Tàu của nước nào qua eo biển Hormuz an toàn từ đầu chiến sự?

Các cuộc tấn công tại vịnh Ba Tư khi xung đột giữa Mỹ – Israel và Iran leo thang đang gây xáo trộn nghiêm trọng cho ngành hàng hải toàn cầu. Theo Tập đoàn tài chính Mỹ S&P Global, hiện có khoảng 3.200 tàu đang mắc kẹt và lưu lượng qua eo biển Hormuz giảm tới 96%.

Dù siết chặt kiểm soát eo biển, Iran vẫn cho phép một số ít tàu đi qua lãnh hải, theo báo Financial Times ngày 20-3.

Giới phân tích cho rằng Tehran đang ưu tiên các tàu có quan hệ thương mại hoặc thân thiết với mình nhằm duy trì ảnh hưởng tại eo biển Hormuz, đồng thời hạn chế bị cô lập ngoại giao.

Trung Quốc

Theo dữ liệu từ công ty phân tích hàng hải Lloyd’s List Intelligence, Iran phần lớn tránh nhắm vào các tàu có liên hệ với Trung Quốc. Từ ngày 1 đến 15-3 có 11 tàu liên quan Trung Quốc đi qua eo biển Hormuz, chủ yếu là tàu chở hàng, trong khi các tàu chở dầu lớn vẫn tránh tuyến này.

Hiện có ít nhất chín tàu chở dầu và nhiên liệu tinh chế liên quan đến tập đoàn vận tải nhà nước Cosco đang hiện diện tại vịnh Ba Tư, dường như chuẩn bị vượt eo biển Hormuz.

Bắc Kinh được cho là đã đàm phán với Tehran để tạo điều kiện cho tàu chở dầu thô và khí tự nhiên hóa lỏng của Qatar lưu thông, theo kênh CNBC. Kể từ khi chiến sự nổ ra, Iran vẫn tiếp tục xuất khẩu hàng triệu thùng dầu sang Trung Quốc.

Tuy nhiên, việc gắn mác Trung Quốc không đảm bảo an toàn tuyệt đối. Một tàu thuộc sở hữu của Trung Quốc vẫn bị trúng mảnh đạn hôm 12-3 khi di chuyển tới cảng Jebel Ali ở Các tiểu vương quốc Ả Rập thống nhất (UAE), khiến hoạt động của các tàu tương tự bị hạn chế sau đó.

Hy Lạp

Các chủ tàu Hy Lạp nằm trong nhóm đầu tiên thử nghiệm tuyến đường qua eo biển Hormuz. Tàu chở dầu Shenlong do Dynacom Tankers Management quản lý đã vượt eo biển đầu tháng 3, vận chuyển khoảng 1 triệu thùng dầu từ Saudi Arabia tới thành phố Mumbai (Ấn Độ). 

Một tàu khác là Smyrni cũng hoàn tất hành trình tương tự, song chưa rõ việc được phép đi qua có liên quan đến điểm đến là Ấn Độ hay không.

Ấn Độ

Iran đang xây dựng cơ chế phê duyệt nhằm đảm bảo an toàn cho tàu thuyền, theo Lloyd’s List Intelligence. Báo Hindu cho biết Ấn Độ đã xác định 22 tàu cần sơ tán, phần lớn liên quan đến an ninh năng lượng.

Dữ liệu cho thấy một tàu chở khí tự nhiên hóa lỏng (LPG) của Ấn Độ đã đi vòng qua đảo Larak, vào lãnh hải Iran để lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo (IRGC) xác minh.

Chín tàu được phép rời eo biển qua hành lang an toàn do Iran thiết lập, một trong số đó phải trả phí 2 triệu USD.

Tuy nhiên, sau khi căng thẳng leo thang liên quan các cuộc không kích vào mỏ khí South Pars của Iran, nhiều tàu Ấn Độ hiện được yêu cầu tạm dừng di chuyển và quy trình cấp phép cũng bị đình chỉ.

Trước đó, sau cuộc điện đàm giữa Thủ tướng Ấn Độ Narendra Modi và Tổng thống Iran Masoud Pezeshkian, Iran đã đồng ý cho hai tàu Ấn Độ đi qua theo tuyến gần bờ.

Pakistan, Thổ Nhĩ Kỳ

Tàu Aframax treo cờ Pakistan chở dầu từ Abu Dhabi (UAE) chính là tàu hàng không thuộc Iran đầu tiên được xác nhận đi qua eo biển trong khi vẫn phát tín hiệu vị trí.

Giới chức Thổ Nhĩ Kỳ cũng xác nhận một tàu của nước này đã được phép đi qua sau khi cập cảng Iran, trong khi 14 tàu khác vẫn chờ phê duyệt.

Dù có một số ngoại lệ, eo biển Hormuz về cơ bản vẫn bị gián đoạn nghiêm trọng đối với dòng chảy năng lượng toàn cầu khi Iran tiếp tục các cuộc tấn công rải rác.

Cho đến nay, có ít nhất 22 tàu đã bị tấn công, trong đó có một tàu trúng đòn trong vụ tập kích nhằm vào tổ hợp khí đốt Ras Laffan (Qatar) ngày 18-3. Sự kiện này khiến giá khí đốt châu Âu tăng tới 30% vào sáng 19-3, trong khi giá dầu vọt 10% lên gần 119 USD/thùng trước khi hạ nhiệt.