Trí tuệ nhân tạo đang thách thức các nhà thơ

Tọa đàm Phẩm giá của thơ ca diễn ra sôi nổi với các tham luận của các nhà thơ, nhà phê bình như: Nguyễn Khoa Điềm, Đặng Huy Giang, Đặng Thanh Huyền, Trần Văn Toàn, Hữu Thỉnh, Vũ Quần Phương, Trương Đăng Dung, Văn Giá, Nguyễn Tiến Thanh, Trần Nhương…

Các tham luận đều hướng đến hai vấn đề lớn: Bàn về sự chuyển động của thơ đương đại và giá trị của thơ ca đối với đời sống tinh thần của con người hôm nay khi thơ ca, từ khởi nguyên đến hiện đại, chưa bao giờ chỉ khu biệt là trò chơi ngôn ngữ hay sự phô diễn kỹ thuật nghệ thuật thuần túy. Phẩm giá cao nhất của thơ chính là khả năng chia sẻ và nâng đỡ con người trong những buồn vui, đau khổ của kiếp sống, đồng thời đánh thức tình yêu Tổ quốc, quê hương trong cộng đồng và từng cá nhân. Khi thơ chạm được đến những miền sâu kín nhất của tâm hồn, nó không chỉ làm đẹp cho đời sống tinh thần mà còn góp phần làm đẹp cho đời sống đạo đức và nhân văn.

Một vấn đề lớn khác là sự thách thức của trí tuệ nhân tạo (AI) trong việc làm thơ cũng thu hút sự quan tâm của nhiều tham luận và trở thành một tiêu điểm nóng. Các nhà văn đã nêu ra các thuật toán của trí tuệ nhân tạo trong việc làm thơ khi AI ngày càng tham gia rất sâu vào mọi hoạt động đời sống của con người. Đây là một nguy cơ và cũng là một cơ hội để cho người viết tham khảo, nhưng AI không thể thay thế được con người trong việc sáng tạo văn học vì nó không có sự rung động cảm xúc của trái tim con người.

Quan trọng hơn, nhiều ý kiến cho rằng thơ chân chính không “ru ngủ” con người trong cảm xúc, mà đánh thức họ trước những vấn đề của đời sống. Nó khiến con người biết xót xa trước nỗi đau của đồng loại, biết phẫn nộ trước bất công, và biết hy vọng vào những giá trị tốt đẹp. Chính ở đây, thơ thể hiện phẩm giá đạo đức cao nhất: không quay lưng với con người, không đứng ngoài số phận con người, mà đồng hành, nâng đỡ và dẫn dắt con người đến ánh sáng của nhân ái và trách nhiệm.

Đáng chú ý, nhà thơ Trần Nhương phát biểu ý kiến đòi “Một số nhà thơ phải phục hồi nhân phẩm vì đã dùng văn chương để ‘chém giết’, hạ bệ đồng nghiệp giống như hình ảnh bạo lực trên mạng”. Ý kiến này được nhiều người tán thưởng.

Cuộc tọa đàm diễn ra thành công với các ý kiến trao đổi, phản biện sâu sắc. Buổi tối cùng ngày diễn ra đêm thơ Nguyên tiêu với chủ đề Trước biển lớn được VTV truyền hình trực tiếp với sự tham gia của nhiều nhà thơ nổi tiếng thuộc các thế hệ như: Nguyễn Khoa Điềm, Hữu Thỉnh, Trần Nhuận Minh, Trần Đăng Khoa, Nguyễn Việt Chiến, Nguyễn Thị Hồng Ngát, Đặng Huy Giang, Thuận Hữu, Lữ Mai, Phạm Đương, Trang Thanh, Kim Nhung…