Giá dầu thế giới đã tăng mạnh và chưa có dấu hiệu hạ nhiệt kể từ khi Mỹ và Israel tiến hành các cuộc tấn công quy mô lớn vào Iran ngày 28/2.
Căng thẳng leo thang khiến hoạt động vận chuyển năng lượng tại khu vực vịnh Ba Tư bị gián đoạn, khi các tàu chở khoảng 20 triệu thùng dầu mỗi ngày không thể đi qua eo biển Hormuz an toàn.
Những rủi ro đối với tuyến vận tải chiến lược này, cùng thiệt hại tại một số cơ sở năng lượng quan trọng ở Trung Đông, đã làm gián đoạn nguồn cung từ nhiều quốc gia sản xuất dầu lớn.
Giá dầu thế giới đã vượt mốc 110 USD/thùng và nhiều dự báo cho rằng đà tăng có thể tiếp diễn. Lần cuối cùng giá dầu vượt mốc 100 USD/thùng là sau khi xung đột Nga và Ukraine năm 2022.
Theo các tổ chức tài chính và chuyên gia năng lượng quốc tế, xung đột giữa Iran và Israel đang khiến thị trường dầu mỏ bước vào giai đoạn biến động mạnh. Trong bối cảnh rủi ro địa chính trị gia tăng, nhiều kịch bản cho thấy giá dầu có thể tăng đáng kể nếu chiến sự mở rộng.
Bà Natasha Kaneva, Trưởng bộ phận nghiên cứu hàng hóa toàn cầu của ngân hàng JPMorgan (Mỹ), nhận định các nước vùng Vịnh có thể nhanh chóng hết chỗ lưu trữ dầu nếu chiến sự kéo dài hơn 3 tuần. Trong kịch bản đó, giá dầu Brent có thể vượt xa mốc 100 USD/thùng.
Thậm chí, Bộ trưởng Năng lượng Qatar Saad al-Kaabi cảnh báo giá dầu có thể vọt lên tới 150 USD/thùng trong vòng 2-3 tuần tới nếu tàu chở dầu tiếp tục không thể đi qua eo biển Hormuz.
Trả lời phỏng vấn Financial Times cuối tuần qua, ông cho rằng các nhà xuất khẩu năng lượng ở vùng Vịnh có thể buộc phải dừng hoạt động trong vài tuần nếu tình hình không được cải thiện.
“Những bên chưa tuyên bố tình trạng bất khả kháng có thể sẽ phải làm điều đó trong vài ngày tới nếu xung đột tiếp diễn. Tất cả các nhà xuất khẩu trong khu vực vùng Vịnh đều có khả năng phải đưa ra tuyên bố tương tự”, ông nhấn mạnh.
Tàu dầu đi qua eo biển Hormuz (Ảnh: Reuters).
Bộ trưởng Năng lượng Qatar cũng cảnh báo nền kinh tế toàn cầu có thể chịu tác động tiêu cực nếu chiến sự kéo dài. Giá năng lượng tăng mạnh có thể khiến một số mặt hàng rơi vào tình trạng khan hiếm, gây hiệu ứng dây chuyền khi nhiều nhà máy thiếu nguyên liệu để duy trì sản xuất.
Theo ông Kaabi, ngay cả khi chiến sự chấm dứt ngay lúc này, Qatar cũng cần từ vài tuần đến vài tháng để khôi phục chu kỳ giao hàng bình thường. Sản lượng LNG của nước này chiếm khoảng 20% nguồn cung toàn cầu, đóng vai trò quan trọng trong việc đáp ứng nhu cầu năng lượng của cả thị trường châu Á và châu Âu.
Một số tổ chức phân tích thậm chí cảnh báo rằng trong tình huống cực đoan – khi các cơ sở dầu mỏ lớn ở khu vực vùng Vịnh bị tấn công hoặc hoạt động vận chuyển bị phong tỏa hoàn toàn – giá dầu có thể vượt ngưỡng 120 USD/thùng, tạo ra cú sốc năng lượng tương tự các cuộc khủng hoảng dầu mỏ trong lịch sử.
Tuy vậy, nhiều chuyên gia cũng cho rằng nếu xung đột được kiểm soát và nguồn cung từ các nước xuất khẩu lớn vẫn ổn định, đà tăng của giá dầu có thể chỉ mang tính ngắn hạn trước khi thị trường dần hạ nhiệt.
Ông Claudio Galimberti, kinh tế trưởng của Công ty Rystad Energy (Na Uy), cho biết các thông tin về tàu chở dầu, nhà máy lọc dầu hay đường ống dẫn dầu bị tấn công xuất hiện liên tiếp, khiến danh sách thiệt hại ngày càng kéo dài.
Theo ông Galimberti, khoảng 9 triệu thùng dầu mỗi ngày đã bị rút khỏi thị trường do các cơ sở năng lượng bị tấn công hoặc các nhà sản xuất chủ động cắt giảm sản lượng để phòng ngừa rủi ro. Với quy mô gián đoạn lớn như vậy, thị trường dầu mỏ toàn cầu đang rơi vào tình trạng thiếu hụt đáng kể.
Trong diễn biến mới nhất có thể khiến thị trường năng lượng thêm biến động, Chính phủ Kuwait ngày 7/3 thông báo giảm sản lượng khai thác dầu như một biện pháp “phòng ngừa” trước xung đột, dù không công bố mức cắt giảm cụ thể.
Theo CNBC, Kuwait hiện là nhà sản xuất dầu lớn thứ năm trong Tổ chức Các nước xuất khẩu dầu mỏ (OPEC), với sản lượng khoảng 2,6 triệu thùng/ngày vào tháng 1.
Một số quốc gia khác trong khu vực cũng buộc phải điều chỉnh sản lượng khi năng lực lưu trữ dầu trở nên hạn chế. Trước đó, một nhà máy lọc dầu lớn tại Ả rập Xê út và một cơ sở khí tự nhiên hóa lỏng (LNG) ở Qatar đã bị tấn công, làm gián đoạn dòng chảy các sản phẩm nhiên liệu tinh chế và khiến khoảng 20% nguồn cung LNG toàn cầu tạm thời bị ngừng hoạt động.
Trong bối cảnh phụ thuộc lớn vào nguồn năng lượng từ Trung Đông, nhiều nền kinh tế châu Âu và châu Á đang đối mặt nguy cơ cú sốc giá. Ông Galimberti cho biết giá dầu diesel tại châu Âu đã tăng gấp đôi, trong khi giá nhiên liệu máy bay tại châu Á tăng gần 200%.
Nguồn: https://dantri.com.vn/kinh-doanh/nhung-du-bao-dang-lo-gia-dau-tang-soc-de-doa-kinh-te-toan-cau-20260309084401639.htm
