Tổng thống Mỹ Donald Trump gặp người đồng cấp Nga Vladimir Putin tại Alaska hồi năm ngoái (Ảnh: AFP).
Tổng thống Mỹ Donald Trump ngày 9/3 đã có cuộc điện đàm với Tổng thống Nga Vladimir Putin trong bối cảnh tình hình quốc tế diễn biến phức tạp, nhiều điểm nóng địa chính trị lớn như xung đột quân sự Nga – Ukraine, chiến tranh tại Trung Đông, cũng như các vấn đề đảm bảo an ninh năng lượng và ổn định kinh tế toàn cầu.
Ông Trump đã có cuộc điện đàm kéo dài khoảng một giờ với ông Putin. Theo thông tin từ Điện Kremlin, cuộc trao đổi được mô tả là “thẳng thắn, mang tính xây dựng”, tập trung vào hai vấn đề nóng nhất của trật tự quốc tế hiện nay: cuộc chiến liên quan đến Iran tại Trung Đông và tiến trình giải quyết xung đột Ukraine.
Đáng chú ý, cuộc điện đàm lần này được phía Mỹ chủ động khởi xướng. Theo Trợ lý chính sách đối ngoại của Điện Kremlin Yury Ushakov, Washington muốn thảo luận “một loạt vấn đề cực kỳ quan trọng liên quan đến tình hình quốc tế hiện nay”, đặc biệt là cuộc xung đột liên quan đến Iran.
Trong bối cảnh chiến tranh tại chảo lửa Trung Đông đang lan rộng, giá năng lượng toàn cầu biến động mạnh và xung đột Nga – Ukraine vẫn chưa có dấu hiệu kết thúc, cuộc điện đàm khẩn Trump – Putin không chỉ là một hoạt động ngoại giao thông thường. Đằng sau động thái này là những tính toán chiến lược phức tạp của Mỹ nhằm kiểm soát rủi ro leo thang toàn cầu, đồng thời tận dụng vai trò của Nga trong “bàn cờ” Trung Đông và duy trì cân bằng quyền lực giữa các cường quốc.
Khi hai cuộc chiến lớn giao thoa
Thời điểm diễn ra cuộc điện đàm giữa hai nguyên thủ đặc biệt nhạy cảm. Chỉ ít ngày trước đó, căng thẳng giữa Mỹ, Israel và Iran đã leo thang thành xung đột quân sự trực tiếp sau các đợt không kích của liên quân Mỹ – Israel vào lãnh thổ Iran từ ngày 28/2 đến nay, kéo theo những cuộc tấn công trả đũa cứng rắn của Tehran nhằm vào Israel và các căn cứ quân sự của Mỹ tại Vùng Vịnh.
Cuộc chiến nhanh chóng làm rung chuyển thị trường năng lượng toàn cầu. Nguy cơ gián đoạn nguồn cung dầu từ khu vực Trung Đông, đặc biệt nếu tuyến vận tải chiến lược qua eo biển Hormuz (20% lượng dầu thế giới đi qua mỗi ngày) bị ảnh hưởng, khiến giá dầu thế giới tăng mạnh trong những ngày đầu tháng 3/2026, có những lúc chạm ngưỡng 120 USD/thùng. Trong bối cảnh đó, chính quyền Trump phải đối mặt với áp lực lớn về ổn định thị trường năng lượng và kiểm soát lạm phát trong nước.
Song song với đó, chiến sự Nga – Ukraine vẫn tiếp tục kéo dài sang năm thứ năm. Mặc dù các cuộc đàm phán ba bên giữa Nga, Mỹ và Ukraine đã diễn ra trong nhiều vòng, nhưng chưa đạt được đột phá đáng kể nào. Trong cuộc điện đàm vừa qua, Tổng thống Putin đã cập nhật cho ông Trump về tình hình chiến sự và nhấn mạnh nhu cầu đạt được một giải pháp chính trị cho xung đột.
Hai cuộc khủng hoảng, tại Trung Đông và Đông Âu vì thế đang đan xen và tác động lẫn nhau. Chính trong bối cảnh này, việc Mỹ chủ động mở kênh trao đổi trực tiếp với Nga cho thấy Washington nhận thức rõ rằng Nga vẫn là một tác nhân quan trọng trong việc định hình cục diện chiến lược toàn cầu.
Vấn đề Iran
Một trong những mục tiêu quan trọng nhất của ông Trump khi chủ động điện đàm với ông Putin là kiểm soát khả năng Nga hỗ trợ Iran trong cuộc xung đột đang diễn ra. Nga từ lâu duy trì quan hệ đối tác chiến lược với Iran, đặc biệt trong lĩnh vực quân sự và an ninh năng lượng. Hai nước từng hợp tác chặt chẽ trong cuộc chiến Syria và duy trì các kênh phối hợp về quốc phòng cũng như công nghệ quân sự. Chính vì vậy, Washington đặc biệt lo ngại về kịch bản Nga sẽ cung cấp thông tin tình báo, thiết bị quân sự hoặc hỗ trợ hậu cần cho Tehran trong bối cảnh chiến sự leo thang.
Một số quan chức Mỹ trước đó đã cảnh báo Nga không nên chia sẻ thông tin tình báo với Iran liên quan đến các hoạt động quân sự của Mỹ. Trong bối cảnh đó, việc ông Trump trực tiếp trao đổi với ông Putin có thể được xem là một nỗ lực “ngoại giao phòng ngừa”. Thông qua đối thoại cấp cao, Mỹ muốn truyền đạt rõ ràng các “lằn ranh đỏ” chiến lược, đồng thời tìm cách hạn chế nguy cơ cuộc chiến Trung Đông biến thành đối đầu trực tiếp giữa các cường quốc.
Nếu Nga tham gia sâu vào việc hỗ trợ Iran, cục diện chiến tranh có thể thay đổi đáng kể, thậm chí dẫn tới hình thành mặt trận đối đầu mới giữa Mỹ và Nga, khiến hệ thống an ninh quốc tế rơi vào tình trạng nguy hiểm hơn nhiều so với hiện nay.
Kênh trung gian
Một tính toán chiến lược khác của Washington là tận dụng ảnh hưởng của Nga đối với Iran để thúc đẩy một giải pháp ngoại giao cho cuộc chiến. Giới chuyên gia nhận định, Nga là một trong số ít quốc gia duy trì quan hệ tương đối tốt với cả Iran và nhiều nước Ả rập vùng Vịnh. Trong cuộc điện đàm, ông Putin được cho là đã trình bày một số đề xuất cụ thể nhằm đạt được “giải pháp chính trị và ngoại giao nhanh chóng” cho cuộc xung đột. Điều này phản ánh một thực tế quan trọng: mặc dù đang đối đầu với phương Tây trong cuộc chiến tại Ukraine, Nga vẫn là một trung tâm quyền lực có ảnh hưởng đáng kể tại Trung Đông.
Từ góc nhìn của Washington, việc để Nga đóng vai trò trung gian không phải là lựa chọn lý tưởng, nhưng lại có thể là phương án thực tế trong bối cảnh kênh đối thoại trực tiếp giữa Mỹ và Iran gần như đóng băng. Nếu Moscow có thể giúp thúc đẩy một lệnh ngừng bắn hoặc tạo ra khuôn khổ đàm phán mới hiệu quả, điều đó sẽ giúp Mỹ giảm thiểu chi phí quân sự, đồng thời tránh nguy cơ cuộc chiến kéo dài và lan rộng.
Kiểm soát thị trường năng lượng toàn cầu
Một yếu tố quan trọng khác thúc đẩy cuộc điện đàm là vấn đề năng lượng. Chiến tranh tại Trung Đông khiến thị trường dầu mỏ toàn cầu rơi vào tình trạng bất ổn nghiêm trọng. Trong bối cảnh đó, chính quyền Trump cân nhắc việc nới lỏng một số lệnh trừng phạt liên quan đến dầu mỏ để tăng nguồn cung và hạ nhiệt giá năng lượng.
Sau cuộc điện đàm với ông Putin, ông Trump cũng tuyên bố Mỹ có thể tạm thời dỡ bỏ một số lệnh trừng phạt dầu mỏ đối với “một số quốc gia” (trong đó có Nga) nhằm ổn định thị trường. Điều này cho thấy Mỹ nhận thức rõ rằng Nga – với tư cách là một trong những nhà xuất khẩu năng lượng lớn nhất thế giới – có vai trò quan trọng trong việc điều tiết thị trường dầu toàn cầu.
Trong bối cảnh nguồn cung từ Trung Đông có nguy cơ gián đoạn, sự phối hợp – dù chỉ ở mức độ hạn chế – giữa Mỹ và Nga có thể giúp giảm áp lực đối với thị trường năng lượng và tránh cú sốc kinh tế toàn cầu.
Duy trì ổn định chiến lược Nga – Mỹ
Cuộc điện đàm cũng phản ánh một thực tế quan trọng của quan hệ quốc tế: ngay cả khi đối đầu, các cường quốc vẫn cần duy trì kênh liên lạc trực tiếp để tránh hiểu lầm chiến lược. Trong lịch sử Chiến tranh Lạnh, Mỹ và Liên Xô luôn duy trì “đường dây nóng” giữa hai nhà lãnh đạo nhằm kiểm soát nguy cơ leo thang hạt nhân. Ngày nay, khi hai cuộc chiến lớn Ukraine và Trung Đông đang diễn ra đồng thời, nhu cầu duy trì đối thoại chiến lược giữa Washington và Moscow càng trở nên cấp thiết.
Cuộc điện đàm giữa 2 ông Trump – Putin vì thế có thể được xem như một phần của cơ chế quản lý khủng hoảng giữa hai cường quốc. Việc trao đổi trực tiếp giúp hai bên hiểu rõ hơn về ý định chiến lược của nhau, đồng thời giảm nguy cơ xảy ra những tính toán sai lầm có thể dẫn đến xung đột trực tiếp.
Tính toán của Nga
Từ phía Nga, cuộc điện đàm với Tổng thống Trump cũng mang lại nhiều lợi ích chiến lược. Thứ nhất, Nga có cơ hội khẳng định vai trò của mình như một trung tâm quyền lực không thể thiếu trong việc giải quyết các cuộc khủng hoảng quốc tế.
Thứ hai, Moscow có thể tận dụng cuộc đối thoại với Mỹ để thúc đẩy các lợi ích liên quan đến cuộc chiến tại Ukraine, đặc biệt là tìm kiếm những nhượng bộ từ phương Tây trong vấn đề trừng phạt hoặc đàm phán hòa bình.
Thứ ba, việc Nga duy trì quan hệ với cả Iran và các nước Arab giúp Moscow củng cố vị thế như một “người chơi trung gian” quan trọng tại bàn cờ Trung Đông.
Cuộc điện đàm giữa Tổng thống Donald Trump và Tổng thống Vladimir Putin ngày 9/3 cho thấy ngoại giao cường quốc vẫn đóng vai trò then chốt trong việc quản lý các khủng hoảng toàn cầu. Giới quan sát quốc tế nhận định, trong bối cảnh hệ thống quốc tế đang chuyển sang trạng thái cạnh tranh quyền lực ngày càng gay gắt, các cuộc trao đổi trực tiếp giữa lãnh đạo các cường quốc có thể trở thành công cụ quan trọng để kiểm soát rủi ro leo thang và tìm kiếm giải pháp cho các xung đột phức tạp.
Đối với Mỹ, việc chủ động liên lạc với Nga phản ánh một tính toán thực dụng: dù cạnh tranh chiến lược với Moscow, Mỹ vẫn cần hợp tác với đối thủ này trong một số vấn đề nhằm bảo vệ lợi ích toàn cầu. Trong khi đó, đối với Nga, cuộc điện đàm là cơ hội để khẳng định vị thế của mình trong trật tự thế giới đang định hình lại.
Nhìn chung, sự kiện này cho thấy trong thời kỳ bất ổn địa chính trị hiện nay, các cuộc khủng hoảng khu vực, từ chảo lửa Trung Đông đến Đông Âu, ngày càng gắn kết với nhau, tạo nên một bàn cờ chiến lược phức tạp nơi các cường quốc buộc phải vừa cạnh tranh, vừa hợp tác để tránh một cuộc khủng hoảng toàn cầu sâu rộng hơn.
Nguồn: https://dantri.com.vn/the-gioi/nhung-tinh-toan-chien-luoc-cua-ong-trump-qua-cuoc-dien-dam-voi-ong-putin-20260311174535094.htm
