Thời của lao động gen Z: Được săn đón đừng quên rèn luyện

Đây cũng là lời cảnh báo được đưa ra từ nhiều góc nhìn khác nhau của các chuyên gia về tuyển dụng, chuyên gia nhân sự trước không ít câu chuyện về thái độ và ứng xử của lao động nhóm này thời gian qua.

Nắm lợi thế kỷ nguyên số

Nhận định chung rằng gen Z sẽ tăng trưởng nhanh và sớm trở thành lực lượng nòng cốt thay thế dần lao động gen X và Y. Họ không chấp nhận cách làm cũ, luôn tìm giải pháp nhanh hơn, thông minh hơn bằng công nghệ. 

Gen Z còn buộc các doanh nghiệp phải cởi mở, minh bạch và linh hoạt hơn, từ đó nâng cao tiêu chuẩn môi trường làm việc chung của cả thị trường. Họ cũng thích ứng nhanh với các công cụ mới giúp doanh nghiệp giảm chi phí đào tạo về công nghệ nguồn.

Về ưu điểm, góc nhìn chuyên gia cho rằng gen Z là công dân số thực thụ với khả năng áp dụng công nghệ thông tin, trí tuệ nhân tạo (AI) vượt trội và tư duy đa nhiệm, cởi mở, thích ứng nhanh xu hướng mới. 

Tuy nhiên so với các thế hệ trước vốn có độ chín nghề nghiệp, tính kỷ luật và sự gắn bó, gen Z bộc lộ khả năng chịu áp lực kém, thiếu kiên nhẫn. Gen Z thường kỳ vọng thăng tiến nhanh, cái tôi lớn và dễ dàng nhảy việc khi môi trường không như ý là nhận định khá thống nhất.

Bà Ngô Thị Hồng Thịnh – Phó giám đốc Trung tâm Dịch vụ việc làm Bắc Ninh số 1 (cũ) – cho rằng gen Z nhanh nhạy với công nghệ nhưng khả năng nhẫn nhịn thấp hơn các thế hệ trước. Phong cách làm việc đề cao sự tự do của gen Z khiến họ dễ nảy sinh tâm lý nhảy việc khi thấy không phù hợp.

Bà nói một bộ phận thanh niên chưa hình thành tính kỷ luật, trách nhiệm với công việc mà nếu doanh nghiệp xử lý cứng nhắc sẽ khó tìm nhân sự thay thế. 

“Hiện nhiều doanh nghiệp thông cảm, dung hòa quan hệ với nhân viên, tạo thời gian làm việc linh hoạt. Do vậy lao động trẻ cần nâng cao ý thức trách nhiệm, trau dồi ngoại ngữ và kỹ năng mềm để thăng tiến, cũng là hạn chế nguy cơ bị thay thế bởi AI hay tự động hóa”, bà Thịnh tư vấn.

Doanh nghiệp đòi hỏi gì ở gen Z?

Ông Huang Jen Chieh – Tổng giám đốc Công ty TNHH Pegatron Việt Nam (Hải Phòng) – cho rằng lao động gen Z năng động, sáng tạo, dễ thích ứng công nghệ, có sức khỏe tốt, tinh thần nhiệt huyết, chi phí lao động hợp lý.

Song họ không chỉ cần nhanh nhạy mà còn đòi hỏi năng lực ngoại ngữ (tiếng Trung, tiếng Anh), ứng dụng công nghệ và nền tảng chuyên môn vững. “Với bạn trẻ có tiềm năng phát triển, năng lực và ngoại ngữ tốt, chúng tôi cử lãnh đạo cấp cao trực tiếp bồi dưỡng, kèm cặp, tạo cơ hội để các bạn phát huy năng lực”, ông Huang nói.

Nhiều doanh nghiệp đang điều chỉnh cách tổ chức công việc để tận dụng tối đa thế mạnh của gen Z. Ông Asada Kyoji – Tổng giám đốc Công ty TNHH TOTO Việt Nam – đánh giá thế hệ lao động trẻ có lợi thế rõ rệt trong xử lý thông tin, phân tích, phán đoán và đề xuất cải tiến nhờ thường xuyên tiếp xúc với lượng dữ liệu lớn từ Internet và mạng xã hội.

Với lao động trực tiếp trong nhà máy, doanh nghiệp này khuyến khích người trẻ quan sát cách các ngành thực phẩm, điện tử ứng dụng công nghệ, đề xuất cải tiến thiết bị, nâng cao năng suất và trải nghiệm khách hàng. Khi năng suất được cải thiện, doanh nghiệp có cơ sở nghiên cứu giảm giờ làm cho lao động.

Theo TS Vũ Quang Khuê – Hiệu trưởng Trường cao đẳng Công nghiệp Bắc Ninh, khoảng cách giữa gen Z và các thế hệ trước ngày càng lớn do tác động của chuyển đổi số và thay đổi công nghệ. Ví dụ công nghệ ô tô có xu hướng phát triển xe điện còn tự động hóa có xu hướng phát triển hệ thống thị giác máy.

Nhà trường không chỉ đào tạo chuyên môn mà còn trang bị năng lực số toàn diện cho sinh viên, trong đó yếu tố thái độ được đặt ngang với năng lực. “Gen Z có nhiều nhận thức mới, va chạm, tiếp xúc hoàn toàn khác với thế hệ trước. Chúng tôi đã đào tạo bắt buộc về tâm lý hay nhận diện, xử lý, sàng lọc yếu tố tiêu cực khi gặp hiệu ứng đám đông trong cuộc sống, công việc”, TS Khuê nói.