Nghệ sĩ Quyền Linh nói về việc bị ghép hình ảnh quảng cáo thực phẩm bẩn, hàng giả

Chiều 7-1, Trung tâm Báo chí TP.HCM tổ chức tọa đàm “An toàn thực phẩm, phòng chống gian lận thương mại, hàng giả và trách nhiệm truyền thông trên nền tảng số”.

Siết chặt an toàn thực phẩm mùa cuối năm

Tại tọa đàm, PGS-TS Phạm Khánh Phong Lan, Giám đốc Sở An toàn thực phẩm (ATTP) TP.HCM, chia sẻ thẳng thắn về cuộc chiến chống thực phẩm bẩn. Theo bà Lan, hành vi cố tình vi phạm vì lợi nhuận đang diễn biến phức tạp theo kiểu “đạo cao một thước, ma cao một trượng”.

Các đối tượng vi phạm thường giấu giếm sau “mấy lớp cửa”. Thậm chí, có tình trạng cả một thôn, xã cùng tham gia làm đồ giả, khiến việc tiếp cận và bắt quả tang của lực lượng chức năng gặp nhiều khó khăn.

Bà Lan khẳng định việc kiểm tra, xử phạt chỉ là giải quyết “phần ngọn”. Gốc rễ nằm ở nhận thức: chừng nào người dân còn ưu tiên tiêu chí “rẻ” mà xem nhẹ sức khỏe, chừng đó thực phẩm bẩn vẫn còn đất sống. Cũng theo bà Lan, nhiều doanh nghiệp chân chính làm ra thực phẩm tốt nhưng bế tắc đầu ra do tâm lý “thích hàng rẻ” của người dùng.

Ông Nguyễn Quang Huy, Phó Chi cục trưởng Chi cục Quản lý thị trường (QLTT) TP.HCM, nhận định thách thức đã dịch chuyển từ các điểm bán truyền thống sang môi trường điện tử. Tại đây, các đối tượng dùng tài khoản ẩn danh, quảng cáo thổi phồng để bán hàng ngàn đơn hàng không rõ nguồn gốc chỉ trong vài giờ. Họ lợi dụng mạng xã hội, KOLs, KOCs để quảng bá quá mức, đánh trúng tâm lý chuộng “hàng mới, lạ, giá rẻ” của giới trẻ. Trong khi đó, người dân thường có tâm lý “cho qua” khi mua phải hàng kém chất lượng giá thấp.

“Đáng chú ý, các đối tượng thường thuê kho bãi tại khu vực xa dân cư, ít người chú ý, rồi sử dụng dịch vụ giao nhận thu hộ để đưa hàng giả, hàng kém chất lượng trực tiếp đến tay người tiêu dùng”, ông Huy nói.

Lãnh đạo QLTT TP.HCM lưu ý thêm, các loại thực phẩm đông lạnh không nguồn gốc thường “ẩn mình” dưới làn khói nghi ngút tại các quán ăn vỉa hè dịp Tết, gây nguy cơ cao cho sức khỏe.

Dưới lăng kính doanh nghiệp, bà Lý Kim Chi, Chủ tịch Hội Lương thực – thực phẩm TP.HCM (FFA), cho rằng thách thức lớn nhất hiện nay nằm ở tốc độ lan truyền chóng mặt trên không gian mạng. Chỉ một thông tin sai lệch lan truyền có thể phá hủy uy tín của cả một ngành hàng trong tích tắc.

Điều này khiến doanh nghiệp chân chính chịu “tác động kép”: vừa phải đầu tư truy xuất nguồn gốc, vừa đối mặt sự cạnh tranh bất bình đẳng từ hàng giả và “hệ sinh thái” đánh giá ảo. FFA đề xuất cơ quan chức năng tăng cường cơ chế xử lý nhanh hành vi gian lận trên nền tảng số.

Không có ngoại lệ cho người nổi tiếng

Là nghệ sĩ thường xuyên bị gắn với hình ảnh quảng cáo hàng kém chất lượng, nghệ sĩ Quyền Linh cho biết 30 năm qua ông vẫn chật vật với tin giả. Hình ảnh của ông bị cắt ghép vào các sản phẩm chữa tiểu đường, trĩ, hôi nách… Dù nỗ lực phối hợp xử lý, cuộc chiến này vẫn rất nan giải.

“Quyền Linh cũng là nạn nhân của rất nhiều tin giả. Tôi còn đứng đây chắc là tôi không bán hàng giả, không quảng cáo hàng giả nên ban tổ chức mới mời tôi đến chia sẻ”, nghệ sĩ Quyền Linh nói.

Theo nam nghệ sĩ, người nổi tiếng thường là khâu tiếp nhận kịch bản cuối cùng. Khi nhận hợp đồng, nghệ sĩ sẽ căn cứ vào giấy phép kiểm định, giấy phép quảng cáo của Bộ Y tế, Bộ Công Thương do doanh nghiệp cung cấp.

“Tuy nhiên, khi xảy ra sự cố, nghệ sĩ lại chịu trách nhiệm nhiều nhất. Tôi kỳ vọng Luật Quảng cáo sửa đổi sẽ là hàng rào pháp lý vững chắc, phân định rõ trách nhiệm các bên, bảo vệ người làm truyền thông chân chính và sức khỏe nhân dân”, ông Linh bày tỏ. Ông cũng đề nghị mời thêm các TikToker, người bán hàng livestream tham gia các diễn đàn để nâng cao ý thức pháp luật.

Tại tọa đàm, Thượng tá Hồ Phước Hải, Phó Trưởng phòng An ninh mạng và phòng chống tội phạm sử dụng công nghệ cao (PA05) – Công an TP.HCM, khẳng định: “Hiện nay không có ngoại lệ nào cho người nổi tiếng, mọi công dân đều bình đẳng trước pháp luật”.

Các hành vi thổi phồng công dụng thực phẩm, quảng cáo sai sự thật có thể bị phạt hành chính đến 100 triệu đồng hoặc truy cứu trách nhiệm hình sự. Minh chứng là từ ngày 15-5 đến 14-8, Công an TP.HCM đã phát hiện 203 vụ, bắt giữ 226 đối tượng, trong đó có nhiều người nổi tiếng.

Nhiều giải pháp chống gian lận

Để xây dựng thị trường minh bạch, bà Nguyễn Minh Hương, CEO Golden Communication Group, đề xuất quy trình 5 bước cho đơn vị truyền thông: thiết lập bộ quy tắc kiểm chứng hồ sơ pháp lý; lựa chọn KOL/KOC có chuyên môn; đối chiếu thông tin với kênh chính thống; hướng dẫn người dân cách đọc nhãn mác; xây dựng quy trình phản ứng nhanh khi có rủi ro.

Đối với người tiêu dùng, bà Hương khuyến cáo cần trang bị kỹ năng phân biệt đánh giá ảo (như ngôn từ tâng bốc, ảnh catalogue). Người mua nên kiểm tra chéo thông tin trên Google, website chính thức và mã số thuế; cảnh giác với sản phẩm quảng cáo như “thần dược”.

Giám đốc Sở ATTP TP.HCM Phạm Khánh Phong Lan cũng kêu gọi cộng đồng hãy là người tiêu dùng thông thái, lựa chọn thực phẩm sạch để bảo vệ sức khỏe chính mình. Đồng thời, PA05 khuyến cáo người dân mạnh dạn tố giác tội phạm qua đường dây nóng khi phát hiện dấu hiệu lừa đảo.