“Đại dịch” béo phì đe dọa toàn cầu
Theo World Obesity Day, gần 3 tỷ người, bao gồm hơn 400 triệu trẻ em trong độ tuổi đi học, hiện sống chung với tình trạng thừa cân hoặc béo phì, một con số dự kiến sẽ đạt 4 tỷ (một nửa dân số thế giới) vào năm 2035.
Đáng chú ý, đây không chỉ là vấn đề của người lớn. Tỷ lệ béo phì ở trẻ em đang tăng nhanh, với mức tăng gần gấp 5 lần ở trẻ em trong độ tuổi đi học kể từ năm 1975, đặc biệt là ở các quốc gia có thu nhập thấp và trung bình.
“Đại dịch” béo phì đang gia tăng trên toàn cầu (Ảnh minh họa: CNN).
Béo phì trong thời thơ ấu thường kéo dài đến tuổi trưởng thành, làm tăng nguy cơ mắc các bệnh không lây nhiễm nghiêm trọng như đái tháo đường, bệnh tim mạch và một số loại ung thư.
Theo Tổ chức Y tế Thế giới (WHO), trong những thập kỷ gần đây, béo phì đã gia tăng trên toàn cầu khi các quốc gia đạt được mức độ an ninh lương thực cao hơn, phát triển kinh tế xã hội và có những thay đổi trong chế độ ăn uống, hoạt động thể chất cũng như hành vi xã hội và cá nhân dưới tác động của toàn cầu hóa và hệ thống thực phẩm công nghiệp hóa.
Những yếu tố này đã tạo ra môi trường ngày càng dễ gây béo phì, góp phần vào cuộc khủng hoảng y tế công cộng toàn cầu hiện nay với hơn 1 tỷ người đang sống chung với béo phì và tỷ lệ mắc đang gia tăng ở hầu hết các quốc gia.
Vì thế, Ngày Thế giới phòng, chống béo phì (4/3) là lời kêu gọi hành động dành cho tất cả 8 tỷ người.
Tình trạng thừa cân, béo phì gia tăng rất nhanh ở Việt Nam
Theo World Obesity Atlas 2025 (bản đồ béo phì thế giới), Việt Nam hiện nằm trong nhóm quốc gia có tỉ lệ béo phì thấp nhất Đông Nam Á, song lại có tốc độ gia tăng nhanh nhất khu vực.
Kết quả tổng điều tra dinh dưỡng từ năm 2010 tới năm 2020 cho thấy tỷ lệ thừa cân, béo phì tại nước ta đang gia tăng nhanh chóng.
Tỷ lệ trẻ dưới 5 tuổi bị thừa cân, béo phì đã tăng từ 5,6% năm 2010 lên 11% năm 2020. Tương tự ở trẻ 5-19 tuổi, tỷ lệ này tăng từ 8,5% lên 19%, tăng gấp đôi trong 10 năm. Đặc biệt, tại TPHCM cứ 2 trẻ sẽ có 1 trẻ bị thừa cân, béo phì.
Tương tự, ở người trưởng thành, tỷ lệ thừa cân, béo phì đã tăng 30% trong 6 năm, từ 15,6% năm 2015 lên 19,5% năm 2020.
PGS.TS Trương Tuyết Mai, Phó Viện trưởng Viện Dinh dưỡng Quốc gia, Bộ Y tế, cảnh báo nếu cứ để tốc độ này thì sau 10 năm tỷ lệ thừa cân, béo phì ở lứa tuổi học đường sẽ tăng gấp đôi.
WHO cũng nhấn mạnh, tỷ lệ béo phì đáng lo ngại vì tình trạng này có liên quan đến rất nhiều tình trạng bệnh lý khác. Béo phì khiến con người gặp phải tình trạng kháng insulin, vốn là nền tảng của nhiều loại bệnh tật và thúc đẩy bệnh tiến triển.
Béo phì ở trẻ em và thanh thiếu niên có hại cho quá trình trao đổi chất trong tương lai và có thể làm giảm tuổi thọ của một người nhiều năm. Đó là một vấn đề nghiêm trọng.
Có nhiều yếu tố góp phần dẫn đến trẻ bị thừa cân, béo phì như tiếp xúc với các loại thực phẩm nhiều chất béo, nhiều đường, nhiều muối, giàu năng lượng và nghèo vi chất dinh dưỡng (thực phẩm chế biến sẵn). Những loại thực phẩm này thường có giá thành thấp hơn nhưng chất lượng dinh dưỡng cũng thấp hơn.
Tại Việt Nam, xu hướng tiêu thụ thực phẩm chế biến, đóng gói sẵn mất cân đối dinh dưỡng đang gia tăng nhanh và ở mức nguy cơ cao, với mức tiêu dùng tăng hơn 10 lần giai đoạn 2000-2017.
Những kiểu ăn uống này, kết hợp với mức độ hoạt động thể chất thấp, dẫn đến sự gia tăng mạnh mẽ tỷ lệ béo phì ở trẻ em.
Vấn đề ở đây là thay đổi lối sống, môi trường sống, cần có cách tác động vào chính sách để giải quyết môi trường sống cho trẻ, làm thế nào để có khoảng không để trẻ tập thể dục thể thao. Bên cạnh đó, cần truyền thông để thay đổi dần thói quen sinh hoạt trong mỗi gia đình.
Người tiêu dùng cũng nên đọc nhãn dinh dưỡng để có thể ứng dụng, xây dựng chế độ ăn uống hợp lý, lựa chọn thực phẩm lành mạnh.
Theo Viện Dinh dưỡng, đọc nhãn dinh dưỡng còn góp phần phòng, chống và kiểm soát các bệnh không lây nhiễm như béo phì, đái tháo đường, cao huyết áp, bệnh tim mạch, ung thư thông qua việc kiểm soát lượng calo và dinh dưỡng trong mỗi phần ăn họ tiêu thụ.
Nguồn: https://dantri.com.vn/suc-khoe/ty-le-beo-phi-tang-dung-dung-hang-loat-benh-nguy-hiem-bua-vay-20260302220446599.htm
