Nền tảng bảo đảm quyền bầu cử của công dân

Việc ứng dụng Cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư và định danh điện tử theo Đề án 06 đang tạo ra những thay đổi quan trọng trong công tác tổ chức bầu cử Quốc hội khóa XVI và Hội đồng Nhân dân các cấp nhiệm kỳ 2026 – 2031.

Không chỉ hỗ trợ các địa phương quản lý cử tri chính xác hơn, hệ thống dữ liệu còn giúp người dân có thể chủ động kiểm tra thông tin của mình, từ đó góp phần tăng tính minh bạch trong quá trình chuẩn bị bầu cử.

Từ chủ trương này, nhiều địa phương đã từng bước khai thác hiệu quả dữ liệu dân cư trong quá trình lập và rà soát danh sách cử tri. Tại xã Vụ Bản (tỉnh Ninh Bình), việc ứng dụng dữ liệu từ hệ thống quốc gia về dân cư đang giúp công tác quản lý cử tri trở nên khoa học và thuận lợi hơn, đồng thời giảm đáng kể khối lượng công việc rà soát thủ công như trước đây.

Từ “đi từng ngõ, gõ từng nhà” đến quản lý cử tri bằng dữ liệu số

Trước khi có Cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư, công tác lập danh sách cử tri tại các địa phương chủ yếu dựa vào phương pháp rà soát thủ công. Các thôn phải thành lập tổ công tác, đến từng hộ gia đình để kiểm tra, hỏi từng người xem có mặt tại địa phương hay không, sau đó tổng hợp danh sách và tiến hành in thẻ cử tri.

Theo Trung tá Lê Ngọc Tú, Phó Trưởng Công an xã Vụ Bản, cách làm này tuy đảm bảo sự cẩn trọng nhưng lại tốn rất nhiều thời gian và công sức.

Tuy nhiên, từ khi ứng dụng Cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư, lực lượng chức năng có thể nắm được tổng số cử tri trên địa bàn, bao gồm số người đăng ký thường trú, tạm trú cũng như những công dân đang có mặt tại địa phương tại thời điểm lập danh sách.

Không chỉ vậy, hệ thống còn giúp xác định những trường hợp vắng mặt khỏi địa phương như người đi làm ăn xa, học sinh sinh viên đang học tập ở nơi khác hoặc công dân đang ở nước ngoài. Những thông tin này được rà soát và cập nhật thường xuyên để đảm bảo dữ liệu phản ánh sát thực tế biến động dân cư.

Trên cơ sở dữ liệu được khai thác, Công an xã phối hợp với Ủy ban bầu cử xã trích xuất danh sách cử tri và chuyển về các tổ bầu cử tại thôn để tiếp tục rà soát, đối chiếu thực tế trước khi in thẻ cử tri.

Tại xã Vụ Bản, nơi có nhiều khu công nghiệp, số lượng người đến tạm trú khá lớn. Điều này khiến việc quản lý cử tri trở nên phức tạp hơn so với các địa phương khác. Để đảm bảo dữ liệu chính xác, lực lượng công an xã đã phân công cán bộ phụ trách từng địa bàn, phối hợp với lực lượng an ninh cơ sở rà soát các công dân mới đến cư trú.

Trường hợp điển hình là một nam công nhân đang làm việc tại khu công nghiệp trên địa bàn xã xã. Trước đó, thông tin bầu cử của người này vẫn được ghi nhận tại nơi thường trú cũ. Sau khi được lực lượng công an hướng dẫn, công dân đã thực hiện đăng ký thay đổi nơi bỏ phiếu thông qua ứng dụng VNeID, giúp việc tham gia bầu cử thuận tiện hơn.

“Trên nền tảng dữ liệu dân cư và thông qua ứng dụng VNeID , chúng tôi hướng dẫn công dân đăng ký nơi bỏ phiếu mới thuận tiện nhất cho mình. Điều này giúp tránh việc cử tri bị mất quyền bầu cử” , Trung tá Tú nhấn mạnh.

Những điều chỉnh như vậy hiện nay có thể thực hiện nhanh chóng nhờ việc đối chiếu trực tiếp trên hệ thống dữ liệu dân cư, thay vì phải xử lý qua nhiều bước giấy tờ như trước đây.

Minh bạch dữ liệu khi cử tri trực tiếp kiểm tra thông tin

Không chỉ hỗ trợ cơ quan quản lý, việc ứng dụng dữ liệu dân cư còn tạo điều kiện để chính người dân tham gia kiểm tra thông tin cử tri của mình.

Trung tá Lê Ngọc Tú cho biết ứng dụng VNeID với định danh điện tử mức độ 2 có thể xem như một “cổng thông tin bầu cử số” đối với mỗi cử tri. Thông qua điện thoại thông minh, người dân có thể tra cứu nhiều thông tin liên quan đến kỳ bầu cử sắp tới, từ danh sách cử tri, nơi và địa điểm bỏ phiếu cho đến thông tin về các ứng cử viên.

“Cử tri có thể kiểm tra thông tin cá nhân của mình có chính xác hay không, nơi bỏ phiếu đã đúng chưa. Nếu phát hiện sai sót, họ có thể phản ánh để được điều chỉnh kịp thời” , Trung tá Tú cho biết.

Việc người dân trực tiếp tham gia kiểm tra dữ liệu cá nhân giúp giảm thiểu sai sót trong danh sách cử tri, đồng thời tạo ra một cơ chế giám sát minh bạch từ chính cộng đồng.

Bên cạnh việc khai thác dữ liệu dân cư, công tác bảo mật thông tin cá nhân của cử tri cũng được đặt lên hàng đầu. Khi trích xuất dữ liệu phục vụ lập danh sách cử tri, chỉ những thông tin cần thiết như họ tên, ngày tháng năm sinh và địa chỉ mới được sử dụng. Các dữ liệu khác trong hệ thống sẽ không được công khai.

Quá trình in danh sách và thẻ cử tri cũng được thực hiện trên các thiết bị đã được kiểm tra, đảm bảo các yêu cầu về an toàn và bảo mật nhằm tránh nguy cơ lộ lọt thông tin cá nhân.

Bước tiến trong xây dựng nền quản trị minh bạch

Ở tầm vĩ mô, việc ứng dụng Cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư vào công tác bầu cử được xem là một bước tiến quan trọng trong quá trình chuyển đổi số của hệ thống quản lý nhà nước.

Theo Đại tá Trần Hồng Phú, Phó Cục trưởng Cục Cảnh sát Quản lý hành chính về trật tự xã hội (Bộ Công an), từ năm 2021 Bộ Công an đã triển khai xây dựng Cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư và đến nay đã thu thập, cập nhật hơn 107 triệu dữ liệu công dân, bảo đảm thông tin “đúng, đủ, sạch, sống”.

Việc ứng dụng dữ liệu dân cư trong kỳ bầu cử tới đây không chỉ đơn thuần là thay đổi về mặt kỹ thuật mà còn thể hiện sự đổi mới trong phương thức tổ chức và quản lý.

“Nếu trước đây các tổ bầu cử phải dùng sổ sách, giấy tờ để đi từng ngõ, gõ từng nhà rà soát từng người thì hiện nay có thể dựa trên dữ liệu dân cư để xác thực và lập danh sách cử tri một cách chính xác” , Đại tá Trần Hồng Phú cho biết.

Theo Đại tá Phú, hệ thống dữ liệu còn giúp bảo đảm mỗi cử tri chỉ có một địa bàn bỏ phiếu duy nhất trên phạm vi cả nước, góp phần nâng cao tính minh bạch và công bằng trong quá trình bầu cử.

Đặc biệt, thông qua ứng dụng VNeID, cử tri không chỉ có thể kiểm tra thông tin cá nhân mà còn tìm hiểu tiểu sử, quá trình công tác của các ứng cử viên. Điều này giúp người dân có thêm cơ sở để lựa chọn những đại biểu xứng đáng, đại diện cho ý chí và nguyện vọng của mình.

Từ thực tế triển khai tại các địa phương, có thể thấy việc ứng dụng dữ liệu dân cư theo Đề án 06 đang từng bước thay đổi cách thức tổ chức bầu cử theo hướng hiện đại, minh bạch và thuận tiện hơn cho người dân. Khi mỗi cử tri có thể trực tiếp kiểm tra và giám sát thông tin của mình, quá trình quản lý cử tri cũng trở nên chặt chẽ và đáng tin cậy hơn.