Mỹ điều chỉnh hệ thống phòng thủ để đánh bại các UAV Shahed của Iran (Ảnh: Getty).
“Tiếng rít” khủng khiếp vang vọng khắp Trung Đông
Có một loại vũ khí đáng sợ, tượng trưng cho kiểu chiến tranh mới – rẻ tiền, dùng một lần và sản xuất hàng loạt – và nó đã hiện diện từ rất lâu trước khi bắt đầu ra đòn. Đó chính là những UAV giá rẻ nhưng tấn công cực kỳ hiệu quả.
Động cơ của UAV Shahed do Iran thiết kế – những vũ khí rẻ tiền, chỉ có giá từ 20.000-50.000 USD, sải cánh gần 3m, tầm hoạt động lên đến 1.600km và mang theo tới 90kg thuốc nổ – thường rít lên khi chúng lao vào và thiêu rụi các mục tiêu.
Tiếng rít khủng khiếp của động cơ ấy giờ đây đang vang vọng khắp Trung Đông. Trong những tuần đầu tiên của cuộc chiến, Iran đã phóng hơn 3.600 UAV mang đầu đạn nổ khắp khu vực – một chiến dịch không chỉ định hình lại tình hình chiến trường mà còn phơi bày những điểm yếu của Mỹ và các đồng minh,
Trong đó, một chiếc Shahed đã đâm vào mái vòm radar gần trụ sở Hạm đội 5 Mỹ ở Bahrain. Một vụ nổ khác đã xé toạc một khu phố sang trọng ở Dubai. Một nhà máy lọc dầu của Ả rập Xê út bị thiêu rụi trong khi Kuwait báo cáo các cuộc tấn công tương tự vào cơ sở hạ tầng năng lượng của mình.
Những gì đang diễn ra vượt xa mối lo leo thang xung đột trong khu vực. Năng lực duy trì các cuộc tấn công bằng UAV gần như hàng ngày của Iran – thường kết hợp với tên lửa – đã khiến cuộc xung đột leo thang căng thẳng đáng lo ngại đồng thời gia tăng áp lực lên cơ sở hạ tầng quan trọng và thị trường năng lượng toàn cầu.
Bài toán chưa có lời giải trọn vẹn
Các nhà phân tích quân sự hàng đầu và những nhà điều hành Ukraine cho rằng điều đó đã phơi bày một điểm yếu về cấu trúc: các lực lượng quân sự tiên tiến của phương Tây, vốn quen với việc đánh bại máy bay chiến đấu và tên lửa của đối phương, đang phải vật lộn chống lại một mối đe dọa vượt trội về số lượng so với năng lực phòng thủ của họ.
Ngay cả khi Mỹ nhắm mục tiêu vào “khả năng máy bay không người lái tấn công một chiều” của Iran, họ vẫn chưa thể ngăn chặn dứt điểm các cuộc tấn công bằng Shahed của Tehran, theo nguồn tin từ Bộ Tư lệnh Trung tâm Mỹ (CENTCOM).
“Tôi nghĩ chưa có bất kỳ lực lượng quân sự nào trên thế giới có đủ kinh nghiệm chiến đấu chống lại Shahed như Ukraine”, ông David Petraeus, cựu tướng và cựu giám đốc CIA, cho biết trong cuộc phỏng vấn với Business Insider.
Chỉ vài tuần trước, ông Petraeus vừa trở về sau chuyến thăm Ukraine, nơi ông thị sát một đơn vị phòng không bên ngoài Kiev để chống lại UAV Shahed (Nga gọi là Geran). Ông cho biết những gì đã tận mắt chứng kiến cho thấy sự khởi đầu của một sự chuyển đổi quân sự rộng lớn hơn, đòi hỏi những thay đổi cơ bản về cách thức tổ chức, huấn luyện và trang bị lực lượng vũ trang.
Mỹ, bất chấp lợi thế công nghệ của mình, đã không kịp thời thích ứng với những gì đang diễn ra ở Trung Đông. Đó không phải là điều bất ngờ mà là một lời cảnh báo.
Bài toán phòng không cũng cho thấy sự mất cân bằng. Ngay cả các hệ thống cao cấp cũng phải đối mặt với những giới hạn nhất định: một bệ phóng IRIS-T mang 8 tên lửa, một bệ phóng Patriot mang tới 16 tên lửa – điều đó có nghĩa là chỉ cần Iran tổ chức đợt tấn công bằng máy bay không người lái duy nhất có thể nhanh chóng làm cạn kiệt các tên lửa đánh chặn sẵn sàng của đối thủ.
Máy bay không người lái của Iran có giá thành rẻ và dễ sản xuất hàng loạt, cho phép Tehran duy trì các đợt tấn công quy mô lớn. Việc đối phó với máy bay không người lái Shahed giá rẻ bằng tên lửa đánh chặn Patriot (PAC-3) trị giá 3-4 triệu USD là quá chênh lệch về mặt kinh tế. Đây là thực tế mà quân đội Mỹ đang phải đối mặt và hiện chưa có giải pháp thay thế dễ dàng.
Các chiến dịch gần đây đã cho thấy kho dự trữ tên lửa của Mỹ có thể cạn kiệt nhanh chóng như thế nào. Theo Trung tâm Nghiên cứu Chiến lược và Quốc tế, chiến dịch do Mỹ dẫn đầu chống lại Iran đang tiêu thụ một lượng lớn tên lửa đánh chặn khan hiếm, buộc Washington phải chuyển các tổ hợp phòng không trên khắp thế giới đến Trung Đông để đối phó.
Hậu quả không chỉ giới hạn ở Trung Đông: châu Âu cũng vẫn phụ thuộc rất nhiều vào tên lửa đánh chặn của Washington để chống lại tên lửa đạn đạo. Theo một thông báo hồi tháng 1, Lockheed Martin đang trên đà sản xuất hơn 600 tên lửa PAC-3 lần đầu tiên trong năm nay và có kế hoạch tăng công suất hàng năm lên 2.000 quả trong những năm tới.
Khi các nước trên khắp Trung Đông đang gấp rút tìm kiếm giải pháp, Kiev trở thành bài học chiến lược. Hơn 200 chuyên gia UAV Ukraine đã được triển khai ra nước ngoài trong những tuần gần đây, tư vấn cho các đối tác trên khắp Trung Đông, bao gồm cả việc bảo vệ các cơ sở của Mỹ.
Theo Tổng thống Volodymyr Zelensky, Kiev đã cử các chuyên gia UAV đến giúp bảo vệ các căn cứ quân sự của Mỹ ở Jordan.
Ngay cả khi Tổng thống Donald Trump cho rằng Mỹ không cần sự giúp đỡ của Ukraine trong phòng thủ UAV, chiến trường lại cho thấy câu chuyện khác.
“Ukraine đã xây dựng nên kiến trúc phòng thủ máy bay không người lái đa tầng, được thử nghiệm trong chiến đấu nhiều nhất trên thế giới”, chuyên gia quân sự có ảnh hưởng Franz-Stefan Gady, người thường xuyên đến thăm các đơn vị tiền tuyến của Ukraine và tư vấn cho các chính phủ châu Âu, cho biết.
Theo chuyên gia này, điểm độc đáo của nó nằm ở chỗ chấp nhận rằng không có hệ thống đơn lẻ nào – không có viên đạn thần kỳ nào – có thể đánh bại mối đe dọa UAV quy mô lớn, và câu trả lời phải là một hệ sinh thái năng lực đa dạng, nhiều tầng và bền vững về kinh tế.
Cuộc chiến UAV của Iran phơi bày những điểm yếu đó của Mỹ và các đồng minh và điều này đang ngày càng trở nên cấp bách hơn bao giờ hết.
Nguồn: https://dantri.com.vn/the-gioi/tieng-rit-vang-khap-trung-dong-iran-phoi-bay-diem-yeu-cua-phong-khong-my-20260330151721504.htm
