Tiêu dùng 2026: Vượt qua “ảo giác rẻ” và bẫy FOMO thời lạm phát

Đầu tháng 2, một tín hiệu tưởng chừng tích cực xuất hiện trên thị trường: Tâm lý người tiêu dùng Mỹ tăng lên mức cao nhất trong 6 tháng, theo khảo sát của Đại học Michigan được Reuters dẫn lại. Sau nhiều tháng u ám vì lạm phát và bất ổn kinh tế, sự cải thiện này cho thấy niềm tin đang dần quay trở lại.

Tuy nhiên, Reuters lưu ý rằng bức tranh lạc quan ấy không phân bổ đồng đều. Mức cải thiện chủ yếu đến từ nhóm người có tài sản tài chính và danh mục đầu tư, trong khi phần lớn các hộ gia đình vẫn bị ám ảnh bởi chi phí sinh hoạt cao, nợ tiêu dùng và rủi ro thị trường lao động. Nói cách khác, tâm lý tiêu dùng đang phục hồi theo “hình chữ K”.

Chính sự lệch pha này tạo ra một trạng thái rất đặc trưng của năm 2026: Người tiêu dùng vừa sợ giá còn tăng, vừa không dám chi quá tay. Họ sẵn sàng mua sắm, nhưng chỉ khi cảm thấy “đáng tiền”, “không mua thì sẽ thiệt”.

Điều đó lý giải vì sao dù niềm tin cải thiện, chi tiêu tiêu dùng toàn cầu vẫn chưa bùng nổ mạnh mẽ. Thay vào đó, hành vi mua sắm trở nên tính toán hơn, nhưng cũng dễ bị kích hoạt bởi các yếu tố tâm lý.

Mối lo ngại về giá cả gia tăng và rủi ro mất việc vẫn phổ biến, khiến nhiều gia đình cẩn trọng khi chi tiêu (Ảnh: Medium).

Bẫy tâm lý mua sắm trong thời lạm phát: FOMO nguy hiểm hơn giá cả

Trong môi trường lạm phát kéo dài, nỗi sợ bỏ lỡ (FOMO) trở thành một trong những động lực mua sắm mạnh nhất. Khi giá cả liên tục được nhắc đến như một rủi ro “có thể tăng tiếp”, nhiều người tự thuyết phục bản thân rằng mua sớm là lựa chọn khôn ngoan.

Các nền tảng thương mại điện tử và mạng xã hội càng khuếch đại tâm lý này. Với sự hỗ trợ của AI, quảng cáo được cá nhân hóa đến mức “đúng người, đúng thời điểm”, khiến quyết định mua sắm mang tính cảm xúc nhiều hơn lý trí.

Forbes, trong báo cáo về xu hướng tiêu dùng năm 2026, chỉ ra rằng người mua ngày càng dễ rơi vào “ảo giác rẻ” thông qua các hình thức mua trả sau, trả góp 0% hay hoàn tiền qua ví điện tử. Những công cụ này giúp giảm áp lực chi trả tức thời, nhưng lại khiến tổng chi tiêu dài hạn phình to hơn dự kiến.

Theo Forbes, tiêu dùng bốc đồng không còn là hành vi phổ biến như giai đoạn bùng nổ hậu đại dịch, song nó vẫn tồn tại dưới một hình thức tinh vi hơn, đó là mua sắm để giải tỏa lo âu tài chính. Thay vì mua nhiều, người tiêu dùng chọn mua những món đem lại cảm giác an tâm, thoải mái hoặc “tự thưởng” vừa phải.