Ngày 20/3, chia sẻ bên lề Hội thảo khoa học “Tăng cường chăm sóc sa sút trí tuệ tại Việt Nam“, PGS.TS Nguyễn Trung Anh, Giám đốc Bệnh viện Lão khoa Trung ương, cho biết Việt Nam là một trong 10 nước có tốc độ già hóa dân số nhanh nhất thế giới.
Cùng với sự phát triển của dân số già, số lượng người bị sa sút trí tuệ – đặc biệt là bệnh Alzheimer – cũng tăng lên. Năm 2015, số bệnh nhân sa sút trí tuệ khoảng 660.000 người, nhưng dự báo tăng lên tới 1,8 triệu người vào năm 2050. Điều này đặt ra những thách thức ngày càng lớn đối với hệ thống y tế và chăm sóc người cao tuổi.
PGS.TS Nguyễn Trung Anh, Giám đốc Bệnh viện Lão khoa Trung ương (Ảnh: H.H).
Theo PGS.TS Nguyễn Trung Anh, nhu cầu phát hiện và chẩn đoán sớm là cực kỳ quan trọng. Kết quả từ các nghiên cứu kéo dài gần 10 năm cho thấy, chẩn đoán sớm giúp người bệnh có cơ hội can thiệp kịp thời, đồng thời cải thiện chất lượng sống và kéo dài thời gian sống.
Bên cạnh đó, việc hỗ trợ người chăm sóc cũng đóng vai trò đặc biệt quan trọng. “Người chăm sóc bệnh nhân sa sút trí tuệ phải chịu áp lực lớn, ảnh hưởng trực tiếp đến chất lượng chăm sóc. Khi được tư vấn, hỗ trợ, gánh nặng này giảm đáng kể, từ đó cải thiện cả tình trạng người bệnh”, chuyên gia về lão khoa nói.
Đặc biệt, Giám đốc Bệnh viện Lão khoa Trung ương nhấn mạnh, thời gian tới, việc chẩn đoán sớm được căn bệnh này là một bước đột phá.
“Trước đây, chúng ta phải áp dụng những biện pháp chẩn đoán tốt và chính xác nhưng rất hoặc xâm lấn, như là chụp PET-CT hoặc chọc dịch não tủy. Ngày nay, một hướng nghiên cứu đáng chú ý là ứng dụng các dấu ấn sinh học trong chẩn đoán sớm, sử dụng xét nghiệm máu đơn giản, chi phí thấp”, PGS.TS Nguyễn Trung Anh chia sẻ.
PGS.TS Nguyễn Trung Anh cho rằng, những biến đổi sinh học của bệnh có thể xuất hiện trước khi có triệu chứng lâm sàng từ 10-15 năm. Việc xét nghiệm dấu ấn sinh học mở ra cơ hội phát hiện sớm và can thiệp ngay từ giai đoạn tiền lâm sàng, khi mà các thuốc điều trị hiệu quả, có thể thay đổi bệnh đều cần tiếp cận trong giai đoạn đầu.
Ông cũng cho rằng, nhận thức của cộng đồng về bệnh sa sút trí tuệ ngày càng gia tăng. Trước đây, người ta mặc định nghĩ người già không tránh khỏi bị lẫn mà không hiểu rằng đây cũng là một loại bệnh. Hiện nay, họ biết rằng sa sút trí tuệ không phải là một diễn biến tự nhiên, mà nó là bệnh, cần được cần được chẩn đoán và điều trị.
Từ thực tiễn triển khai nghiên cứu tại cộng đồng, các chuyên gia nhận thấy việc hỗ trợ người chăm sóc tại chỗ mang lại hiệu quả rõ rệt. Tuy nhiên, nguồn lực y tế không đủ để bao phủ toàn bộ.
Do đó, một hướng đi được đề xuất là huy động các tổ chức xã hội tại địa phương như Hội Người cao tuổi, Hội Phụ nữ, các câu lạc bộ liên thế hệ… tham gia hỗ trợ. Việc đào tạo kỹ năng cho các lực lượng này có thể giúp mở rộng mạng lưới chăm sóc, duy trì hỗ trợ thường xuyên cho gia đình người bệnh.
Chuyên gia khuyến cáo, có nhiều yếu tố làm tăng nguy cơ mắc Alzheimer, từ hút thuốc lá, béo phì, uống nhiều rượu bia, thức quá khuya, có các bệnh lý phối hợp…
Việc can thiệp, kiểm soát được các yếu tố nguy cơ giúp bệnh tiến triển chậm hơn. Vì thế, ngoài phát hiện sớm, điều trị bằng thuốc, việc kiểm soát các yếu tố nguy cơ được coi như một phương pháp can thiệp không dùng thuốc mà rất hiệu quả.
Chia sẻ tại hội thảo, TS Nguyễn Ngô Quang, Cục trưởng Cục Khoa học Công nghệ và Đào tạo (Bộ Y tế) kiến nghị, trước thực tế già hóa dân số và nhu cầu chăm sóc ngày càng tăng, cần sớm xây dựng mô hình chuẩn về chăm sóc sức khỏe người cao tuổi theo từng cấp độ, từ cộng đồng đến bệnh viện và phục hồi chức năng, đồng thời xác định rõ nhu cầu nhân lực tương ứng.
Đặc biệt, cần đẩy mạnh ứng dụng công nghệ sinh học trong chẩn đoán sớm sa sút trí tuệ, xác định các dấu ấn sinh học phù hợp, tiến tới nghiên cứu, sản xuất sinh phẩm trong nước thay vì phụ thuộc vào nhập khẩu… Bộ Y tế sẽ đồng hành cùng các đơn vị để thúc đẩy phát triển chăm sóc sức khỏe người cao tuổi, đặc biệt trong lĩnh vực sa sút trí tuệ.
Dấu hiệu cảnh báo sa sút trí tuệ
Các biểu hiện sa sút trí tuệ ban đầu thường không rõ ràng, nhưng vẫn có một số dấu hiệu phổ biến. Dấu hiệu đặc trưng đầu tiên của tình trạng sa sút trí tuệ gồm:
– Giảm trí nhớ; nhầm lẫn vị trí các đồ vật và khó tìm lại.
– Nhầm lẫn về thời gian và địa điểm; giảm khả năng phán đoán; ảnh hưởng đến các hoạt động sinh hoạt hàng ngày của người bệnh; giảm khả năng giải quyết vấn đề và đưa ra các quyết định.
– Thay đổi về cảm xúc, tính cách (rối loạn về cách dùng từ)…
Do đó, khi có biểu hiện quên kéo dài, quên có xu hướng tăng lên, rối loạn cảm xúc, hành vi nên đi khám sớm.
Nguồn: https://dantri.com.vn/suc-khoe/phat-hien-som-sa-sut-tri-tue-nhu-the-nao-20260320192544961.htm
