Các máy bay Su-30MK2V Flanker của Venezuela bay trong một sự kiện quân sự hồi năm 2017 (Ảnh: AFP).
Chiến dịch đột kích mang mật danh “Quyết tâm Tuyệt đối” của Mỹ không chỉ dẫn đến việc bắt giữ Tổng thống Nicolas Maduro mà còn đánh dấu một bước ngoặt chiến lược trong cách tiếp cận “chiến tranh hiện đại”, với trọng tâm là các cuộc không kích chính xác nhằm vô hiệu hóa hệ thống phòng không của Venezuela.
Những tiếng nổ và máy bay trên bầu trời thủ đô Caracas của Venezuela vào sáng 3/1. Ít nhất 7 vụ nổ đã được nghe thấy trong cuộc đột kích kéo dài chưa đầy 30 phút. Các mục tiêu là cơ sở hạ tầng quân sự.
Lãnh đạo đảng cầm quyền Venezuela Nahum Fernndez cho biết Tổng thống Maduro và vợ ông là Flores bị bắt tại nhà riêng của họ trong khu quân sự Fuerte Tiuna ở ngoại ô Caracas.
Mỹ truy tố ông Maduro cùng với vợ, con trai và 3 người khác bị với các cáo buộc liên quan đến ma túy và vũ khí.
Cuộc đột kích của Mỹ diễn ra sau nhiều tháng chính quyền Tổng thống Donald Trump tăng sức ép lên chính quyền của ông Maduro bằng lực lượng hải quân ở vùng biển Caribe. Kể từ đầu tháng 9/2025, Mỹ đã tiến hành các cuộc tấn công chết người nhằm vào các tàu thuyền bị cáo buộc buôn lậu ma túy ở phía đông Thái Bình Dương và vùng biển Caribe. Cuối tháng 12, CIA thực hiện một cuộc tấn công bằng máy bay không người lái vào một khu vực neo đậu của Venezuela với cáo buộc tương tự.
Hệ thống phòng không Venezuela bị tê liệt
Chiến dịch của Mỹ bắt đầu vào khoảng 2h sáng ngày 3/1 (theo giờ địa phương), với hơn 150 máy bay của quân đội Mỹ cất cánh từ hơn 20 căn cứ quân sự ở Tây bán cầu, gồm tiêm kích F-22 Raptor, F-35 Lightning II, F/A-18 Super Hornet và EA-18G Growler.
Các cuộc không kích tập trung vào việc “phá hủy và vô hiệu hóa các hệ thống phòng không Venezuela”, sử dụng vũ khí chính xác để phá hủy radar, tên lửa đất đối không và các cơ sở chỉ huy ở Caracas và khu vực lân cận.
Theo Chủ tịch Hội đồng Tham mưu trưởng Liên quân Mỹ Dan Caine, các hoạt động không kích được hỗ trợ bởi hiệu ứng mạng từ Bộ Chỉ huy Không gian và Mạng Mỹ, giúp “áp chế hệ thống phòng thủ của Venezuela” trước khi lực lượng đặc nhiệm Delta Force thực hiện đột kích bắt giữ ông Maduro.
Hệ thống phòng không của Venezuela, chủ yếu dựa vào các hệ thống do Nga cung cấp như S-300, Buk-M2E và Pechora-2M, đã được nâng cấp đáng kể từ năm 2010 với sự hỗ trợ từ Nga và Trung Quốc.
Trước chiến dịch, Venezuela sở hữu khoảng 12 hệ thống S-300VM, 24 Buk-M2E và hàng trăm radar giám sát, tạo thành một mạng lưới phòng thủ đa lớp quanh thủ đô Caracas.
Tuy nhiên, các cuộc không kích Mỹ đã sử dụng tên lửa hành trình, bom dẫn đường laser, kết hợp với “chiến tranh điện tử” để làm tê liệt hệ thống này chỉ trong 20-30 phút đầu tiên. Hình ảnh vệ tinh từ công ty Vantor cho thấy thiệt hại lớn tại Fuerte Tiuna, căn cứ quân sự chính ở Caracas, với các hố bom lớn và hệ thống Buk-M2E bị phá hủy hoàn toàn.
Tác động về quân sự và an ninh nội bộ
Các cuộc không kích đã gây thiệt hại nghiêm trọng cho hệ thống phòng không Venezuela, ước tính khoảng 70-80% radar và tên lửa bị vô hiệu hóa chỉ trong giai đoạn đầu.
Cụ thể, tại căn cứ không quân Generalissimo Francisco de Miranda (La Carlota), một hệ thống Buk-M2E bị phá hủy hoàn toàn. Các mục tiêu khác bao gồm các trạm radar ở căn cứ quân sự Fuerte Tiuna và các vị trí xung quanh Caracas, nơi Mỹ sử dụng tiêm kích F-22 để tấn công từ khoảng cách xa, tránh radar còn sót lại.
Theo War Zone, thiệt hại bao gồm phá hủy nghiêm trọng các cơ sở quân sự, với hình ảnh vệ tinh cho thấy các hố bom đường kính lên đến 10-15m và các mảnh vỡ từ tên lửa S-300.
Venezuela báo cáo khoảng 80-90 quân nhân và dân thường thiệt mạng, chủ yếu từ các cuộc không kích, nhưng Mỹ khẳng định các mục tiêu được chọn lọc để giảm thiểu thương vong dân sự.
Cuba cho biết 32 công dân nước này đã thiệt mạng trong cuộc không kích của Mỹ vào Caracas. Tuyên bố của Havana không nêu nhiều chi tiết, chỉ cho biết toàn bộ những người thiệt mạng đều là thành viên của lực lượng vũ trang và cơ quan tình báo Cuba. Không rõ số này có nằm trong số 80 người thiệt mạng mà nguồn tin của báo chí Mỹ tiết lộ hay không.
Chuyên gia Ryan Berg từ Trung tâm Nghiên cứu Chiến lược và Quốc tế (CSIS) phân tích: “Việc phá hủy hệ thống phòng không Venezuela không chỉ mở đường cho lực lượng đặc nhiệm Mỹ đột kích vào mục tiêu mà còn làm suy yếu khả năng phòng thủ lâu dài của Venezuela, buộc họ phải phụ thuộc vào hỗ trợ quốc tế để tái thiết”. Ông Berg lưu ý, chi phí tái thiết có thể lên đến hàng tỷ USD.
Ngoài ra, lực lượng Mỹ đã làm gián đoạn hệ thống điện và giao thông liên lạc, hỗ trợ cho không kích bằng cách ngăn chặn phản ứng từ lực lượng chức năng Venezuela. Điều này thể hiện sự tích hợp giữa chiến tranh không gian và không kích, một mô hình mà chuyên gia Leland Lazarus từ Lazarus Consulting gọi là “chiến tranh hỗn hợp ở mức độ tinh vi nhất”, giúp Mỹ đạt lợi thế chiến lược mà không cần triển khai quân đội lớn.
Với hệ thống phòng không bị phá hủy, quân đội Venezuela, từng được coi là một trong những lực lượng mạnh nhất châu Mỹ Latinh với hơn 300.000 quân, phải đối mặt với tình trạng dễ bị tổn thương trước các mối đe dọa bên ngoài. Các chuyên gia ước tính, việc tái xây dựng có thể mất 5-10 năm, tùy thuộc vào hỗ trợ từ đồng minh như Nga, nhưng Moscow đang vướng bận cuộc xung đột ở Ukraine.
Tổng thống lâm thời Venezuela Delcy Rodriguez tuyên bố sẽ “tái tổ chức lực lượng vũ trang Venezuela”, nhưng với việc ông Maduro bị bắt và giam lỏng ở nhà tù Mỹ, nội bộ quân đội có dấu hiệu chia rẽ rõ ràng. Do đó, chắc chắn Caracas không dễ nhanh chóng xây dựng lại toàn bộ hệ thống phòng không, dù có sự hỗ trợ từ các đồng minh, nhất là trong bối cảnh nhất cử nhất động của Venezuela đều nằm trong tầm mắt của Mỹ.
Nguồn: https://dantri.com.vn/the-gioi/venezuela-se-mat-hang-ty-usd-de-va-luoi-phong-khong-sau-chien-dich-cua-my-20260106135241100.htm
