Một tàu container tại cảng ở California, Mỹ (Ảnh: Bloomberg).
Tổng thống Donald Trump tuyên bố sẽ tăng mức thuế đối với hàng hóa nhập khẩu từ tất cả các quốc gia vào Mỹ từ 10% lên 15%, chỉ vài giờ sau khi Tòa án Tối cao Mỹ bác bỏ các mức thuế đối ứng của ông.
Nhà Trắng cho biết mức thuế quan mới do Tổng thống Trump đưa ra sẽ có hiệu lực từ ngày 24/2 trong vòng 150 ngày.
Những diễn biến mới về thuế quan ở Mỹ ngay lập tức gây ra lo ngại và phản ứng từ các chính phủ cũng như thị trường. Điều này làm dấy lên câu hỏi về các thỏa thuận đang có hiệu lực, việc giảm thuế quan và tính hợp pháp của các mức thuế trước đây.
Các chính phủ đang đánh giá mức thuế mới sẽ ảnh hưởng như thế nào đến các ngành công nghiệp chủ chốt, kế hoạch đầu tư và đàm phán thương mại, trong khi các nhà phân tích cảnh báo sự bất định có thể kéo dài cho đến khi các khuôn khổ pháp lý và thương mại được làm rõ.
Hàn Quốc
Tại Hàn Quốc, một trong những đồng minh thân cận nhất của Mỹ, Phủ Tổng thống đã ra tuyên bố cho biết chính phủ nước này sẽ xem xét lại thỏa thuận thương mại và đưa ra quyết định vì lợi ích quốc gia. Tuyên bố đặt dấu hỏi đối với thỏa thuận được ký vào tháng 11 năm ngoái, theo đó Mỹ sẽ giảm thuế từ 25% xuống 15% để đổi lấy 350 tỷ USD tiền mặt và đầu tư từ Hàn Quốc vào Mỹ.
“Đối với các công ty lớn của Hàn Quốc trong lĩnh vực hóa chất, dược phẩm và chất bán dẫn, phán quyết của Tòa án Tối cao là tích cực: Ngay cả khi Tổng thống Trump áp dụng mức thuế mới 10% theo Mục 122, họ vẫn sẽ trả mức thấp hơn”, Jack Barton, phóng viên của Al Jazeera tại Seoul, cho biết.
Phóng viên Barton nhấn mạnh thêm: “Tuy nhiên, các nhà xuất khẩu ô tô, hơn một nửa trong số đó xuất sang Mỹ, vẫn phải chịu mức thuế 25%, và xuất khẩu thép vẫn bị đánh thuế 50% theo Mục 232, vốn không bị ảnh hưởng bởi phán quyết”.
Chính phủ Hàn Quốc được dự báo sẽ hành động thận trọng. Xuất khẩu chiếm 85% GDP của Hàn Quốc, trong đó Mỹ là thị trường lớn thứ hai.
“Các quan chức cho biết những thay đổi nhanh chóng có thể làm tổn hại các thỏa thuận lớn, bao gồm một hợp đồng đóng tàu trị giá nhiều tỷ USD gần đây với Mỹ và các khoản đầu tư khác. Dù chưa có tuyên bố chính sách dứt khoát, Phủ Tổng thống Hàn Quốc sẽ xem xét cẩn trọng thỏa thuận thương mại và có thể có các thay đổi”, ông Barton nói.
Ấn Độ
Ấn Độ đã phải đối mặt với một trong những mức thuế cao nhất của Mỹ khi Tổng thống Trump trước đây sử dụng quyền thương mại khẩn cấp. Washington ban đầu áp mức thuế 25% đối với hàng nhập khẩu từ Ấn Độ và sau đó bổ sung thêm 25%, nâng tổng mức thuế lên 50%.
Đầu tháng này, Mỹ và Ấn Độ đã đạt được một thỏa thuận khung về thương mại. Ông Trump cho biết Thủ tướng Narendra Modi đã đồng ý ngừng mua dầu Nga và thuế quan của Mỹ sẽ được giảm xuống còn 18% đối với các mặt hàng xuất khẩu chủ lực của Ấn Độ sang Mỹ, bao gồm quần áo, dược phẩm, đá quý và dệt may. Trong khi đó, Ấn Độ cho biết sẽ xóa bỏ hoặc giảm thuế đối với tất cả hàng hóa công nghiệp của Mỹ và một loạt sản phẩm nông nghiệp.
Nhà kinh tế chính trị MK Venu, tổng biên tập sáng lập ấn phẩm Ấn Độ The Wire, nhận định: “Những người chỉ trích cho rằng New Delhi lẽ ra nên chờ quyết định của Tòa án Tối cao Mỹ trước khi hoàn tất thỏa thuận thương mại tạm thời, và ngay cả các nhà phân tích thương mại từng liên hệ với chính phủ cũng cho rằng sẽ khôn ngoan hơn nếu chờ phán quyết của tòa”.
Chuyên gia Venu nói thêm, Tổng thống Trump rất muốn hoàn tất thỏa thuận thương mại, trong đó bao gồm việc Ấn Độ cam kết mua 500 tỷ USD hàng nhập khẩu mới trong lĩnh vực quốc phòng, năng lượng và trí tuệ nhân tạo (AI) từ Mỹ trong 5 năm tới.
Trong khi Ấn Độ hoan nghênh việc giảm thuế xuống 18% và loại bỏ các mức thuế trừng phạt đối với hàng nhập khẩu từ Nga, tương lai đàm phán vẫn còn bất định do phán quyết của Tòa án Tối cao Mỹ ảnh hưởng đến cơ sở pháp lý của các mức thuế trước đây.
“Phái đoàn thương mại Ấn Độ có khả năng sẽ chờ kết quả cuối cùng của phán quyết Tòa án Tối cao trước khi tiếp tục đàm phán, và các quốc gia trên thế giới được dự báo sẽ tuân theo phán quyết của tòa thay vì vội vàng ký kết các thỏa thuận thương mại theo luật bị coi là vi hiến”, ông nói.
Trung Quốc
Trung Quốc phản ứng khá dè dặt trước phán quyết của Tòa án Tối cao Mỹ khi phần lớn đất nước vẫn đang trong kỳ nghỉ Tết Nguyên đán.
Phóng viên Rob McBride của Al Jazeera cho biết: “Đại sứ quán Trung Quốc tại Washington đã đưa ra tuyên bố chung, lưu ý rằng chiến tranh thương mại không mang lại lợi ích cho ai, và phán quyết có khả năng được hoan nghênh rộng rãi tại Trung Quốc, quốc gia từ lâu là mục tiêu chính trong chính sách thuế quan của ông Trump”.
Kể từ tháng 4 năm ngoái, Trung Quốc đã phải đối mặt với nhiều lớp thuế quan, bao gồm 10% đối với các hóa chất dùng trong sản xuất fentanyl xuất khẩu sang Mỹ và 100% đối với xe điện.
Các nhà phân tích ước tính mức thuế tổng thể, khoảng 36%, giờ đây có thể giảm xuống còn khoảng 21%, mang lại phần nào nhẹ nhõm cho nền kinh tế vốn đã chịu sức ép từ đại dịch Covid-19, cuộc khủng hoảng bất động sản kéo dài và xuất khẩu suy giảm.
Các chuyến hàng từ Trung Quốc sang Mỹ được cho là đã giảm khoảng 20% trong năm qua.
“Bắc Kinh đã tìm cách bù đắp tổn thất tại thị trường Mỹ bằng cách tăng cường quan hệ thương mại với các quốc gia Đông Nam Á và theo đuổi các thỏa thuận với Liên minh châu Âu”, McBride nói.
“Phán quyết của Tòa án Tối cao Mỹ cũng có thể tạo ra bầu không khí thuận lợi hơn trước chuyến thăm cấp nhà nước dự kiến của ông Trump đến Trung Quốc vào đầu tháng 4, chuyến thăm có thể mở ra cơ hội thiết lập lại quan hệ giữa 2 nền kinh tế lớn nhất thế giới”, phóng viên của Al Jazeera bình luận thêm.
Canada
Canada hoan nghênh quyết định của Tòa án Tối cao Mỹ nhưng nhấn mạnh vẫn còn những thách thức phía trước.
Các lãnh đạo khu vực trên khắp đất nước, bao gồm của British Columbia và Ontario, đã phát tín hiệu rằng phán quyết là một bước tiến tích cực.
Tuy nhiên, Bộ trưởng phụ trách thương mại Canada – Mỹ Dominic LeBlanc cho biết vẫn còn nhiều việc phải làm, do các mức thuế theo Mục 232 đối với thép, nhôm, gỗ mềm và ô tô vẫn còn hiệu lực.
Trong khi đó, Thủ hiến Ontario Doug Ford nói thêm, dù sự lạc quan đã gia tăng, căng thẳng vẫn tồn tại về những gì chính quyền Tổng thống Donald Trump sẽ làm tiếp theo.
Mexico
Tổng thống Mexico Claudia Sheinbaum cho biết chính phủ của bà sẽ xem xét cẩn thận quyết định của Tòa án Tối cao Mỹ để đánh giá phạm vi và mức độ Mexico có thể bị ảnh hưởng.
“Thực tế là bất chấp tất cả những gì chúng ta đã nghe trong năm qua về thuế quan hay đe dọa thuế quan, Mexico thực sự đã ở vào một vị thế khá thuận lợi, thậm chí cạnh tranh, đặc biệt khi so sánh với các quốc gia khác”, phóng viên Julia Gliano của Al Jazeera cho biết.
Mexico là đối tác thương mại lớn nhất của Mỹ, và 2 nước cùng với Canada, chia sẻ một thỏa thuận thương mại rộng lớn giúp bảo vệ phần lớn sản phẩm khỏi các mức thuế đối ứng mà Tổng thống Trump đã công bố.
Cũng có các mức thuế trừng phạt liên quan đến fentanyl và nhập cư trái phép dọc biên giới Mỹ, mà Mexico đã xoay xở để đình chỉ trong khi các cuộc đàm phán về những vấn đề đó tiếp tục. Hiện các mức thuế mà Mexico phải chịu đối với thép, nhôm và phụ tùng ô tô không bị ảnh hưởng bởi những diễn biến mới.
Vì vậy, chính phủ Mexico đang chờ xem chính quyền Tổng thống Trump sẽ đưa ra bước đi tiếp theo nào sau quyết định của Tòa án Tối cao.
Châu Âu
Tổng thống Pháp Emmanuel Macron ca ngợi “sự tồn tại của cơ chế kiểm soát và cân bằng trong các nền dân chủ” sau phán quyết của Tòa án Tối cao Mỹ. Ông nói, Pháp muốn tiếp tục xuất khẩu “theo những quy tắc công bằng nhất có thể và không phải chịu các quyết định đơn phương”.
Bộ trưởng Tài chính Pháp Nicolas Forissier khẳng định Liên minh châu Âu có các công cụ để đáp trả Mỹ về chính sách thuế quan, ám chỉ cách tiếp cận cứng rắn hơn.
Trong khi đó, Thủ tướng Đức Friedrich Merz cho biết ông kỳ vọng gánh nặng thuế quan đối với nền kinh tế nước mình sẽ giảm sau phán quyết của Tòa án Tối cao Mỹ, mở ra khả năng các công ty Đức có thể thu hồi hàng tỷ USD tiền hoàn thuế.
Nhắc đến chuyến thăm Washington sắp tới, Thủ tướng Merz nói ông sẽ trình bày “một lập trường châu Âu phối hợp” về vấn đề này, nhấn mạnh chính sách thuế quan do Liên minh châu Âu quyết định chứ không phải từng quốc gia thành viên riêng lẻ.
Bộ trưởng Tài chính Lars Klingbeil cho biết châu Âu đang tăng cường tính độc lập và chủ quyền, xây dựng các mối quan hệ thương mại mới trên toàn cầu và ký kết các hiệp định thương mại tự do.
Nguồn: https://dantri.com.vn/the-gioi/phan-ung-tu-cac-nuoc-voi-dien-bien-moi-ve-thue-quan-cua-my-20260222063005854.htm
