Trung Quốc thu hẹp khoảng cách thiết bị sản xuất chip với thế giới thế nào

Dữ liệu do công ty nghiên cứu Global Net (Nhật Bản) công bố giữa tháng 2 cho thấy, lần đầu tiên trong lịch sử, ba nhà sản xuất thiết bị bán dẫn của Trung Quốc lọt vào top 20 thế giới về doanh thu, gồm Naura Technology Group, Advanced Micro-Fabrication Equipment Inc China (AMEC) và Shanghai Micro Electronics Equipment (SMEE). Mở rộng danh sách lên 30 sẽ có thêm hai doanh nghiệp khác từ Trung Quốc là ACM Research và Hwatsing Technology.

Trong ba công ty trên, Naura đứng thứ 5, tăng so với vị trí thứ 8 năm 2022. Công ty hiện chỉ đứng sau các “ông lớn” ASML, Applied Materials, Lam Research và Tokyo Electron.

Tại Trung Quốc, Naura là nhà sản xuất thiết bị bán dẫn lớn nhất, chuyên tạo công cụ khắc màng mỏng (PVD/CVD), oxy hóa và làm sạch. Được thành lập năm 2001, Naura đang là lựa chọn hàng đầu trong việc thay thế thiết bị nhập khẩu. Công ty chưa công bố doanh thu năm 2025, nhưng theo nhà cung cấp dịch vụ tài chính Suntime, con số nằm trong khoảng 46,8-52 tỷ nhân dân tệ (6,74-7,49 tỷ USD).

AMEC lần đầu xuất hiện trong danh sách của Global Net và đứng thứ 13. Công ty phát triển các thiết bị khắc axit gần như thuộc hàng tiên tiến nhất. Trong sản xuất chip, khắc axit là quy trình then chốt giúp loại bỏ có chọn lọc lớp vật liệu không mong muốn khỏi tấm silicon nhằm tạo ra hình mẫu 3D chính xác, mạch điện và cấu trúc bóng bán dẫn.

Trong khi đó, SMEE, chuyên về máy quang khắc in mạch điện tử lên tấm silicon, giành vị trí thứ 20. Theo giới chuyên gia, dù khoảng cách thế hệ công nghệ với ASML còn rất xa, sự hiện diện của công ty có trụ sở tại Thượng Hải cho thấy năng lực nội địa của Trung Quốc trong phân khúc quan trọng và đầy thách thức này.

China Daily nhận định việc ba công ty vào danh sách Global Net là cột mốc quan trọng đối với ngành công nghiệp bán dẫn của Trung Quốc. Trước khi Mỹ áp hàng loạt hạn chế, Trung Quốc chỉ có một đại diện trong top 20. Nhưng sau năm 2022 – khi các lệnh cấm càng nghiêm ngặt, nỗ lực tự chủ đã giúp các doanh nghiệp bán dẫn nước này vươn lên mạnh mẽ.

“Sự trỗi dậy tập thể này được xem là phản ứng trực tiếp với các biện pháp kiểm soát xuất khẩu bán dẫn do Mỹ dẫn đầu, vốn đã thúc đẩy Trung Quốc hướng tới sự tự túc cao hơn trong sản xuất chip”, China Daily bình luận.

Roger Sheng, Phó chủ tịch phụ trách nghiên cứu của Gartner (Mỹ), đánh giá Trung Quốc đang có những bước tiến nhanh chóng về thiết bị sản xuất bán dẫn. “Có thể nói, khoảng cách công nghệ giữa các công ty Trung Quốc với doanh nghiệp hàng đầu thế giới đang liên tục thu hẹp”, ông đánh giá. “Sự tiến bộ này là nỗ lực của các nhà sản xuất trong nước, đặc biệt là nâng cấp công nghệ và mở rộng sản xuất, ngay cả trong bối cảnh bị hạn chế tiếp cận công nghệ và thiết bị của Mỹ”.

Theo Technology News China, sản xuất chip tiên tiến gồm hơn 1.000 bước quy trình, với mỗi bước đều yêu cầu thiết bị chuyên dụng. Trung Quốc có lợi thế lớn về chuỗi cung ứng, nhưng doanh nghiệp trong nước cũng đã tự chủ hầu hết công đoạn, từ lắng đọng, quang khắc đến làm sạch. Dưới sự ủng hộ của chính phủ, hệ sinh thái sản xuất bán dẫn trên đà phát triển mạnh mẽ với sự tham gia của doanh nghiệp lớn cùng làn sóng công ty khởi nghiệp mới nổi. Xinhua nhận định, Trung Quốc hiện là thị trường lớn nhất thế giới về thiết bị sản xuất chip, giúp cung cấp bệ phóng mạnh mẽ cho doanh nghiệp trong nước.

Trong cuộc họp giữa năm ngoái, ông Yin Zhiyao, Chủ tịch kiêm Tổng giám đốc của AMEC, cho biết danh mục sản phẩm của công ty gồm 30% tổng các loại thiết bị mạch tích hợp, đặt mục tiêu cung cấp 60% tổng số loại thiết bị mạch tích hợp cao cấp trong 5-10 năm tới. AMEC cũng sẽ sớm hoàn thành việc phát triển hơn 20 loại thiết bị màng mỏng đang chịu hạn chế xuất khẩu quốc tế cho thị trường trong nước, mục tiêu nâng lên 40 loại vào năm 2029. Thiết bị màng mỏng (thin-film) là một loại máy móc chuyên dụng được sử dụng để lắng đọng các lớp vật liệu dẫn điện, cách điện hoặc bán dẫn ở cấp độ nguyên tử lên tấm silicon.

Dù đã đạt con số ấn tượng về doanh thu và thứ hạng, giới chuyên gia đánh giá Trung Quốc vẫn còn nhiều việc cần làm, đặc biệt là các công nghệ cốt lõi. Chẳng hạn, SMEE hiện chỉ sản xuất cỗ máy quang khắc cực tím sâu DUV phục vụ tiến trình trưởng thành 90-28 nm, còn cách rất xa công nghệ quang khắc siêu cực tím EUV mà ASML đang nắm giữ vốn đã làm được chip dưới 5 nm.

Thực tế, ở tiến trình 28 nm trở lên, Trung Quốc ngày càng tự chủ về thiết bị. Đây là phân khúc chiếm phần lớn nhu cầu chip toàn cầu, phục vụ ôtô, công nghiệp, thiết bị gia dụng và nhiều ứng dụng AI ở mức cơ bản. Việc giảm phụ thuộc nhập khẩu ở nhóm này giúp Trung Quốc duy trì hoạt động sản xuất ngay cả khi bị siết xuất khẩu.

Cuối năm ngoái, Trung Quốc được cho là chế tạo thành công nguyên mẫu máy làm chip tinh vi trong một dự án mật, bước tiến quan trọng hướng đến tự chủ chip. Theo nguồn tin của Reuters, hệ thống đã tạo thành công ánh sáng siêu cực tím nhưng chưa sản xuất được chip hoạt động hoàn chỉnh. Tuy nhiên, nó vẫn được xem là bước đột phá, vượt ngoài dự đoán của phương Tây.

Theo Economist, thiết bị nội địa của Trung Quốc còn kém về độ ổn định, tỷ lệ lỗi và hiệu suất. Đây đều là những yếu tố quyết định chi phí và khả năng mở rộng sản xuất. Tuy nhiên, với tốc độ tăng trưởng hiện tại, ngành bán dẫn nước này đang cải thiện từng ngày với kết quả ngày càng khả quan.

Hiệp hội công nghiệp bán dẫn toàn cầu (SEMI) với hơn 3.000 công ty thành viên ước tính doanh thu thiết bị sản xuất bán dẫn toàn thế giới đạt 133 tỷ USD vào năm 2025, vượt qua kỷ lục 104,3 tỷ của năm 2024 và lập kỷ lục cao nhất mọi thời.

Bảo Lâm tổng hợp