Trung tâm dữ liệu không chỉ là cuộc đua vốn

Cùng với đó là hàng loạt dự án đã và đang được triển khai như trung tâm dữ liệu của Viettel với công suất thiết kế lên tới 140 MW, dự án trung tâm dữ liệu siêu quy mô của CMC với tổng vốn hơn 6.260 tỉ đồng – công suất IT Load 30 MW. Hay kế hoạch đầu tư 500 triệu USD của Evolution Data Centres tại Khu công nghệ cao TP.HCM…

Những dự án này cho thấy thị trường không còn dừng ở ý tưởng, mà đã bước sang giai đoạn “đặt cược vốn lớn”. Tất cả như đang tăng tốc cùng sự bùng nổ của trí tuệ nhân tạo và điện toán đám mây. Tuy nhiên, nếu nhìn vào bức tranh tổng thể, quy mô thị trường trung tâm dữ liệu Việt Nam vẫn còn khá khiêm tốn.

Theo CBRE, tổng công suất vận hành đang vào khoảng 104 MW, chỉ bằng khoảng 1/10 so với thị trường dẫn đầu khu vực là Trung Quốc. Thị phần cũng tập trung cao độ, với 5 doanh nghiệp lớn chiếm tới 97% tổng công suất. Trong đó Viettel IDC giữ khoảng 41%, VNPT 24%, còn lại là CMC, FPT Telecom, VNG và một số đơn vị khác.

Chính sự “nhỏ nhưng tập trung” này tạo nên hai cách nhìn trái chiều. Một mặt, quy mô khiêm tốn đồng nghĩa dư địa tăng trưởng còn lớn. Mặt khác, đây cũng là thị trường đòi hỏi vốn lớn, hạ tầng điện – viễn thông ổn định và năng lực vận hành phức tạp, không dễ mở rộng đại trà.

Theo báo cáo Triển vọng trung tâm dữ liệu toàn cầu năm 2026 của JLL, tổng công suất trung tâm dữ liệu toàn cầu dự kiến tăng gần gấp đôi, từ 103 GW lên 200 GW vào năm 2030. Đáng chú ý, các khối lượng công việc liên quan đến AI được dự báo sẽ chiếm tới 50% tổng công suất trung tâm dữ liệu toàn cầu vào thời điểm đó.

JLL ước tính trong vòng 5 năm tới, ngành trung tâm dữ liệu có thể cần tới 3.000 tỉ USD vốn đầu tư, trong đó khoảng 1.200 tỉ USD tạo ra giá trị tài sản bất động sản mới và gần 870 tỉ USD được huy động thông qua các cấu trúc vốn mới. 

Những con số này lý giải vì sao trung tâm dữ liệu đang được xem là “tài sản lõi mới” trong danh mục của nhiều quỹ đầu tư.

Dù vậy, điểm đáng chú ý là các báo cáo lớn đều tỏ ra khá thận trọng. JLL cho rằng dù tăng trưởng nhanh, các chỉ số vận hành của bất động sản trung tâm dữ liệu vẫn tương đối ổn định, chưa xuất hiện dấu hiệu đầu cơ hay bong bóng. Điều này hàm ý đây là cuộc chơi dài hơi, không dành cho những nhà đầu tư tìm kiếm lợi nhuận ngắn hạn. Với Việt Nam, lợi thế cạnh tranh lớn nhất nằm ở chi phí.

Theo CBRE, chi phí xây dựng trung tâm dữ liệu tại Việt Nam trung bình khoảng 7 USD/W, thuộc nhóm thấp nhất khu vực châu Á. Đây là yếu tố quan trọng giúp thu hút dòng vốn quốc tế trong bối cảnh cạnh tranh khu vực ngày càng gay gắt. Tuy nhiên, chi phí thấp không tự động chuyển hóa thành hiệu quả đầu tư nếu các yếu tố nền tảng khác, đặc biệt là điện năng, quy hoạch và kết nối hạ tầng không theo kịp.

Dòng vốn tỉ USD đổ vào trung tâm dữ liệu không chỉ là câu chuyện bất động sản, mà là phép thử đối với năng lực chuẩn bị hạ tầng số của Việt Nam. Trung tâm dữ liệu không thể “xây xong rồi để đó”, mà phải gắn với hệ sinh thái AI, điện toán đám mây, doanh nghiệp công nghệ và nhu cầu sử dụng thực tế. Dư địa tăng trưởng là có thật, nhưng con đường phía trước chắc chắn sẽ không bằng phẳng.

Câu hỏi lớn không phải là có bao nhiêu tỉ USD đang chờ đổ vào, mà là liệu Việt Nam và đặc biệt là TP.HCM có tận dụng được làn sóng này để hình thành một ngành hạ tầng số bền vững, hay chỉ dừng lại ở việc cho thuê không gian máy chủ trong một chu kỳ đầu tư toàn cầu đang tăng tốc?