Thị trường tài chính toàn cầu ngày 13/2 chứng kiến một hiện tượng khó tin: Một công ty vốn hóa chỉ khoảng 6 triệu USD, chuyên kinh doanh thiết bị karaoke, lại có thể thổi bùng làn sóng bán tháo hàng tỷ USD ở nhóm vận tải logistics chỉ sau một thông báo về AI.
Câu chuyện bắt đầu khi Algorhythm Holdings tuyên bố nền tảng AI của họ có thể giúp khách hàng tăng khối lượng vận chuyển tới 400% mà không cần tuyển thêm nhân sự. Thông tin này lập tức khiến chỉ số vận tải thuộc Russell 3000 giảm 6,64%. Giới đầu tư lo ngại AI sẽ làm xói mòn lợi nhuận của các mô hình kinh doanh truyền thống.
Không còn là những dự báo xa xôi, nỗi sợ hãi về việc AI thay thế con người và đảo lộn các mô hình kinh doanh đang tác động trực tiếp lên túi tiền của nhà đầu tư (Ảnh: Reuters).
Khi AI trở thành rủi ro định giá
Nỗi lo AI thay thế con người và đảo lộn mô hình kinh doanh đang tác động trực tiếp đến dòng tiền. Làn sóng bán tháo ngày 13/2 không chỉ nhắm vào nhóm công nghệ mà lan sang vận tải, tài chính và bất động sản thương mại.
Hợp đồng tương lai S&P 500 đi ngang sau khi chỉ số này giảm 1,57% ở phiên trước. Nasdaq Composite – tập trung nhiều doanh nghiệp công nghệ – mất 2%. Theo Financial Times, nhóm cổ phiếu phần mềm trong S&P 500 đã giảm tới 27% kể từ tháng 10 năm ngoái, cho thấy thị trường đang điều chỉnh lại kỳ vọng lợi nhuận trong kỷ nguyên AI.
Tác động lan sang cả bất động sản thương mại. Cổ phiếu CBRE giảm gần 9% sau khi ban lãnh đạo thừa nhận AI có thể làm giảm nhu cầu nhân sự văn phòng, kéo theo áp lực lên diện tích thuê trong dài hạn.
Tại châu Á, chỉ số Nikkei 225 (Nhật Bản) và CSI 300 (Trung Quốc) đều giảm hơn 1% ngay khi mở cửa. Sắc đỏ lan rộng cho thấy tâm lý né rủi ro đã vượt khỏi phạm vi một thị trường.
Jim Reid, chuyên gia tại Deutsche Bank, nhận xét thị trường đang định giá rủi ro AI theo cách cảm tính. Một doanh nghiệp nhỏ nhưng gắn mác AI có thể tạo hiệu ứng dây chuyền lớn hơn nhiều so với quy mô thực tế.
Vàng – bạc: Không còn là nơi trú ẩn tuyệt đối
Thông thường, khi cổ phiếu lao dốc, vàng sẽ hưởng lợi. Tuy nhiên, phiên 13/2 cho thấy kịch bản phức tạp hơn khi nhà đầu tư bán cả cổ phiếu lẫn kim loại quý để tăng tiền mặt.
Sáng 13/2 (giờ Mỹ), giá vàng giao ngay tăng trở lại khoảng 1% lên 4.969,85 USD/ounce sau khi rơi xuống dưới mốc 5.000 USD trong phiên trước. Cú giảm này diễn ra sau khi dữ liệu việc làm tháng 1 tích cực, khiến thị trường bớt kỳ vọng nới lỏng chính sách tiền tệ trong ngắn hạn.
Đà hồi phục được hỗ trợ bởi lực mua bắt đáy từ châu Á. Theo Hamad Hussain từ Capital Economics, nhu cầu tại khu vực này đang đóng vai trò bệ đỡ cho giá vàng. Trong khi đó, tại Ấn Độ, giá trong nước phải bán chiết khấu do người mua thận trọng trước biến động mạnh.
Bạc còn biến động dữ dội hơn. Kim loại này giảm tới 11% trong một phiên, xuống quanh 76,6 USD/ounce trước khi hồi phục lên 78 USD. Một phần nguyên nhân đến từ hiệu ứng gọi ký quỹ: Khi cổ phiếu giảm sâu, nhà đầu tư buộc phải bán tài sản khác để cân bằng danh mục.
Diễn biến này cho thấy vàng và bạc hiện không hoàn toàn miễn nhiễm với áp lực thanh khoản. Trong các đợt bán tháo mạnh, tất cả tài sản đều có thể bị ảnh hưởng.
Thị trường phản ứng quá mức?
Giới phân tích đang chia thành 2 luồng quan điểm.
Một bên cho rằng thị trường phản ứng thái quá với câu chuyện AI. Ed Yardeni (Yardeni Research) nhận định nhiều doanh nghiệp bị bán tháo thực tế có thể hưởng lợi từ AI nhờ nâng cao năng suất và cải thiện biên lợi nhuận. Theo ông, việc bán cổ phiếu của chính các công ty có khả năng tận dụng AI là nghịch lý của tâm lý đám đông.
Dữ liệu từ Pantheon Macroeconomics cũng cho thấy trong 6 tháng qua, các ngành chịu tác động từ AI chỉ giảm trung bình khoảng 2.000 việc làm – con số chưa đủ để kết luận AI đang gây cú sốc lao động diện rộng. Nhóm này cho rằng tác động hiện nay chủ yếu nằm ở kỳ vọng và tâm lý hơn là thay đổi cơ cấu ngay lập tức.
Tuy nhiên, phe thận trọng cảnh báo bất định mới là yếu tố đáng ngại. Khi doanh nghiệp chưa thể định lượng rõ tác động của AI lên doanh thu và chi phí, thị trường sẽ tiếp tục biến động theo tin tức.
Ngoài câu chuyện AI, nhà đầu tư đang chờ dữ liệu chỉ số giá tiêu dùng (CPI) sắp công bố. Nếu lạm phát hạ nhiệt, kỳ vọng nới lỏng chính sách tiền tệ có thể trở lại, hỗ trợ vàng và bạc. Ngược lại, lạm phát dai dẳng sẽ gia tăng áp lực lên cổ phiếu và tài sản rủi ro.
ANZ từng dự báo vàng có thể tiến tới 5.800 USD/ounce trong kịch bản thuận lợi. Tuy nhiên, mức biến động hiện nay cho thấy con đường này sẽ không bằng phẳng.
Trong môi trường lãi suất cao và thanh khoản thắt chặt, dòng tiền có xu hướng chọn lọc hơn. Những doanh nghiệp có mô hình kinh doanh bền vững và khả năng ứng dụng AI thực chất sẽ được phân biệt với các câu chuyện mang tính đầu cơ.
Thứ sáu ngày 13 kéo theo làn sóng bán tháo toàn cầu cổ phiếu và vàng khi nỗi lo AI bao trùm thị trường (Ảnh: MarketWatch).
Bài học cho nhà đầu tư
Phiên giao dịch ngày 13/2 cho thấy thị trường tài chính có thể bị dẫn dắt bởi câu chuyện nhanh hơn cả dữ liệu cơ bản. Một tuyên bố về AI có thể làm thay đổi kỳ vọng lợi nhuận của cả một ngành.
Trong bối cảnh đó, việc chạy theo đám đông tiềm ẩn rủi ro lớn. Những đợt bán tháo diện rộng thường pha trộn giữa yếu tố cơ bản và cảm xúc. Khi thanh khoản bị siết, tài sản phòng thủ cũng không tránh khỏi áp lực ngắn hạn.
Điều quan trọng với nhà đầu tư cá nhân là giữ kỷ luật quản trị rủi ro, tránh sử dụng đòn bẩy quá mức và phân bổ danh mục hợp lý. AI là xu hướng dài hạn, nhưng tác động của nó đến từng ngành sẽ khác nhau và không diễn ra trong một sớm một chiều.
Thị trường có thể còn biến động khi dữ liệu vĩ mô và kỳ vọng lãi suất thay đổi. Tuy nhiên, lịch sử cho thấy những giai đoạn bất định cũng mở ra cơ hội cho người đủ kiên nhẫn và tỉnh táo.
Trong kỷ nguyên AI, thông tin lan truyền nhanh chưa từng có. Nhưng giữa cơn sóng dữ, yếu tố quyết định vẫn là khả năng giữ cái đầu lạnh thay vì cố đoán đáy của thị trường trong từng nhịp hoảng loạn.
Nguồn: https://dantri.com.vn/kinh-doanh/thu-sau-ngay-13-noi-so-ai-kich-hoat-ban-thao-vang-bac-chao-dao-du-doi-20260213185308462.htm
