Tại khu chợ sầm uất Trionfale ở thủ đô Rome (Italy), những quầy rau củ đang chứng kiến một sự thay đổi chóng mặt. Trái cây sấy khô hay các loại quả mọng giờ đây bị nhiều khách hàng ví là “đắt như vàng”.
Đó là hệ lụy trực tiếp khi những căng thẳng địa chính trị tại Trung Đông tiếp tục leo thang. Chuỗi cung ứng đứt gãy đã nhanh chóng biến các mặt hàng thiết yếu hằng ngày trở thành gánh nặng tài chính đối với người tiêu dùng đại chúng.
Cuộc khủng hoảng tại Trung Đông đang đẩy giá dầu tăng mạnh, kéo theo chi phí năng lượng và thực phẩm cùng leo thang (Nguồn AP).
Bà Anna Caruso, chủ một quầy nông sản tại chợ Trionfale, thừa nhận giá cả đã đồng loạt “đội” lên. Chi phí nhiên liệu đắt đỏ kéo theo cước vận tải tăng vọt, khiến các mặt hàng quen thuộc như bí xanh, cà tím hay trái cây đều thiết lập mặt bằng giá mới.
Hành vi của người tiêu dùng cũng lập tức xoay trục. Thay vì mua sắm thoải mái, khách hàng bắt đầu nâng lên đặt xuống. Những loại trái cây đắt tiền bị gạt khỏi giỏ hàng, nhường chỗ cho các lựa chọn “nhẹ ví” hơn như táo hay khoai tây.
“Với nhiều mặt hàng, khách nói thẳng là họ không kham nổi. Người có điều kiện thì vẫn mua, còn đa số đành phải cắt giảm”, bà Caruso chia sẻ.
Thực tế này được ông Antonio Rosati, một cư dân địa phương, minh chứng rõ nét. Theo ông, nhóm người cao tuổi có thu nhập thấp đang phải tính toán từng đồng. Thay vì mua 300 gram phô mai Parmesan như trước, họ dè sẻn rút xuống chỉ còn 100 gram và chuyển sang các thực phẩm no lâu, giá rẻ như gạo, mì.
Dữ liệu từ Viện Thị trường Nông nghiệp Italy (ISMEA) cho thấy bức tranh chung khá ảm đạm. So với cùng kỳ năm 2025, giá lê đã tăng 8,5%, táo tăng 3,2%, dâu tây tăng 17% và kiwi tăng 1,8%.
Không riêng Italy, toàn châu Âu đang đối mặt với nguy cơ lạm phát thực phẩm bùng phát trở lại. Theo Euronews Business, việc giá dầu Brent liên tục vượt mốc 100 USD/thùng đang tạo ra một cú sốc dây chuyền.
Tổ chức Lương thực và Nông nghiệp Liên Hợp Quốc (FAO) chỉ ra 3 kênh chính đang bóp nghẹt chuỗi cung ứng. Thứ nhất là chi phí năng lượng. Việc eo biển Hormuz bị ách tắc khiến giá dầu diesel và khí đốt tăng phi mã, đẩy cước logistics và chi phí vận hành trang trại lên cao.
Thứ hai là cú sốc phân bón. FAO cảnh báo giá phân bón toàn cầu có thể vọt thêm 15-20% trong nửa đầu năm 2026. Giá khí đốt đắt đỏ khiến chi phí sản xuất phân bón nội địa tại châu Âu tăng vọt. Nếu nông dân giảm bón phân để tiết kiệm, năng suất mùa vụ cuối năm sẽ sụt giảm, làm nguồn cung càng thêm khan hiếm.
Thứ ba là sự trỗi dậy của nhiên liệu sinh học. Giá dầu cao kích thích dòng vốn đổ vào sản xuất ethanol và biodiesel. Hàng loạt nông sản như ngô, dầu đậu nành bị chuyển hướng sang làm nhiên liệu thay vì thực phẩm, khiến bàn ăn của người dân càng thêm đắt đỏ.
Áp lực đang đè nặng lên các nhà sản xuất. Ông David Granieri, Phó chủ tịch Hiệp hội nông dân Italy Coldiretti, tính toán rằng những biến động từ Vùng Vịnh có thể “thổi bay” 25% ngân sách của một doanh nghiệp nông nghiệp tầm trung. Đây là một con số cực kỳ nặng nề.
Theo giới phân tích, những quốc gia là trung tâm logistics hoặc phụ thuộc mạnh vào nhiên liệu như Hà Lan, Bỉ, Đức, Pháp và Tây Ban Nha sẽ là những nơi dễ bị tổn thương nhất trước làn sóng tăng giá này.
Dù các chính phủ đang nỗ lực can thiệp, nhưng độ trễ của thị trường vẫn là điều đáng lo ngại. Theo bà Maria Castroviejo, chuyên gia phân tích tại Rabobank, nguồn cung hiện tại có thể vẫn tạm đủ, nhưng áp lực chi phí thực sự sẽ giáng xuống thị trường vào mùa thu tới.
Khi chi phí năng lượng ngấm trọn vẹn vào từng khâu sản xuất và vận chuyển, người tiêu dùng châu Âu có lẽ sẽ còn phải tiếp tục bài toán “thắt lưng buộc bụng” trong một thời gian dài.
Nguồn: https://dantri.com.vn/kinh-doanh/thuc-pham-tai-chau-au-dat-nhu-xa-xi-pham-khi-xung-dot-trung-dong-leo-thang-20260331103006721.htm

