Từ vụ heo bệnh ở Công ty CP đồ hộp Hạ Long: Không để lạc đà chui lọt lỗ kim

Vụ việc xảy ra trong thời gian dài nhưng “lạc đà đã chui lọt lỗ kim” dù có nhiều cơ quan cùng kiểm soát.

Trao đổi với Tuổi Trẻ, bà Phạm Khánh Phong Lan – Giám đốc Sở An toàn thực phẩm TP.HCM – cho biết sau khi tiếp nhận thông tin liên quan đến vụ việc của Công ty CP Đồ hộp Hạ Long, cơ quan này đã làm việc với các siêu thị và các bên liên quan. 

“Chúng tôi cũng sốt ruột nên sẽ khẩn trương tổ chức rà soát, kiểm tra”, bà Lan nói.

Heo nhiễm bệnh ngang nhiên vào nhà máy

Thông tin từ Công an Hải Phòng cho biết hơn 130 tấn thịt heo chứa bệnh dịch tả heo châu Phi đã được một số người bán cho Công ty CP Đồ hộp Hạ Long (Hạ Long Canfoco) để sản xuất các sản phẩm như patê, chả giò rế và các loại sản phẩm khác. Việc mua bán giữa công ty và những người này diễn ra trong nhiều tháng với số lượng lớn.

Theo lời khai ban đầu của những người cung cấp heo nhiễm bệnh dịch tả heo châu Phi cho Hạ Long Canfoco, những sản phẩm này được thu gom từ những nơi có dịch, sau đó giết mổ và đưa về công ty này tiêu thụ. Đó là một đường dây thu mua chuyên nghiệp. Việc buôn bán được thực hiện một cách tinh vi, liên tỉnh.

Theo đó, heo bị bệnh dịch tả heo châu Phi được thu mua với giá rẻ rồi vượt qua nhiều hàng rào kiểm soát, trong đó có việc giết mổ, vận chuyển và khâu kiểm soát thực phẩm đầu vào của nhà máy. Khi sản phẩm đến tay người tiêu dùng được gắn mác “an toàn thực phẩm” với giá bán cao ngất ngưởng.

Những yếu tố then chốt nhằm bảo vệ sức khỏe người tiêu dùng đã bị bỏ qua, hoặc vô hiệu hóa để cho hàng trăm tấn heo bị nhiễm bệnh dễ dàng vào dây chuyền, đóng hộp, thậm chí bày bán ra thị trường. Chỉ đến khi khi Cơ quan cảnh sát điều tra Công an thành phố Hải Phòng phát hiện, vụ việc mới bị chặn đứng.

“Tôi không thể tưởng tượng được một nhà máy có truyền thống từ lâu đời lại sử dụng thịt heo nhiễm bệnh để sản xuất sản phẩm, bán cho người tiêu dùng. Ở đây, trách nhiệm của cơ quan chức năng và công ty là rất lớn. Vì sao qua hàng loạt khâu kiểm tra, kiểm soát mà thịt heo nhiễm bệnh vẫn tuồn vào được nhà máy, các nguyên liệu này có dấu kiểm dịch hay xuất xứ hàng hóa không?”, ông Phạm Huy Nam, ở phường An Hải, TP Hải Phòng đặt vấn đề.

Trao đổi với báo Tuổi Trẻ, lãnh đạo UBND phường Ngô Quyền cho biết dù công ty này nằm trên địa bàn phường, nhưng phân cấp quản lý của thành phố nên việc kiểm tra của phường gặp nhiều khó khăn. “Chúng tôi đã cho các đơn vị ký cam kết, đảm bảo vệ sinh an toàn thực phẩm. Nhưng với các đơn vị do thành phố quản lý thì không thể kiểm tra được”, vị này nói.

Trong khi đó, lãnh đạo Chi cục Thủy sản – Chăn nuôi và Thú y Hải phòng cho biết công tác kiểm dịch nội tỉnh đã bị bỏ nên rất khó khăn trong công tác kiểm tra, xử lý. Ngoài ra, chủ cơ sở kinh doanh cũng phải chủ động khai báo việc xuất nhập sản phẩm.

“Tuy nhiên, đối với những thực phẩm này, vì không đủ điều kiện xuất, cho nên các chủ hàng không tiến hành khai báo mà lén lút vận chuyển, tiêu thụ sản phẩm, gây khó khăn cho lực lượng chức năng”, vị này nói.

Khâu thu mua và kiểm soát đầu vào có vấn đề?

Trong văn bản giải trình liên quan về nghi án sử dụng heo bệnh gửi đến đối tác, khách hàng ngày 7-1, Hạ Long Canfoco cho biết 9 đối tượng bị bắt giữ, khởi tố trong vụ thu mua thịt heo nhiễm dịch tả heo châu Phi đều là người bên ngoài; không có bất kỳ ai là người lao động, cán bộ quản lý hoặc nhân viên của công ty.

“Công ty là bên có liên quan trong vụ việc với tư cách là đơn vị tiếp nhận nguyên liệu trên cơ sở hồ sơ, chứng từ do bên bán cung cấp đầy đủ, hợp lệ và được các cơ quan nhà nước có thẩm quyền cấp theo đúng quy định pháp luật. Nội dung này đã được các cơ quan chức năng ghi nhận trong quá trình điều tra, xác minh”, doanh nghiệp này cho hay.

Cũng theo Hạ Long Canfoco, ngay sau khi phát hiện sự việc vào tháng 9-2025, doanh nghiệp đã chủ động báo cáo và phối hợp đầy đủ, kịp thời, minh bạch với các cơ quan chức năng trong suốt quá trình điều tra, xác minh. Doanh nghiệp này khẳng định toàn bộ lô nguyên liệu vi phạm đã bị tiêu hủy, không được đưa vào sản xuất và không cung ứng ra thị trường

Cho rằng đây là một “sự cố nghiêm trọng” trong chuỗi cung ứng, doanh nghiệp này cho biết đã rà soát, đánh giá lại toàn bộ quy trình kiểm soát nguyên liệu đầu vào và lựa chọn nhà cung cấp nhằm tăng cường các biện pháp phòng ngừa rủi ro trong chuỗi cung ứng. Các sản phẩm của công ty đang lưu thông trên thị trường đều đáp ứng đầy đủ các quy định về vệ sinh an toàn thực phẩm…

Trao đổi với Tuổi Trẻ, một chuyên gia trong lĩnh vực an toàn thực phẩm tại TP.HCM cho rằng việc chứa hàng trăm tấn heo nhiễm bệnh thể hiện việc kiểm soát ở khâu thu mua hàng, nguyên liệu của Công ty CP Đồ hộp Hạ Long chưa chặt chẽ. Cũng theo vị chuyên gia này, vì sao vụ việc bị phát hiện từ tháng 9-2025 và đã có báo cáo với cơ quan chức năng nhưng đến nay sự việc mới được công bố.

Nhiều đơn vị bán lẻ cũng như cơ quan quản lý ở các địa phương, trong đó có TP.HCM, cho biết chỉ mới nhận được thông tin, dẫn đến các phản ứng chậm trong việc rà soát và thu hồi, bởi sự việc diễn ra nhiều tháng trước.

Nhiều chuyên gia cho rằng nếu phối hợp tốt hơn giữa các bên, những vụ như của Công ty CP Đồ hộp Hạ Long, khi phát hiện sai phạm sẽ được công bố nhanh, sớm để các bên liên quan kịp thời phản ứng, siêu thị ngăn chặn hàng kém chất lượng ra thị trường.

Công tác kiểm tra phải thực chất hơn

Ông Nguyễn Văn Lâm – một người chăn nuôi tại Đồng Nai – cho biết tình trạng dịch tả heo châu Phi xảy ra nhiều năm nay và vẫn bùng phát ở nhiều nơi, dẫn đến nhiều người nuôi chọn bán tháo heo bệnh để chạy… dịch, hạn chế thiệt hại do số tiền hỗ trợ thấp, chưa kể thủ tục phức tạp.

“Về nguyên tắc, khi có heo dịch hoặc chết bất thường, người nuôi phải báo cơ quan thú y để lấy mẫu chẩn đoán. Nhưng giờ bệnh này phổ biến, nhiều người giấu thông tin để bán chạy heo bệnh nên nhiều con heo đã mang bệnh nhưng chưa biểu hiện rõ ràng vẫn có thể lọt ra thị trường”, ông Lâm nói.

Trao đổi với Tuổi Trẻ, một chuyên gia trong ngành thú y tại TP.HCM cho biết về nguyên tắc vi rút dịch tả heo châu Phi có tốc độ lây lan nhanh, mạnh đối với heo nên Nhà nước đã ban hành các quy định về việc khoanh vùng dịch, truy vết, đặc biệt khâu tổ chức tiêu hủy heo bệnh với quy trình nghiêm ngặt. Do đó, việc tuồn heo nhiễm bệnh ra bên ngoài để sử dụng vào bất kỳ mục đích gì cũng vi phạm.

“Để tuồn được khối lượng lớn heo nhiễm bệnh ra bên ngoài và liên tục không phải là chuyện đơn giản, có thể phải có đường dây. Heo bệnh có thể được thu gom từ trại nuôi, qua các khâu trung gian, qua mắt được sự kiểm soát của cơ quan chức năng liên quan để tập kết về kho, từ đó tuồn đi các nơi”, vị này nhận định.

Trong khi đó, một chuyên gia trong lĩnh vực an toàn thực phẩm tại TP.HCM cho rằng qua câu chuyện này cho thấy không chỉ đơn vị sản xuất phải làm nghiêm để giữ thương hiệu, mà ngay cả đơn vị bán lẻ cũng cần phải chủ động rà soát đối với nhà cung cấp, tăng kiểm nghiệm đối với các sản phẩm trên quầy kệ.

“Bởi thực tế thời gian qua có không ít sản phẩm, nhà cung cấp có giấy tờ, chứng nhận đầy đủ nhưng chất lượng sản phẩm vẫn rất… phập phù”, vị này đánh giá.

Đại diện Sở Công Thương TP.HCM cũng cho rằng qua sự việc này, một lần nữa khẳng định việc để hàng hóa bán đến tay người dân được đảm bảo an toàn và chất lượng, cần phải có thêm các chương trình, quy định để siết chặt khâu kiểm tra và tăng tính tự chịu trách nhiệm của các chủ thể liên quan trong chuỗi sản xuất đến bán lẻ thực phẩm.

“Hoạt động kiểm tra phải đi vào thực chất, các đơn vị bán lẻ tăng tự kiểm tra và công bố cho nhau để cùng kiểm soát hàng hóa đầu vào, và bản thân các nhà cung cấp cũng phải ký các cam kết về chất lượng, chế tài khi vi phạm. Có như vậy, nhà cung cấp sẽ áp lực hơn và hiểu rằng cần phải làm tốt mới có cơ hội tồn tại”, vị này nói.

Hàng loạt siêu thị rút sản phẩm của Đồ hộp Hạ Long khỏi kệ

Ghi nhận cho thấy ngay sau khi có thông tin liên quan đến nghi vấn sử dụng nguyên liệu từ heo bệnh tại Công ty CP Đồ hộp Hạ Long, hàng loạt siêu thị tại TP.HCM đã rút các sản phẩm liên quan đến nhà cung cấp này

Theo đại diện Saigon Co.op, tối 7-1, ngay sau khi nghe thông tin, đơn vị đã tiến hành rà soát và đã rút hết các sản phẩm liên quan đến nhà cung cấp này khỏi quầy kệ.

Central Retail cũng khẳng định đã tạm thời gỡ tất cả sản phẩm chế biến từ thịt heo của Công ty CP Đồ hộp Hạ Long khỏi các kệ hàng của siêu thị cho đến khi có kết luận cuối cùng của cơ quan chức năng.

MM Mega Market, Kingfoodmart cũng gỡ bỏ sản phẩm của đơn vị này, đồng thời trả lại sản phẩm đã nhập về kho. Ngoài thu hồi sản phẩm của Hạ Long, hệ thống Bách Hóa Xanh còn cho phép khách đổi sản phẩm của nhà cung cấp này.

Theo thông tin từ Sở Công Thương TP.HCM, đến trưa 8-1, có 6 đơn vị đã rà soát và thu hồi sản phẩm của Công ty CP Đồ hộp Hạ Long, và khả năng hết ngày sẽ có thêm các đơn vị khác thực hiện vấn đề này.

Lời “cảnh tỉnh” với ngành thực phẩm

Thông tin liên quan đến vụ việc thu mua thịt heo nhiễm dịch tả heo châu Phi tại Công ty CP Đồ hộp Hạ Long đã thu hút ý kiến từ đông đảo bạn đọc Tuổi Trẻ. Hàng loạt ý kiến bày tỏ sự thất vọng, lo ngại và đặt ra nhiều câu hỏi về trách nhiệm doanh nghiệp cũng như vai trò giám sát của các cơ quan chức năng.

Nhiều độc giả cho rằng vụ việc cho thấy những sơ hở trong quản lý nguyên liệu của một doanh nghiệp lớn. “Lớn hay nhỏ gì cũng có thể làm ăn ẩu, cần phải chấn chỉnh để giữ lòng tin của người tiêu dùng”, một bạn đọc bức xúc và đề nghị các cơ quan quản lý cần vào cuộc kiểm tra nghiêm ngặt hơn đối với toàn bộ ngành chế biến thực phẩm để bảo vệ sức khỏe người dân.

Theo bạn đọc tên Khanh, một doanh nghiệp chịu sự quản lý chặt chẽ mà vẫn có thể để xảy ra sai phạm. Một độc giả chia sẻ phải “đọc đi đọc lại nhiều tờ báo” mới dám tin rằng một thương hiệu gắn bó gần 70 năm với người tiêu dùng lại vướng vào vụ việc gây sốc như vậy.

Sự tiếc nuối là cảm xúc chung được nhiều độc giả nhắc đến. “Mua danh ba vạn, bán danh ba đồng”, nhiều ý kiến cho rằng uy tín được xây dựng suốt hàng chục năm có thể sụp đổ chỉ vì một sai lầm trong quản trị và đạo đức kinh doanh.

Bên cạnh sự phẫn nộ, không ít ý kiến thể hiện nỗi lo trực tiếp cho sức khỏe cộng đồng. Một số bạn đọc đặt câu hỏi liệu các sản phẩm đã bán ra thị trường có an toàn hay không, có cần thu hồi hay kiểm tra diện rộng để bảo đảm quyền lợi người tiêu dùng.

“Người dân nếu không may sử dụng những sản phẩm đó có bị ảnh hưởng gì không, ai sẽ chịu trách nhiệm?”, một độc giả thẳng thắn nêu vấn đề.

Nhiều ý kiến mong muốn cơ quan chức năng sớm làm rõ bản chất vụ việc, xác định chính xác trách nhiệm thuộc về cá nhân, bộ phận hay chủ trương quản lý, tránh đánh đồng toàn bộ doanh nghiệp và ảnh hưởng đến sinh kế của hàng nghìn người lao động. “Sai phạm do đâu, khâu nào, cần được công khai để doanh nghiệp còn cơ hội khắc phục và lấy lại niềm tin của người tiêu dùng”, một bạn đọc đề xuất.

Nhiều độc giả cũng nhấn mạnh vụ việc không chỉ là câu chuyện của riêng một doanh nghiệp mà là lời cảnh tỉnh đối với toàn bộ ngành thực phẩm. “Xây dựng thương hiệu mất cả một quá trình dài, nhưng đánh mất niềm tin có thể chỉ trong chớp mắt. Mất lòng tin là mất tất cả”, một ý kiến tổng kết.

Dư luận đang chờ đợi kết luận chính thức từ cơ quan chức năng, đồng thời kỳ vọng quá trình kiểm tra, xử lý sẽ được thực hiện minh bạch, nghiêm minh. Với người tiêu dùng, điều quan trọng nhất lúc này không chỉ là đúng sai, mà là làm sao để bữa ăn hằng ngày thực sự an toàn và niềm tin không tiếp tục bị bào mòn.