong sở thích tiêu dùng: từ thỏa mãn nhu cầu vật chất sang nhu cầu cảm xúc.

Chi tiêu cho tâm linh hiện là “khoản chi phí cần thiết” đối với nhiều thanh niên Trung Quốc, Viện Nghiên cứu Houlang chỉ ra trong một báo cáo hồi tháng 7/2025. Ngoài phí tư vấn tâm linh, người tiêu dùng còn đổ xô mua các sản phẩm liên quan như chuỗi hạt cầu an và đá năng lượng, thúc đẩy thị trường này tăng trưởng phi mã.

Năm 2024, lượng giao dịch vòng tay dạng hạt trên nền tảng mua sắm trực tuyến hàng đầu Taobao đã tăng vọt 566%, vượt xa các loại trang sức truyền thống về độ phổ biến, theo China News Service.

Báo cáo của Houlang cho thấy 60% người tiêu dùng dành ngân sách dưới 500 tệ (70 USD) mỗi năm cho các khoản “tâm linh”, trong khi 20% chi tiêu trên 1.000 tệ.

Xu hướng này càng được củng cố nhờ người nổi tiếng. Một nhà sáng tạo nội dung họ Mã ở Thượng Hải cho biết sau mỗi lần chia tay, cô đều đi xem bài tarot để hỏi khi nào và ở đâu sẽ bắt đầu mối quan hệ tiếp theo, điều này giúp cô vượt qua nỗi đau nhanh hơn.

Năm 2024, vụ án Lý Trác Phàm, người tự nhận là nhà ngoại cảm, bị bắt vì tội lừa đảo đã gây xôn xao ở Trung Quốc. Lý nổi tiếng trên mạng xã hội từ khi xuất hiện trong chương trình thực tế Cuộc chiến những nhà ngoại cảm ở Nga năm 2019. Trong chương trình, Lý dùng một ngọn nến để định vị người trong cốp xe và tuyên bố cảm nhận được người chết trong xe khác. Tài khoản của cô ta thu hút hơn 600.000 theo dõi.

Sau khi trở về Trung Quốc, Lý bắt đầu bán nến cầu nguyện trên mạng. Chúng được trang trí bằng đá quý, hoa khô và tẩm tinh dầu, được quảng cáo là ẩn chứa sức mạnh giúp thúc đẩy sự nghiệp, khơi thông tài vận hay đưa người yêu cũ quay lại.

Giá khởi điểm của nến từ 2.888 nhân dân tệ (420 USD) và phiên bản “tam cát” (ba lần may mắn) có giá lên tới 7.888 nhân dân tệ. Một khách hàng ở tỉnh Liêu Ninh vào tháng 2/2024 đã trả 5.888 nhân dân tệ mua nến của Lý, với hy vọng có nhiều khách hơn tới cửa hàng. Tuy nhiên, tình hình kinh doanh vẫn như cũ, người này cảm thấy bị lừa và đã báo cảnh sát. Lý bị bắt ngày 1/4/2024 vì tội lừa đảo. Công tố viên nói rằng Lý đã thu về hơn 50 triệu tệ (7 triệu USD) thông qua bán nến và lớp học xem bói.

Tuy nhiên, ngay cả sau khi Lý bị bắt, các bài đăng và liên kết mua sắm nến cầu nguyện vẫn tiếp tục lưu hành khắp mạng xã hội Trung Quốc. “Sau khi tôi thắp một ngọn nến tình yêu, bạn trai cũ thực sự đã quay lại bám lấy tôi. Tôi không dứt ra được”, một người cho hay.

Thị trường này thậm chí xuất hiện những dịch vụ bất thường như bán “đất ngân hàng”, loại đất đào từ bên ngoài các ngân hàng lớn để thu hút tài vận với giá lên tới 130 USD một phần.

Chùa chiền cũng đang tận dụng làn sóng này. Chùa Kê Minh ở Nam Kinh đã tung ra sản phẩm “trà sữa ban phước”, trong khi chùa Vĩnh Phúc ở Hàng Châu giới thiệu “cà phê cát tường”.

Zhang Yong, một nhân viên xã hội chuyên về sức khỏe tâm thần trẻ vị thành niên, cảnh báo những sản phẩm tâm linh này có thể làm mờ ranh giới giữa giải trí và đời thực, khiến người ta tin vào định mệnh cực đoan. Một số người đã ngừng chủ động đưa ra quyết định lớn như việc làm hay đầu tư, mà để thuật toán hay thầy bói quyết định.

“Nếu những thứ này thực sự hiệu quả, con người sẽ phải đốt bao nhiêu ngọn nến để thỏa mãn tất cả ham muốn của mình?”, một người dùng mạng đặt câu hỏi.

Một người khác nhận định: “Rất nhiều người nghĩ rằng họ đang mua sự an ủi cảm xúc, nhưng thực chất họ đang trả ‘thuế thông minh'”.

Tuy nhiên, đối với Li, chuyến ghé thăm quán bar Sip of Oracle mang lại cho cô cả sự an ủi lẫn cảm giác thư giãn. “Rất nhiều người cũng căng thẳng như tôi, về sự nghiệp, các mối quan hệ, và tương lai. Những nơi này thực sự giúp giải tỏa áp lực”, cô nói.

Hồng Hạnh (Theo SCMP/163 News)