Phó Chủ tịch Quốc hội: TP.HCM cần phát triển dựa vào thể chế, cơ chế

Sáng 30-3, kỳ họp thứ nhất, HĐND TP.HCM khóa XI, nhiệm kỳ 2026-2031 chính thức khai mạc. Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Đức Hải đã tham dự kỳ họp và có những phát biểu định hướng cho HĐND TP.HCM nhiệm kỳ tới.

Lựa chọn được đội ngũ cán bộ thực sự tiêu biểu

Phó Chủ tịch Quốc hội đánh giá cuộc bầu cử đại biểu Quốc hội khóa XVI và đại biểu HĐND các cấp nhiệm kỳ 2026-2031 trên địa bàn TP.HCM đã được tổ chức thành công tốt đẹp, thực sự dân chủ, đúng pháp luật, an toàn và tiết kiệm.

Trong điều kiện một đô thị đặc biệt, quy mô dân số lớn, địa bàn rộng, khối lượng công việc rất lớn, đồng thời đang chuyển đổi sang mô hình chính quyền địa phương hai cấp, Thành ủy, chính quyền TP đã lãnh đạo, chỉ đạo chặt chẽ, tổ chức triển khai đồng bộ, bảo đảm toàn bộ quy trình bầu cử diễn ra đúng quy định, đúng tiến độ và đúng thẩm quyền.

“Đây không chỉ là con số thống kê, mà là biểu hiện sinh động của niềm tin chính trị, sự đồng thuận xã hội và kỳ vọng của Nhân dân đối với Đảng, Nhà nước và chính quyền các cấp”, ông đánh giá.

Với 125 đại biểu HĐND TP, ông Nguyễn Đức Hải cho rằng đây là cơ sở chính trị – pháp lý vững chắc để HĐND TP.HCM thực hiện tốt chức năng, nhiệm vụ, quyền hạn theo quy định của pháp luật, đáp ứng yêu cầu phát triển trong nhiệm kỳ mới.

Phó Chủ tịch Quốc hội nhìn nhận kỳ họp này có nhiệm vụ đặc biệt quan trọng là bầu các chức danh lãnh đạo chủ chốt của HĐND, UBND TP và Hội thẩm nhân dân.

Từ đó, ông đề nghị các vị đại biểu phát huy cao nhất tinh thần trách nhiệm, đề cao dân chủ, bảo đảm khách quan, công tâm; lựa chọn được đội ngũ cán bộ thực sự tiêu biểu, có bản lĩnh chính trị vững vàng, phẩm chất đạo đức trong sáng, năng lực, uy tín và tinh thần trách nhiệm cao, đủ sức đảm đương trọng trách trong giai đoạn phát triển mới của TP.

Luật Đô thị đặc biệt sẽ tạo lập khuôn khổ pháp lý vượt trội cho TP.HCM

Bước vào nhiệm kỳ 2026-2031, Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Đức Hải cho rằng TP.HCM tiếp tục giữ vai trò là đầu tàu kinh tế, cực tăng trưởng lớn của cả nước; là trung tâm tài chính, khoa học – công nghệ, đổi mới sáng tạo và hội nhập quốc tế.

Cùng với việc vận hành mô hình chính quyền địa phương hai cấp trong bối cảnh một siêu đô thị đặc biệt, TP đứng trước yêu cầu rất cao về năng lực quản trị hiện đại, phát triển nhanh nhưng phải bền vững, bao trùm và nâng cao chất lượng sống của Nhân dân.

Bên cạnh đó, chủ trương phân cấp, phân quyền đang được triển khai mạnh mẽ, TP.HCM cần khẩn trương chuẩn bị các điều kiện cần thiết, xác định năng lực quản trị TP ngang tầm để thực hiện nhiệm vụ.

“Bộ Chính trị cũng đã thống nhất chủ trương để TP.HCM nghiên cứu xây dựng Luật Đô thị đặc biệt trình Quốc hội xem xét, thông qua. Đây là nhiệm vụ mang ý nghĩa chiến lược, có tính đột phá về thể chế, nhằm tạo lập khuôn khổ pháp lý vượt trội để Thành phố phát huy tối đa tiềm năng, lợi thế và nâng cao năng lực cạnh tranh quốc tế”, Phó Chủ tịch Quốc hội nói.

Trong bối cảnh đó, ông cho rằng HĐND TP không chỉ chủ động tham gia sâu vào quá trình xây dựng, hoàn thiện các cơ chế, chính sách và dự thảo luật; phản ánh đầy đủ yêu cầu thực tiễn quản trị đô thị; nhận diện đúng các điểm nghẽn thể chế. HĐND TP cũng cần đề xuất các giải pháp đột phá, khả thi, có tầm nhìn dài hạn, đồng thời đảm bảo mạch lạc, năng động, sáng tạo trong quyết sách các vấn đề quản trị phát triển TP.HCM.

Từ thực tiễn này, Phó Chủ tịch Quốc hội gợi mở một số định hướng trọng tâm cho HĐND TP nhiệm kỳ 2026-2031.

Theo ông, HĐND cần phát huy đầy đủ vai trò là cơ quan quyền lực nhà nước ở địa phương, quyết định kịp thời, đúng đắn các vấn đề quan trọng. Quan trọng là phải thể chế hóa hiệu quả các chủ trương của Trung ương, đặc biệt là các cơ chế, chính sách đặc thù theo Nghị quyết 98, 260 và 222 của Quốc hội, chuyển hóa thành các nghị quyết cụ thể, khả thi, tạo chuyển biến thực chất trong tháo gỡ điểm nghẽn phát triển.

Cùng đó, rà soát, điều chỉnh phù hợp các kế hoạch phát triển kinh tế – xã hội, kế hoạch đầu tư công trung hạn và các chương trình đột phá, bảo đảm các cơ chế, chính sách đặc thù được triển khai hiệu quả trong thực tiễn, gắn kết chặt chẽ với các định hướng phát triển chung của Thành phố và vùng Đông Nam Bộ, vùng kinh tế trọng điểm phía Nam cũng như khu vực Đông Nam Á, châu Á và toàn cầu.

Phát triển dựa vào thể chế, cơ chế và không gian phát triển

Trong điều kiện tổ chức chính quyền địa phương hai cấp, Phó Chủ tịch Quốc hội lưu ý TP.HCM cần bảo đảm sự thống nhất, thông suốt trong quản trị; không để xảy ra khoảng trống trách nhiệm hoặc chồng chéo thẩm quyền. Đồng thời, đặc biệt quan tâm đến chuyển đổi số trong hoạt động của HĐND, đại biểu HĐND và các cơ quan, ứng dụng trí tuệ nhân tạo, xây dựng và liên thông cơ sở dữ liệu với Quốc hội…

Phó Chủ tịch Quốc hội cũng nhấn mạnh cần ưu tiên quyết nghị các cơ chế, chính sách phát triển hệ thống kết cấu hạ tầng đồng bộ, hiện đại; thúc đẩy các dự án giao thông chiến lược, tăng cường liên kết vùng, phát triển đô thị thông minh, đô thị xanh…

Tập trung hoàn thiện các chính sách trọng tâm về quy hoạch, quản lý đất đai, tài chính – ngân sách, đầu tư công, thu hút nhà đầu tư chiến lược; phát triển đô thị theo mô hình TOD và tổ chức không gian phát triển mới, gắn với mục tiêu phát triển trung và dài hạn.

Chủ động cụ thể hóa các cơ chế, chính sách đối với Khu thương mại tự do; bảo đảm môi trường đầu tư cạnh tranh quốc tế đi đôi với yêu cầu quản lý nhà nước; khai thác hiệu quả các cơ chế đặc thù về đất đai, tài chính để phát triển hạ tầng then chốt.

Bảo đảm sự liên kết chặt chẽ giữa Khu thương mại tự do với Trung tâm tài chính quốc tế và các khu chức năng khác, tạo lợi thế cạnh tranh tổng hợp; trong đó, Trung tâm tài chính quốc tế phải trở thành bước đột phá để thu hút các dòng vốn quốc tế, giảm dần phụ thuộc vào nguồn lực ngân sách.

Chuyển tư duy phát triển dựa vào ngân sách sang phát triển dựa vào thể chế, cơ chế và không gian phát triển; tháo gỡ điểm nghẽn, khơi thông nguồn lực, đẩy mạnh phân cấp, phân quyền, nâng cao tính tự chủ của TP.

Phó Chủ tịch Quốc hội cũng cho rằng cần đổi mới hoạt động giám sát theo hướng giám sát đến cùng kết quả; tập trung vào các lĩnh vực trọng yếu, những vấn đề bức xúc của Nhân dân; tăng cường kiểm soát quyền lực, phòng, chống tham nhũng, tiêu cực, lãng phí; thực hiện hiệu quả các chính sách an sinh xã hội; phát triển giáo dục, y tế, văn hóa, du lịch; nâng cao chất lượng nguồn nhân lực…

HĐND TP cũng cần phát huy dân chủ, tăng cường gắn bó với Nhân dân; đổi mới hoạt động tiếp xúc cử tri theo hướng thực chất; kịp thời giải quyết kiến nghị, củng cố niềm tin của người dân.

Tiếp tục nâng cao chất lượng hoạt động của HĐND và các cơ quan của HĐND, phát huy, lan tỏa tinh thần “đổi mới, thực chất, hiệu quả” từ Quốc hội đến HĐND TP, trở thành hình mẫu tiêu biểu trong hoạt động…

Cuối cùng, Phó Chủ tịch Quốc hội bày tỏ tin tưởng với truyền thống năng động, sáng tạo, nghĩa tình; với khát vọng vươn lên mạnh mẽ và hệ thống cơ chế, chính sách ngày càng hoàn thiện, HĐND TP khóa XI sẽ hoàn thành xuất sắc nhiệm vụ, cùng Đông Nam Bộ và vùng kinh tế trọng điểm phía Nam phát triển nhanh, bền vững, tiếp tục giữ vững vai trò đầu tàu của cả nước.