Một nghiên cứu mới cho thấy pin trên những chiếc xe điện thường xuyên sử dụng trạm sạc nhanh công suất trên 100kW có tốc độ xuống cấp nhanh hơn đáng kể so với những xe chủ yếu sạc chậm. Việc lạm dụng sạc nhanh có thể khiến một số bộ pin mất gần 1/4 dung lượng chỉ sau 8 năm sử dụng.
Tuy nhiên, trước đây cũng có những nghiên cứu khác cho rằng sạc nhanh không ảnh hưởng nhiều tới tuổi thọ pin, vì vậy đây vẫn là chủ đề còn gây tranh cãi.
Trạm sạc trong nhà của Electrify America ở San Francisco, bang California, Mỹ (Ảnh: InsideEVs).
Công ty nghiên cứu Geotab (Canada) đã phân tích dữ liệu từ hơn 22.700 xe điện thuộc 21 mẫu xe khác nhau và kết luận rằng các trạm sạc nhanh công cộng có công suất cao là yếu tố lớn nhất thúc đẩy quá trình lão hóa pin diễn ra nhanh hơn.
Điều đó không có nghĩa sạc nhanh luôn gây hại pin. Thay vào đó, nghiên cứu chỉ ra những kiểu thói quen sạc cụ thể khiến các cục pin phải chịu áp lực lớn hơn nhiều so với khi sạc chậm.
Cụ thể, việc thường xuyên sử dụng trạm sạc cấp độ 3 với công suất trên 100kW có thể khiến tốc độ xuống cấp của pin tăng gấp đôi so với việc chủ yếu sạc tại trạm cấp độ 2 chậm hơn, hoặc các trạm sạc nhanh có công suất dưới 100kW.
Những xe điện sử dụng sạc nhanh trong dưới 12% tổng số lần sạc chỉ ghi nhận mức suy giảm dung lượng trung bình 1,5% mỗi năm. Trong khi đó, các xe sạc nhanh trên 12% tổng số phiên sạc có mức suy giảm lên tới 2,5% mỗi năm.
Tình hình còn tệ hơn khi chủ xe dùng trạm sạc trên 100kW cho hơn 40% tổng số lần sạc pin xe điện. Nhóm này ghi nhận mức suy giảm trung bình 3% dung lượng pin mỗi năm. Cầ lưu ý rằng pin thường xuống cấp nhanh nhất trong vài năm đầu, sau đó tốc độ suy giảm sẽ chậm dần theo thời gian.
Ngược lại, những xe chủ yếu sạc ở công suất dưới 100kW trong dưới 40% tổng số phiên sạc nhanh chỉ bị giảm dung lượng khoảng 2,2% mỗi năm. Nói cách khác, chính sự kết hợp giữa công suất cao và tần suất sử dụng lớn mới là yếu tố gây hại nhất cho sức khỏe pin.
| Tần suất sạc nhanh DC | Nhóm | Mức suy giảm dung lượng pin |
| Thấp | dưới 12% tổng số phiên | 1,5%/năm |
| Cao | trên 12% tổng số phiên | 2,5%/năm |
| Tần suất cao, công suất thấp ( | dưới 40% tổng số phiên | 2,2%/năm |
| Tần suất cao, công suất cao (>100kW) | trên 40% tổng số phiên | 3%/năm |
Dù dữ liệu này rất quan trọng, giúp chúng ta hiểu rõ hơn về độ bền pin trong dài hạn, Geotab cho rằng vẫn cần tiếp cận kết quả với sự thận trọng. Thói quen sạc chỉ là một biến số trong một phép tính vô cùng phức tạp.
Tuổi thọ pin còn chịu ảnh hưởng từ hóa học của các cục pin, thiết kế của từng hãng, thói quen lái xe cho tới điều kiện khí hậu. Nhiệt độ quá cao hoặc quá thấp đều có thể gây áp lực cho pin, dù hầu hết xe điện đời mới đã được trang bị bơm nhiệt, tính năng tiền điều hòa và hệ thống quản lý nhiệt tiên tiến để giữ pin hoạt động trong ngưỡng nhiệt độ an toàn.
Nghiên cứu của Geotab cũng mâu thuẫn với một báo cáo khác từ công ty dữ liệu pin Recurrent. Sau khi phân tích 13.000 xe Tesla tại Mỹ, Recurrent kết luận rằng không có sự khác biệt đáng kể về tầm hoạt động giữa các xe thường xuyên sạc nhanh và những xe chủ yếu sạc chậm. Tuy nhiên, nghiên cứu này có một hạn chế lớn: số xe thường xuyên sạc nhanh chỉ là 344 chiếc, trong khi nhóm ít sạc nhanh lên tới hơn 13.000 xe, nên khó đưa ra kết luận chắc chắn.
Theo Geotab, mức suy giảm dung lượng pin trung bình vào năm 2025 là 2,3% mỗi năm. Điều này đồng nghĩa sau 8 năm, bộ pin trung bình vẫn còn khoảng 81,6% dung lượng ban đầu. Con số này cao hơn mức 1,8% của năm 2023, nhưng tương đương năm 2020 – thời điểm mức suy giảm trung bình cũng ở 2,3%.
Geotab cho rằng sự gia tăng mức suy giảm từ 2023 đến 2025 có liên quan trực tiếp tới mạng lưới trạm sạc công suất cao ngày càng mở rộng tại Bắc Mỹ. Sự tăng trưởng đặc biệt mạnh mẽ tại Mỹ, với các mạng lưới như Tesla Supercharger, Electrify America, ChargePoint hay Ionna đều đẩy mạnh lắp đặt trạm sạc, bất chấp dự báo thị trường xe điện có thể chững lại sau khi ưu đãi thuế liên bang 7.500 USD kết thúc.
Khi ngày càng có nhiều trạm sạc công suất lớn, tác động tới tuổi thọ pin trong dài hạn là điều khó tránh khỏi, theo Geotab.
Tin tốt là các hãng xe và nhà sản xuất pin đã sớm nhận thức được vấn đề này. Xe điện hiện đại được trang bị hàng loạt cơ chế bảo vệ bên trong bộ pin nhằm làm chậm quá trình xuống cấp, bất kể người dùng sạc theo cách nào.
Để giảm áp lực cho các cục pin, hệ thống quản lý pin (BMS) sẽ tự động giảm tốc độ sạc khi pin gần đầy, hoặc giới hạn công suất nếu nhiệt độ pin tăng quá cao. Hầu hết các hãng cũng khuyến nghị duy trì mức sạc trong khoảng 10-80% cho nhu cầu sử dụng hàng ngày, bởi việc thường xuyên để pin ở trạng thái gần đầy hoặc gần cạn đều khiến pin lão hóa nhanh hơn.
Với những người buộc phải thường xuyên sạc tới 100% và sử dụng cạn pin, như tài xế xe dịch vụ hoặc shipper, các nhà sản xuất thường thiết kế sẵn “vùng đệm” ở cả hai đầu dải dung lượng pin sử dụng. Khi màn hình hiển thị 100%, thực tế vẫn còn một phần dung lượng chưa được khai thác. Tương tự, ở mức 0%, pin vẫn còn một vùng đệm phía dưới để tránh rơi vào trạng thái xả sâu, việc vốn rất hại pin.
Người dùng không thể nhìn thấy những vùng đệm này trong sử dụng thực tế, nhưng chúng đóng vai trò then chốt trong việc bảo vệ pin.
Như vậy, nếu muốn giữ dung lượng pin tối đa trong 8-10 năm, bạn không nên quá phụ thuộc vào sạc nhanh công suất cao khi không thực sự cần thiết.
Tuy vậy, việc sạc nhanh thường xuyên cũng không phải là “án tử” đối với bộ pin áp cao của ô tô điện. Một chiếc Tesla Model Y bản Premium có tầm hoạt động EPA 357 dặm khi mới vẫn có thể đạt khoảng 285 dặm khi pin còn 80% dung lượng sau 8 năm – vẫn rất đủ dùng và hoàn toàn phù hợp cho những chuyến đi dài.
Trừ khi bạn thường xuyên sạc nhanh, ngày nào cũng dùng trạm công suất cao, nguy cơ pin xuống cấp nghiêm trọng vẫn là rất thấp, đúng như kết luận của nhiều nghiên cứu khác. Điều quan trọng là tuân thủ khuyến nghị từ nhà sản xuất. Phần lớn các hãng không cảnh báo người dùng tránh sạc nhanh, và việc sạc nhanh cũng không làm mất hiệu lực bảo hành pin.
Với thời hạn bảo hành pin tối thiểu thường là 8 năm hoặc 160.000km, người dùng xe điện không cần quá lo lắng về pin. Hãy ưu tiên sạc chậm và đừng quá bận tâm về những lần sạc nhanh không thường xuyên. Xe điện ngày nay được thiết kế với đủ “hàng rào an toàn” để pin có thể bền bỉ trong nhiều năm sử dụng.
Nguồn: https://dantri.com.vn/o-to-xe-may/sac-nhanh-cong-suat-cao-la-nguyen-nhan-chinh-khien-pin-xe-dien-xuong-cap-20260116100813953.htm
