HoREA: Cần thống nhất cách hiểu và có hướng dẫn cụ thể
Hiệp hội Bất động sản TPHCM (HoREA) vừa có văn bản gửi Bộ Xây dựng và UBND TPHCM cùng nhiều sở, ngành liên quan, đề xuất hoàn thiện quy định pháp luật liên quan đến thi tuyển phương án kiến trúc, nhằm tháo gỡ những vướng mắc kéo dài đối với các dự án nhà ở chung cư có mục đích sử dụng hỗn hợp.
Đơn vị này cho rằng thời gian qua, cách hiểu và áp dụng các quy định pháp luật giữa các cơ quan quản lý còn thiếu thống nhất. Trong khi Cục Kinh tế – Quản lý đầu tư xây dựng (Bộ Xây dựng) đã xác định một công trình chung cư tại TPHCM có bố trí một phần diện tích thương mại, dịch vụ nhưng phần nhà ở chiếm tỷ trọng lớn là nhà ở có mục đích sử dụng hỗn hợp, không phải công trình công cộng và không thuộc diện bắt buộc thi tuyển phương án kiến trúc, thì nhiều địa phương vẫn lúng túng trong quá trình thực thi.
Sự thiếu đồng bộ này đã dẫn đến tình trạng ách tắc hồ sơ thẩm định, cấp phép xây dựng tại một số dự án chung cư cao tầng có chức năng hỗn hợp, đặc biệt tại TPHCM. Điển hình là thời gian qua, Sở Xây dựng TPHCM và Sở Quy hoạch Kiến trúc phải có văn bản trả lời qua lại về việc áp dụng yêu cầu thi tuyển phương án kiến trúc theo Luật Kiến trúc 2019.
Từ thực tế trên, HoREA kiến nghị cần sớm bổ sung quy định cụ thể về các trường hợp không phải thi tuyển phương án kiến trúc. Cụ thể, công trình nhà ở chung cư có bố trí một phần diện tích thương mại, dịch vụ là công trình nhà ở có mục đích sử dụng hỗn hợp; công trình thương mại, dịch vụ công cộng trong dự án khu đô thị, dự án nhà ở thương mại được đầu tư bằng nguồn vốn tư nhân.
Đồng thời, Hiệp hội đề xuất sửa đổi các quy định liên quan tại Nghị định về quy định công trình công cộng để không mâu thuẫn với cách phân loại công trình theo công năng sử dụng quy định về công trình nhà ở nhằm bảo đảm tính thống nhất, đồng bộ của hệ thống pháp luật.
Hiệp hội cũng đề nghị Bộ Xây dựng sớm ban hành văn bản hướng dẫn áp dụng thống nhất trên phạm vi toàn quốc; xử lý các trường hợp công trình nhà ở chung cư có mục đích sử dụng hỗn hợp hoặc công trình thương mại, dịch vụ công cộng trong dự án khu đô thị, dự án nhà ở thương mại được đầu tư bằng nguồn vốn tư nhân không thuộc trường hợp phải thi tuyển phương án kiến trúc.
Cần thống nhất cách hiểu về phương án thi tuyển kiến trúc với chung cư hỗn hợp (Ảnh minh họa: Trịnh Nguyễn).
Góc nhìn từ luật sư: Vẫn có trường hợp ngoại lệ
Cũng phân tích vấn đề này, luật sư Phạm Thanh Tuấn (Đoàn luật sư TP Hà Nội) nêu quy định tại khoản 2 Điều 17 Luật Kiến trúc 2019 đã xác định rõ các nhóm công trình bắt buộc phải tổ chức thi tuyển phương án kiến trúc, chủ yếu tập trung vào những công trình có tác động lớn đến diện mạo đô thị và giá trị văn hóa.
Cụ thể, các công trình công cộng quy mô cấp đặc biệt, cấp I; nhà ga, cầu, công trình hạ tầng giao thông quan trọng; các công trình mang tính biểu tượng, cũng như những công trình được xác định là điểm nhấn trong đô thị hoặc nằm trên các tuyến đường chính theo quy hoạch… đều thuộc diện phải thi tuyển.
Theo Luật sư Tuấn, cách tiếp cận này là hợp lý, bởi việc thi tuyển giúp nâng cao chất lượng thiết kế, đảm bảo tính thẩm mỹ, đồng thời hạn chế yếu tố chủ quan trong lựa chọn phương án kiến trúc.
Liên quan đến câu hỏi chung cư cao tầng có thuộc diện phải thi tuyển hay không, luật sư Phạm Thanh Tuấn cho rằng cần xem xét trên hai tiêu chí cốt lõi mà Luật Kiến trúc đặt ra.
Trước hết là tiêu chí về phân loại công trình công cộng cấp đặc biệt, cấp I. Theo các quy định hiện hành như Nghị định 06/2021, Luật Nhà ở 2023 và Quy chuẩn 04:2021 của Bộ Xây dựng, công trình nhà ở, bao gồm chung cư, không được xếp vào nhóm công trình công cộng. Do đó, về nguyên tắc, các dự án chung cư không thuộc diện bắt buộc thi tuyển theo tiêu chí công trình công cộng cấp đặc biệt, cấp I.
Tuy nhiên, ở tiêu chí thứ hai, luật sư Tuấn lưu ý rằng vẫn tồn tại ngoại lệ quan trọng. Trong trường hợp dự án chung cư được xác định là công trình điểm nhấn trong đô thị hoặc nằm trên các tuyến đường chính theo đồ án quy hoạch, thiết kế đô thị hoặc quy chế quản lý kiến trúc đã được cơ quan có thẩm quyền phê duyệt thì vẫn phải thực hiện thi tuyển phương án kiến trúc theo quy định.
Như vậy, về nguyên tắc chung, các dự án chung cư không bắt buộc phải thi tuyển phương án kiến trúc. Tuy nhiên, nếu mang tính chất đặc thù về kiến trúc, cảnh quan và được xác định là điểm nhấn đô thị, các dự án này vẫn có thể thuộc diện phải thi tuyển nhằm đảm bảo yêu cầu về chất lượng không gian và mỹ quan đô thị.
Nguồn: https://dantri.com.vn/bat-dong-san/tiep-tuc-kien-nghi-loai-tru-chung-cu-hon-hop-khoi-dien-thi-tuyen-kien-truc-20260327093138192.htm
