TPHCM sẽ thử nghiệm các dịch vụ khai thác phương tiện bay không người lái, trong đó có các loại drone cứu hộ, cứu nạn, vận chuyển hàng, vận tải hành khách, ô tô bay… là thông tin được quan tâm những ngày qua.
Việc thử nghiệm phương tiện bay không người lái (drone) để cứu hộ, giao hàng là nội dung trong báo cáo của UBND TPHCM về tình hình thực hiện Nghị quyết số 57 của Bộ Chính trị và Nghị quyết số 71 của Chính phủ, liên quan tới lĩnh vực đột phá phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia.
Rộng hơn, việc phát triển kinh tế tầm thấp tại TPHCM giai đoạn 2025-2030, tầm nhìn đến năm 2045 cũng là một trong những nội dung thành phố quan tâm thực hiện trong thời gian tới.
Việt Nam đang đứng trước “thời điểm vàng” để bước vào lĩnh vực này, mở ra một ngành kinh tế hoàn toàn mới dựa trên công nghệ hàng không, vũ trụ và máy bay không người lái (UAV).
Được biết, nền kinh tế tầm thấp bao gồm các hoạt động kinh tế diễn ra dưới độ cao 1.000m, có thể mở rộng đến dưới 5.000m tùy theo nhu cầu thực tế của từng quốc gia, tận dụng công nghệ bay có và không người lái, mạng thông minh tầm thấp để phát triển hạ tầng, sản xuất phương tiện bay, dịch vụ và bảo đảm an toàn bay, chủ yếu dựa trên việc ứng dụng thiết bị bay không người lái và các công nghệ liên quan trong các lĩnh vực như nông nghiệp, logistics, giám sát môi trường, giao thông, truyền thông và giải trí…
Việt Nam cần 2% nữa để đạt tăng trưởng kinh tế hai con số, kinh tế tầm thấp là lời giải
eVTOL Prosperity của AutoFlight trong chuyến bay thử nghiệm từ Thâm Quyến đến Chu Hải tháng 2/2024 (Ảnh: IT).
Chia sẻ với phóng viên Dân trí, ông Trần Anh Tuấn – CEO Mạng lưới UAV (máy bay không người lái) Việt Nam, đại diện Liên minh Kinh tế tầm thấp (LAE) – cho biết nếu khai phá được ngách này, Việt Nam không chỉ thúc đẩy được mục tiêu tăng trưởng kinh tế cao, mà còn hướng tới mục tiêu “NetZero” như cam kết tại COP26.
Thứ nhất, LAE hỗ trợ nền kinh tế ra sao?
Được biết, Việt Nam hiện đã đạt mức tăng trưởng GDP hơn 8%. Đây là con số vô cùng thách thức và ấn tượng so với khu vực. Tuy nhiên, mục tiêu của Chính phủ đề ra lên đến hai chữ số. “Vậy, 2% còn lại sẽ đến từ đâu?”, ông Tuấn đặt vấn đề, đó là phải đến từ những cái mới, chứ chỉ duy trì ở những mảng cũ thì khó làm được. Và kinh tế tầm thấp là lời giải cho 2% tăng thêm này.
Thứ nhất, Việt Nam hiện đang phát triển rất tốt lĩnh vực gia công phụ trợ, như xưởng lắp ráp, bo mạch điện tử… Khi phát triển thêm được ngách LAE, lĩnh vực này sẽ có thêm đầu ra để gia tăng sản xuất, lắp ráp.
Thứ hai, việc mở nền kinh tế mới sẽ giúp Việt Nam thu hút mạnh các đối tác ngoại, dòng vốn đầu tư FDI. Ông Tuấn lý giải, LAE tại Trung Quốc phát triển rất mạnh, và nhiều nhà đầu tư ngoại sau thời gian đầu tư vào đây đang tìm một “công xưởng” mới (giữa bối cảnh căng thẳng thương mại), Việt Nam chính là điểm đến lý tưởng.
“Khối FDI gia nhập sẽ mang ngoại tệ vào VIệt Nam. Mặt khác, dòng vốn FDI đồng thời mở rộng sản xuất, tại công ăn việc làm cho doanh nghiệp nội địa, song song giúp đỡ chúng ta xuất khẩu đi được linh kiện thiết bị ra thế giới”, chuyên gia nhấn mạnh.
Dưới quan sát của mình, vị này cho biết thêm thực tế Việt Nam vẫn chưa “mở cửa” hoàn toàn trong lĩnh vực này. Trong khi đó, trên thế giới các quốc gia đã và đang mở rộng rất nhiều, nếu phát triển được LAE nhiều khả năng Việt Nam sẽ trở thành “cái nôi” gia công cho thế giới.
Cuối cùng, khi khai thác LAE, những thiết bị này hỗ trợ rất nhiều cho các lĩnh vực trong nước từ cứu hộ cứu nạn đến quay phim chụp ảnh, vận chuyển hàng hoá….
Với những luận điểm trên, CEO Mạng lưới UAV khẳng định LAE sẽ mở ra một nền kinh tế mới, thúc đẩy phát triển kinh tế Việt Nam theo như lời Thủ tướng: “Khoa học công nghệ sẽ đưa Việt Nam thành nước phát triển”.
Drone – tài xế giao đồ ăn “hoàn toàn sạch” trong tương lai
Drone tại Việt Nam (Ảnh: Mạnh Quân).
Thứ hai, liên quan đến chiến lược của quốc gia hướng tới mục tiêu NetZero như cam kết tại COP 26, ông Tuấn cho rằng điều này thể hiện rõ ràng ở thiết bị drone (thiết bị bay không người lái).
Drone gần như chạy bằng điện, do đó chúng ta có thể khai thác được năng lượng sạch cho điều khiển thiết bị này. Hiểu nôm na theo chuyên gia, drone là thiết bị sạch hoàn toàn.
Nếu dùng drone vào vận chuyển hàng hoá, đã có thể giảm đáng kể khí thải ra môi trường. Ghi nhận tại Đề án kiểm soát khí thải phương tiện giao thông trên địa bàn TPHCM do Sở Xây dựng TPHCM đang lấy ý kiến các sở, ngành và đơn vị liên quan: TPHCM sau khi hợp nhất với tỉnh Bà Rịa – Vũng Tàu và Bình Dương có quy mô dân số khoảng 14 triệu người, sở hữu hơn 11,4 triệu xe máy và 1,3 triệu ôtô.
Trong đó, giao thông đường bộ hiện là nguồn phát thải lớn nhất, chiếm tới 88% NOx, 99% CO, 79% SO2 và 88% bụi mịn trong tổng phát thải giao thông tại TPHCM. Ô nhiễm không khí từ giao thông gây thiệt hại kinh tế ước tính hơn 3.000 tỷ đồng mỗi năm, tương đương khoảng 0,25% GRDP của TPHCM.
“Ước tính, TPHCM hiện có vài trăm nghìn tài xế xe công nghệ. Hàng ngày, tài xế đi giao hồ sơ hay đồ ăn không chỉ gây kẹt xe, gia tăng khí thải mà còn chiếm diện tích lòng đường… nhìn chung gây ra rất nhiều vấn đề liên đới làm tổn hại môi trường. Nếu thay thế giao hàng hay đồ ăn bằng drone, thì gần như không phát thải bất cứ điều gì ra môi trường”, ông Tuấn lấy ví dụ.
Hay trong mảng nông nghiệp, Việt Nam đã có những drone phun thuốc hiệu suất cao mà không cần xe cơ giới, điều này cũng giảm được một lượng khí thải đáng kể ra môi trường.
Chưa kể, kinh tế tầm thấp còn là nền tảng công nghệ để phát triển ngành nghề khác, ví dụ về phương tiện không người lái ở lòng đất hoặc trên biển. Nếu tương lai chúng ta khai thác được hết tiềm năng của LAE, thì sẽ đóng góp rất lớn vào chiến lược giảm khí thải.
Ông Tạ Ngọc Thanh – Giám đốc Trung tâm Phát triển Công nghệ cao, HTI Group – đồng tình kinh tế tầm thấp sẽ là một mảnh ghép quan trọng trong chiến lược hướng tới Net Zero của Việt Nam. Theo ông, các ứng dụng của UAV và hạ tầng số tầm thấp đang mở ra những phương thức hoàn toàn mới để giảm phát thải và nâng cao hiệu quả quản lý.
“UAV có thể thay thế phần lớn phương tiện cơ giới truyền thống trong công tác kiểm tra đường dây, nhà máy điện hay hạ tầng giao thông, qua đó giúp giảm đáng kể khí thải. Công nghệ bay tầm thấp cũng cho phép giám sát rừng và phát hiện cháy sớm, hạn chế thiệt hại CO2; quan trắc chất lượng không khí – môi trường theo thời gian thực; hỗ trợ quy hoạch đô thị xanh và tối ưu vận hành các nhà máy điện gió, điện mặt trời”, ông Thanh nhấn mạnh.
Lộ trình có thể cần từ 3 đến 5 năm
Thí điểm drone giao hàng tại TPHCM (Ảnh: DT).
Câu hỏi đặt ra, dự báo đến khi nào tại Việt Nam drone có thể thay thế tài xế giao đồ ăn, hồ sơ trên các chặng đường?
Chuyên gia cho rằng khó để dự đoán, vì điều này phụ thuộc vào mức độ cởi mở về mặt an ninh của Việt Nam. Một cái thử thách khác, theo ông Tuấn, chính là phát triển hạ tầng. Ví dụ khi mình có xe hơi thì phải có đường để đi, và drone cũng vậy. Việt Nam cần có hệ thống không lưu tầm thấp, trong đó quy định mỗi drone được cấp phép như thế nào, bay ra sao và ai quản lý?…
“Nhiều người nghĩ cái khó nhất là công nghệ LAE, nhưng thực ra đây là yếu tố dễ nhất. Hiện nay, công nghệ trên thế giới tương đối gần nhau và Việt Nam hoàn toàn có thể làm chủ điều này. Chúng ta thậm chí có hạ tầng nhà máy lắp ráp sẵn sàng, đội ngũ kỹ sư lành nghề cao, sự hỗ trợ từ chính quyền… Nếu trơn tru, theo lộ trình chung trên thế giới thời gian để hoàn tất đưa hạ tầng không lưu drone vào vận hàng mất khoảng 3-5 năm”, chuyên gia cho biết.
Ông Nguyễn Văn Khoa – Chủ tịch mạng lưới AUVS Việt Nam, Tổng giám đốc Tập đoàn FPT – cũng kiến nghị đưa cơ sở dữ liệu UAV vào Cơ sở dữ liệu quốc gia. Mỗi thiết bị UAV cần có mã định danh riêng như biển số xe, và được quản lý thống nhất, liên thông giữa Bộ Quốc phòng, Bộ Xây dựng và Bộ Công an. Đây là nền tảng quan trọng để bảo đảm an toàn bay và quản trị minh bạch.
Thứ hai, đại diện FPT đề xuất thành lập Hành lang thử nghiệm UAV quốc gia – National UAV Sandbox. Trước mắt thí điểm tại Hà Nội, Quảng Ninh, Bình Định và TPHCM. Sandbox này cho phép thử nghiệm các ứng dụng từ bay tự động, logistics, phun nông nghiệp, lập bản đồ số 3D cho đến cứu hộ cứu nạn. Đặc biệt, cơ chế cấp phép linh hoạt trong 72 giờ và hành lang thử nghiệm ở cao độ 50-120 mét sẽ tạo điều kiện để doanh nghiệp nghiên cứu – đổi mới liên tục.
Doanh nghiệp trong Liên minh cũng đề nghị quy hoạch các vùng bay UAV trên toàn quốc. Cục Hàng không cần xây dựng bản đồ UAV Corridors cho đô thị, nông nghiệp, công nghiệp và ven biển, tham chiếu mô hình UTM – Unmanned Traffic Management của Nhật Bản và Mỹ. Hệ thống này cần được tích hợp với bản đồ số quốc gia và cơ sở dữ liệu địa lý quốc gia, đảm bảo đồng bộ và phù hợp tinh thần khai thác dữ liệu của Nghị quyết 57.
Song song, đề xuất xây dựng Trung tâm Kiểm định và Chứng nhận UAV Quốc gia, với sự tham gia của Bộ KH&CN, Bộ Quốc phòng, Học viện Kỹ thuật Quân sự và cộng đồng doanh nghiệp. Trung tâm sẽ thực hiện kiểm định pin, an toàn bay, tần số, hệ thống AI tránh va chạm theo chuẩn quốc tế – tạo điều kiện tiên quyết để UAV “Make in Vietnam” có thể xuất khẩu.
Kinh tế tầm thấp không còn là một khái niệm mang tính thử nghiệm hay câu chuyện của tương lai.
Từ logistics, nông nghiệp, du lịch, đô thị thông minh đến công nghiệp phụ trợ, kinh tế tầm thấp đang từng bước hiện diện trong đời sống kinh tế – xã hội, mở ra một không gian phát triển mới nhưng cũng đặt ra không ít câu hỏi về thể chế, hạ tầng và quản trị.
Triển khai kinh tế tầm thấp tại Việt Nam là lối mở chiến lược cho mục tiêu GDP cao và hướng tới việc Việt Nam đạt Net-Zero như cam kết tại COP26.
Tuyến bài “Giải mã kinh tế tầm thấp” nhằm làm rõ kinh tế tầm thấp là gì, đang được nhìn nhận và triển khai ra sao tại Việt Nam; đâu là cơ hội thực chất cho doanh nghiệp; những rào cản chính sách, pháp lý nào cần được tháo gỡ để lĩnh vực này phát triển bài bản, bền vững?
Thị trường kinh tế tầm thấp toàn cầu đã đạt quy mô hàng trăm tỷ USD, tăng trưởng 30% mỗi năm và được các nền kinh tế lớn như Mỹ, Trung Quốc, châu Âu xác định là ngành công nghiệp chiến lược. Trong đó, chỉ riêng ngành hàng không tầm thấp được định giá dự kiến đạt khoảng 700 tỷ USD vào năm 2035.
Tại Việt Nam, tiềm năng của kinh tế tầm thấp được đánh giá có thể đạt 10 tỷ USD. Với các lợi thế về địa chính trị, chính sách khuyến khích đổi mới sáng tạo, lực lượng lao động trẻ và năng động, Việt Nam, đang đứng trước “cơ hội ngàn năm có một” để trở thành trung tâm công nghiệp tầm thấp của khu vực và thế giới. Đây được xem là một trụ cột mới trong tiến trình phát triển kinh tế số và công nghiệp công nghệ cao của Việt Nam.
Nguồn: https://dantri.com.vn/kinh-doanh/tai-xe-drone-loi-giai-ve-nen-kinh-te-xanh-tang-truong-2-con-so-viet-nam-20251204171256807.htm
