Phóng thành công vệ tinh tư nhân Make in Vietnam

Chia sẻ với VnExpress ngày 3/4, đại diện doanh nghiệp cho biết VEGAFLY-1 thuộc dòng vệ tinh cỡ nhỏ (microsat), là sản phẩm do đội ngũ kỹ sư của Vegacosmos phát triển trong hai năm.

Vệ tinh VEGAFLY-1 được phóng bằng tên lửa Falcon 9, trong sứ mệnh “Transporter-16” do SpaceX vận hành, từ Căn cứ Lực lượng Không gian Vandenberg (Mỹ).

Ngay sau khi tách khỏi tên lửa, vệ tinh phát tín hiệu đầu tiên và được thu tại trạm mặt đất ở Slovenia. Đến 1h58, trạm tại Hà Nội thực hiện phiên liên lạc đầu tiên với vệ tinh, kéo dài khoảng 7 phút. Vệ tinh hiện có thể gửi, nhận tín hiệu với mặt đất và chụp ảnh ở mức độ phân giải nhất định.

Đây là vệ tinh đầu tiên của Vegacosmos. Dự án được triển khai bởi nhóm khoảng 10 kỹ sư, chi phí phát triển không quá lớn. Toàn bộ quá trình thiết kế, chế tạo được thực hiện tại Hà Nội. Sau khi hoàn thiện, vệ tinh được đưa sang Mỹ để sử dụng dịch vụ phóng thương mại.

Theo doanh nghiệp, Vegacosmos đã làm chủ khâu thiết kế và lắp ráp vệ tinh, trong khi linh kiện vẫn phải nhập khẩu. Sau VEGAFLY-1, công ty dự kiến phát triển vệ tinh thứ hai với kích thước lớn hơn khoảng 8 lần, tích hợp thêm tính năng và hướng đến khả năng cung cấp dịch vụ.

Vegacosmos là công ty công nghệ vũ trụ thuộc Tập đoàn Công nghệ Sao Vega, hoạt động trong các lĩnh vực vệ tinh, dữ liệu địa không gian, trí tuệ nhân tạo và tích hợp hệ thống. Doanh nghiệp hiện có 15 chứng nhận sở hữu trí tuệ, bằng sáng chế và giải pháp hữu ích.

Vệ tinh là một phần của hạ tầng viễn thám, phục vụ các ứng dụng như giám sát môi trường, cảnh báo thiên tai, quy hoạch hạ tầng hoặc hỗ trợ an ninh, quốc phòng. Dữ liệu thu thập từ không gian có thể được xử lý thành thông tin phục vụ phát triển kinh tế – xã hội.

Ngành công nghệ vũ trụ Việt Nam còn non trẻ nhưng đã có những bước đi trong nhiều năm qua. Trước đó, các vệ tinh như Vinasat-1 (2008), Vinasat-2 (2012) hay VNREDSat-1 (2013) được đưa vào khai thác, chủ yếu theo hình thức đặt hàng nước ngoài sản xuất.

Từ năm 2013, Việt Nam bắt đầu tự thiết kế, chế tạo các vệ tinh cỡ siêu nhỏ như PicoDragon, MicroDragon, NanoDragon và gần đây là LOTUSat-1, qua đó từng bước tích lũy năng lực công nghệ.

Những năm gần đây, một số doanh nghiệp trong nước cũng bắt đầu tham gia lĩnh vực này, chủ yếu ở mảng dữ liệu bản đồ, ảnh viễn thám, thiết bị bay không người lái và thử nghiệm vệ tinh quỹ đạo thấp. Ở khu vực tư nhân, một dự án đáng chú ý là vệ tinh F-1 do Phòng nghiên cứu không gian FSpace (Đại học FPT) phát triển, được phóng năm 2012 bằng tên lửa của Nhật Bản.

Theo Quyết định 1131 ban hành tháng 6/2025, công nghệ hàng không vũ trụ nằm trong 11 nhóm công nghệ chiến lược. Việc doanh nghiệp tư nhân tham gia thiết kế, chế tạo và vận hành vệ tinh cho thấy xu hướng mở rộng vai trò của khu vực này trong các lĩnh vực công nghệ cao.

Trọng Đạt