Trận chiến pháp lý ông Maduro đối mặt

Sau chiến dịch đột kích của Mỹ vào thủ đô Caracas rạng sáng 3/1, Tổng thống Venezuela Nicolas Maduro cùng vợ là bà Cilia Flores bị đưa đến New York và sẽ đối mặt với các cáo buộc về vũ khí, ma túy tại tòa án liên bang ở Manhattan. Hai người dự kiến xuất hiện tại phiên điều trần đầu tiên trước tòa vào trưa 5/1 (0h ngày 6/1 giờ Hà Nội) để nghe cáo trạng về tội danh buôn bán ma túy và các tội danh khác.

Phiên điều trần sẽ diễn ra tại Tòa án Liên bang Daniel Patrick Moynihan, tòa tháp 27 tầng nằm ngay sát khu Chinatown ở New York. Sự xuất hiện của ông Maduro tại đây chắc chắn sẽ khiến các biện pháp an ninh được tăng cường.

Ông Maduro nói ‘chúc mừng năm mới’ khi bị áp giải ở New York

Những phiên điều trần sơ bộ như vậy thường diễn ra khá chóng vánh, trong đó thẩm phán sẽ giải thích cho ông Maduro và bà Flores về các quyền của họ, đồng thời yêu cầu họ xác nhận có nhận tội hay không.

Tại phiên tòa, công tố viên thường tóm tắt các bằng chứng truy tố. Các bên cũng có thể thảo luận về những kiến nghị pháp lý mà phe bào chữa dự định đệ trình để phản bác cáo buộc.

Phiên điều trần này sẽ mở đầu quy trình tố tụng có thể kéo dài hơn một năm. Ông Maduro nhiều khả năng sẽ bác bỏ các cáo buộc và thẩm phán Alvin K. Hellerstein sẽ ra lệnh tạm giam ông tại nhà tù liên bang Brooklyn.

Công tố viên Mỹ cáo buộc ông Maduro điều hành những băng nhóm ma túy “do nhà nước bảo trợ” và tạo điều kiện cho hoạt động buôn bán ma túy tại Venezuela. Ông nhiều khả năng “sẽ đưa ra hàng loạt phản đối pháp lý quan trọng với việc truy tố”, theo Steve Vladeck, giáo sư tại Trường Luật thuộc Đại học Georgetown, Mỹ.

Nếu Tổng thống Maduro lập luận rằng ông bị đưa đến Mỹ một cách trái phép, bên công tố có thể viện dẫn một bản ghi nhớ năm 1989 của William Barr, người khi đó thuộc Văn phòng Cố vấn Pháp lý của Bộ Tư pháp, cho rằng tổng thống Mỹ có “thẩm quyền hiến định” để ra lệnh cho FBI bắt người ở nước ngoài, bất chấp hành động đó vi phạm luật pháp quốc tế.

Ông Barr về sau trở thành Bộ trưởng Tư pháp dưới thời chính quyền ông Bush và trong nhiệm kỳ đầu của Tổng thống Trump. Bản ghi nhớ của ông tới nay vẫn gây tranh cãi trong giới học giả pháp lý.

“Những vấn đề khó nhất với các công tố viên sẽ là lập luận của ông Maduro rằng bản thân ông được hưởng quyền miễn trừ vì là nguyên thủ của Venezuela”, Vladeck cho hay.

Việc các tòa án có xem xét lập luận này dựa theo chức vụ Tổng thống của ông Maduro vẫn là câu hỏi còn bỏ ngỏ. Dù vậy, trong bản cáo trạng được công bố ngày 3/1, Bộ Tư pháp Mỹ gọi ông là “người cai trị trên thực tế nhưng không hợp pháp” của Venezuela.

Vladeck đánh giá quá trình tố tụng “sẽ không dễ dàng, đặc biệt là với các cáo buộc nhắm trực tiếp vào chính ông Maduro”.

Văn phòng Công tố Liên bang tại Quận Nam New York (SDNY), dưới sự dẫn dắt của ông Jay Clayton, sẽ phụ trách vụ án của ông Maduro và bà Flores, cùng sự tham gia của các trợ lý công tố viên thuộc Đơn vị An ninh Quốc gia và Ma túy Quốc tế. Mỹ đưa ra các cáo buộc với ông Maduro sau cuộc điều tra kéo dài do Cơ quan Phòng chống Ma túy Mỹ (DEA) thực hiện.

Do tính chất phức tạp của vụ án và những câu hỏi liên quan đến tính hợp pháp của lệnh bắt giữ, quyền miễn trừ của nguyên thủ quốc gia, việc ông Maduro lựa chọn ai làm luật sư bào chữa cùng chiến lược tranh tụng sẽ có vai trò rất quan trọng. Hiện chưa rõ ai sẽ là người đại diện pháp lý cho ông Maduro và bà Flores trước tòa.

Thanh Tâm (Theo CNN, AP, NYTimes)