Sáu hành tinh xếp hàng trên bầu trời

Trong hiện tượng này, người yêu thiên văn ở mọi nơi trên thế giới có thể quan sát Sao Mộc, Sao Thổ, Sao Kim, Sao Thủy, Sao Hải Vương và Sao Thiên Vương nằm theo một đường cong trên bầu trời.

Ở Bắc bán cầu, Sao Mộc xuất hiện ở vị trí cao về phía đông nam còn Sao Thủy, Sao Thổ, Sao Hải Vương và Sao Kim tập trung gần đường chân trời phía tây. Sao Kim sáng nhất trong cụm, cạnh đó là Sao Thủy mờ hơn nhiều, Sao Thổ và Sao Hải Vương nằm bên trên chúng. Sao Thiên Vương sẽ khá mờ và nằm bên dưới cụm sao Thất Nữ (Pleiades). Hiện tượng cũng quan sát được ở Nam bán cầu với mô hình tương tự, nhưng trật tự hành tinh sẽ ngược lại so với Bắc bán cầu.

Theo ông Đặng Vũ Tuấn Sơn, Chủ tịch Hội Thiên văn và Vũ trụ học Việt Nam (VACA), về lý thuyết, Việt Nam có thể quan sát hiện tượng này từ hôm nay cho tới vài ngày tiếp theo. Tuy nhiên, việc quan sát thực tế không dễ vì nhiều lý do.

“Sao Thiên Vương và Sao Hải Vương rất xa và mờ, gần như không thể thấy bằng mắt thường mà cần kính thiên văn. Bốn hành tinh gồm Sao Thủy, Sao Kim, Sao Thổ, Sao Hải Vương ở rất thấp, gần chân trời phía tây ngay sau khi Mặt Trời lặn nên sẽ khó quan sát”, ông giải thích.

Ông Sơn cho biết thêm, Sao Thủy và Sao Thổ ở khá gần chân trời phía tây nên chỉ có thể nhìn thấy ngay sau khi Mặt Trời lặn, khoảng sau 18h đến trước 19h. Về cơ bản, những người ở khu vực có góc nhìn rộng và thấp xuống chân trời phía tây cùng điều kiện quan sát thuận lợi như trời không mây, không mưa, ít ô nhiễm khói bụi và ánh sáng mới có tầm quan sát tốt.

Tiến sĩ Megan Argo, giảng viên vật lý thiên văn tại Đại học Lancashire, cho biết việc nhiều hành tinh cùng xếp hàng trên bầu trời không thường xuyên xảy ra. Bà giải thích: “Chúng ta thấy sự xếp hàng này vì quỹ đạo của các hành tinh đã đưa chúng đến gần như cùng một vùng trời khi nhìn từ Trái Đất. Mỗi hành tinh quay quanh Mặt Trời với tốc độ riêng nên vị trí của chúng liên tục thay đổi trên nền trời đầy sao. Chỉ thỉnh thoảng, quỹ đạo của chúng mới ăn khớp theo cách khiến một số hành tinh xuất hiện cùng nhau”.

Theo Argo, việc quan sát được 4 hoặc 5 hành tinh cùng lúc tương đối phổ biến, nhưng 6 hành tinh hiếm gặp hơn nhiều. Đặc biệt, cả 7 hành tinh còn lại của hệ Mặt Trời (không tính Trái Đất) đã xuất hiện đồng thời vào đầu năm ngoái. Lần xếp hàng đầy đủ tiếp theo sẽ không xảy ra cho đến năm 2040.

Heidi Haviland, nhà khoa học hành tinh tại Trung tâm Bay Vũ trụ Marshall thuộc NASA coi diễu hành hành tinh là lời nhắc nhở về cách các hành tinh quay quanh Mặt Trời và thay đổi vị trí so với Trái Đất – yếu tố mà giới khoa học cần cân nhắc khi lên kế hoạch cho các nhiệm vụ bay đến hành tinh khác như Sao Hỏa. “Nhiệm vụ InSight (đưa tàu đổ bộ NASA đến Sao Hỏa năm 2018) đã phải chờ trọn một năm để Trái Đất và Sao Hỏa xếp hàng gần nhau nhất. Quỹ đạo các hành tinh và vị trí của chúng so với Trái Đất đóng vai trò rất quan trọng trong thiết kế nhiệm vụ”, bà nhận xét.

Thu Thảo (Theo CNN, Guardian)