Trung Quốc, Nga, Iran tập trận hải quân, Nam Phi giải thích ‘không nhằm đối đầu Mỹ’

Theo Hãng tin Reuters, Trung Quốc, Nga và Iran đã bắt đầu một tuần tập trận hải quân chung tại vùng biển Nam Phi vào ngày 10-1, trong khuôn khổ hoạt động mà nước chủ nhà mô tả là chiến dịch “BRICS Plus” nhằm “đảm bảo an toàn hàng hải và các hoạt động kinh tế trên biển”.

BRICS Plus là sự mở rộng của khối địa chính trị ban đầu gồm Brazil, Nga, Ấn Độ, Trung Quốc và Nam Phi – được các thành viên xem như một đối trọng với sự thống trị kinh tế của Mỹ và phương Tây – để bao gồm thêm năm quốc gia khác.

Nhóm mở rộng hiện bao gồm thêm Ai Cập, Indonesia, Saudi Arabia, Ethiopia và Các tiểu vương quốc Ả Rập thống nhất (UAE).

Đáng chú ý, mặc dù Nam Phi thường xuyên tổ chức các cuộc tập trận hải quân với Trung Quốc và Nga, hoạt động lần này lại diễn ra trong bối cảnh căng thẳng gia tăng giữa chính quyền Tổng thống Mỹ Donald Trump với một số quốc gia BRICS Plus, trong đó có Trung Quốc, Iran, Nam Phi và Brazil.

Dù vậy, phía Nam Phi khẳng định đây chỉ là hoạt động quân sự mang tính chuyên môn, không nhằm gửi thông điệp chính trị hay thể hiện lập trường đối đầu với Mỹ.

Theo tuyên bố của quân đội Nam Phi, cuộc tập trận mang tên WILL FOR PEACE 2026 (tạm dịch: Nguyện vọng Hòa bình 2026) “quy tụ các lực lượng hải quân của các quốc gia BRICS Plus để thực hiện các hoạt động chung bảo đảm an toàn hàng hải và các khoa mục diễn tập về khả năng phối hợp tác chiến”.

Các quan chức quân đội Trung Quốc chủ trì lễ khai mạc cho biết Brazil, Ai Cập và Ethiopia tham gia với tư cách quan sát viên.

Trung tá Mpho Mathebula, quyền phát ngôn viên phụ trách các chiến dịch liên hợp của quân đội Nam Phi, cũng cho biết tất cả quốc gia thành viên BRICS Plus đều đã được mời tham gia tập trận.

Trước đó, Tổng thống Mỹ Donald Trump từng cáo buộc các quốc gia BRICS theo đuổi chính sách “chống Mỹ” và hồi tháng 1-2025 đã đe dọa áp mức thuế thương mại 10% đối với toàn bộ các thành viên BRICS, bên cạnh các biện pháp thuế quan khác đang được Washington áp dụng trên phạm vi toàn cầu.

Bên cạnh đó tại Nam Phi, Liên minh Dân chủ (DA) – đảng theo khuynh hướng thân phương Tây và là đối tác lớn thứ hai trong liên minh cầm quyền của Tổng thống Nam Phi Cyril Ramaphosa – chỉ trích cuộc tập trận, cho rằng hoạt động này đi ngược lại tuyên bố trung lập của Pretoria và có nguy cơ biến Nam Phi thành “con tốt” trong các cuộc cạnh tranh quyền lực quốc tế.

Bác bỏ quan điểm trên, bà Mathebula khẳng định Nam Phi vẫn duy trì quan hệ quân sự cân bằng, đồng thời lưu ý nước này cũng từng nhiều lần tổ chức tập trận với Hải quân Mỹ.

“Đây không phải là một sắp xếp mang tính chính trị… không có sự thù địch (đối với Mỹ)”, bà nói, đồng thời nhấn mạnh đây là hoạt động tập trận hải quân nhằm tăng cường năng lực và chia sẻ thông tin giữa các lực lượng.