Ukraine thay giám đốc SBU, người chỉ đạo vụ tập kích căn cứ không quân Nga

Theo tờ Kyiv Independent, ngày 5-1, Tổng thống Ukraine Volodymyr Zelensky cho hay ông Vasyl Maliuk sẽ rời vị trí lãnh đạo Cơ quan An ninh Ukraine (SBU), nhưng vẫn tiếp tục công tác để phụ trách các hoạt động tác chiến mang tính linh hoạt, tận dụng điểm yếu của Nga.

Cùng ngày, ông Zelensky đã ký sắc lệnh bổ nhiệm ông Yevhenii Khmara – chỉ huy đơn vị đặc nhiệm Alpha của SBU – làm quyền lãnh đạo cơ quan này.

Ông Maliuk rời chức giữa cải tổ và tranh cãi chống tham nhũng

Trong một tuyên bố riêng, ông Maliuk cho biết sẽ ở lại SBU để triển khai những gì ông gọi là các chiến dịch bất đối xứng (các hoạt động tác chiến mang tính linh hoạt, tận dụng điểm yếu của đối phương) đẳng cấp thế giới, nhằm gây “thiệt hại tối đa” cho Matxcơva.

Việc ông Maliuk rời chức diễn ra sau nhiều ngày đồn đoán rằng Tổng thống Zelensky đang chuẩn bị cho ông thôi chức. Đây cũng là động thái mới nhất trong đợt cải tổ chính phủ ở Ukraine, phần nào xuất phát từ vụ bê bối tham nhũng gần đây ở nước này.

Dù chỉ đạo nhiều chiến dịch quan trọng nhất của Ukraine trong xung đột với Nga, nhiệm kỳ của ông Maliuk cũng vướng nhiều tranh cãi, đặc biệt liên quan đến vai trò của ông trong các động thái nhắm vào các cơ quan chống tham nhũng.

Theo báo Ukrainska Pravda, ông Maliuk được xem là một trong những nhân vật then chốt liên quan đến chiến dịch phối hợp nhằm vào các cơ quan chống tham nhũng của Ukraine.

Tranh cãi bắt nguồn từ tháng 7-2025, khi Quốc hội Ukraine thông qua luật làm suy giảm tính độc lập của Cơ quan Chống tham nhũng quốc gia (NABU) và Văn phòng Công tố chuyên trách chống tham nhũng (SAPO).

Dưới sự lãnh đạo của ông Maliuk, SBU đã bắt giữ một số nhân viên NABU với cáo buộc có liên hệ với Nga, coi đây là chiến dịch phản gián nhằm vô hiệu hóa ảnh hưởng của Matxcơva.

Tuy nhiên việc này vấp phải một số phản đối từ các nhà hoạt động chống tham nhũng, khi họ cho rằng các vụ bắt giữ nhằm vào những điều tra viên đang điều tra các nhân vật thân cận với ông Zelensky. Sau đó các điều tra viên này đã được trả tự do.

Nhiều lo ngại

Dưới sự lãnh đạo của ông Maliuk từ năm 2022, SBU được biết đến với nhiều hoạt động táo bạo.

Nổi bật là chiến dịch Spiderweb vào tháng 6-2025, khi Ukraine giấu các máy bay không người lái vào xe tải và tấn công các căn cứ không quân Nga, cách biên giới Ukraine hàng nghìn cây số.

Bên cạnh đó là vụ xuồng không người lái đánh trúng tàu ngầm Nga tại cảng Novorossiysk hồi tháng 12-2025. SBU cũng nhiều lần tham gia các cuộc tấn công vào cầu Crimea – tuyến hậu cần chiến lược của Nga.

Việc ông Maliuk rời ghế lãnh đạo SBU cũng gây nhiều lo ngại. Theo Kyiv Independent, nhiều chỉ huy quân sự cấp cao cảnh báo rằng việc thay lãnh đạo SBU giữa lúc chiến sự nóng bỏng có thể làm suy yếu một trong những cơ quan an ninh hiệu quả nhất của Ukraine.

Chỉ huy lực lượng hệ thống không người lái Robert “Madyar” Brovdi và tư lệnh lực lượng liên hợp Mykhailo Drapatyi đã kêu gọi kiềm chế, chỉ ra những thành tích của SBU và cho rằng thay thế giám đốc cơ quan này vào thời điểm này là rủi ro lớn.

Ông Maliuk trở thành nhân vật an ninh cấp cao thứ hai rời vị trí trong thời gian gần đây, sau khi ông Zelensky bổ nhiệm Giám đốc tình báo quốc phòng Kyrylo Budanov vào ghế Chánh Văn phòng Tổng thống.