Vì sao các đội bóng Anh rơi rụng ở Champions League?

Sau khi “càn quét” vòng league phase của Champions League, chiếm 5 trong 8 vị trí dẫn đầu, các CLB Anh từng tạo cảm giác như một cỗ máy không thể ngăn cản. Nhưng ở lượt đi vòng 1/8, họ đã bị kéo trở lại mặt đất một cách rõ ràng.

Không đội bóng Anh nào giành chiến thắng ở lượt đi diễn ra vào tuần trước. Liverpool thua 0-1 trên sân Galatasaray, Man City bị Real đánh bại 3-0 tại Tây Ban Nha, trong khi Chelsea và Tottenham lần lượt thua 2-5 trước PSG và Atletico. Chỉ có Newcastle và Arsenal tránh được thất bại, khi hòa 1-1 trước Barca trên sân nhà và trên sân Bayer Leverkusen.

Ở lượt về, Chelsea thua PSG với tổng tỷ số 2-8, Man City thua 1-5, Newcastle bị loại với thất bại 2-7 ở Camp Nou cùng tổng tỷ số 3-8, còn Tottenham cũng không thể ngược dòng trước Atletico. Ít nhất thì Arsenal đã đi tiếp, còn Liverpool thắng đậm Galatasaray trên sân nhà để vớt vát danh dự cho bóng đá Anh.

Các đại diện Ngoại hạng Anh cũng không khá hơn bao nhiêu ở cùng giai đoạn của hai giải đấu châu Âu cấp thấp hơn. Aston Villa thắng Lille 1-0 trên sân khách tại Europa League, nhưng Nottingham Forest thua với tỷ số tương tự trước Midtjylland của Đan Mạch, còn Crystal Palace bị AEK Larnaca của Cyprus cầm hòa 0-0 trên sân nhà ở Conference League.

Sự mệt mỏi được nhắc đến như một nguyên nhân quan trọng cho những khó khăn. Thực tế là năm trong sáu CLB Anh vào vòng 1/8 Champions League đã thi đấu nhiều trận nhất ở châu Âu mùa này, trong khi Spurs đứng thứ chín. Giải đấu sở hữu 6/10 CLB giàu nhất thế giới giờ phải suy nghĩ lại rất nhiều.

Tương tự, các cầu thủ Premier League cũng dẫn đầu về tổng số phút thi đấu mùa này. Trung vệ Newcastle Malick Thiaw đứng đầu, còn đội trưởng Liverpool Virgil van Dijk xếp thứ hai. Nếu tính thêm yêu cầu thể lực ngày càng cao của Ngoại hạng Anh mùa này, lập luận về sự quá tải dường như có cơ sở.

Sự mệt mỏi có thể nghe như một lời bào chữa khá mong manh cho những màn trình diễn kém thuyết phục, nhưng đúng là các đội Ngoại hạng Anh tiêu tốn nhiều năng lượng hơn trong chiến dịch quốc nội. Các trận đấu trong nước của họ luôn có số lần bứt tốc nhiều hơn so với các giải vô địch hàng đầu khác ở châu Âu, theo thống kê của Opta.

Sự cạnh tranh khốc liệt của Ngoại hạng Anh chắc chắn bào mòn thể lực, cộng với lịch thi đấu dày đặc khi các đội phải tham dự 3-4 đấu trường trong mùa đông. Như HLV Arne Slot của Liverpool nói tuần trước: việc không có kỳ nghỉ đông “không giúp ích cho các CLB Anh”.

Điều này đã được nhắc đến từ nhiều năm trước, từ thời Sir Alex Ferguson và Arsene Wenger đầu những năm 2000, khi Man Utd và Arsenal thống trị trong nước nhưng thường dừng bước ở tứ kết Champions League trước các đội Tây Ban Nha, Đức hay Italy chơi thông minh hơn cả khi có bóng lẫn không bóng.

Thật thú vị là những lời kêu gọi “kỳ nghỉ đông” thường biến mất khi các CLB Anh thành công (giữa và cuối những năm 2000, rồi cuối 2010 đến đầu 2020), và lại xuất hiện khi phong độ đi xuống, giống như hiện tại.

Thất bại của bóng đá Anh cũng có yếu tố không may. Năm trong sáu trận lượt đi đều diễn ra trên sân khách, cũng là lý do cho những kết quả không tốt. Các CLB Anh chỉ thắng 35% hoặc ít hơn số trận khi thi đấu tại Thổ Nhĩ Kỳ, Đức và Tây Ban Nha – ba địa điểm của năm trận đấu đó. Chelsea dù đứng thứ sáu ở vòng bảng lại phải gặp ĐKVĐ PSG tại vòng 1/8. Man City sau khi xếp thứ tám cũng phải chạm trán Real. Tottenham dù đứng thứ tư lại gặp Atletico thay vì các đối thủ dễ hơn như Sporting hay Bodo/Glimt. Lá thăm không ủng hộ nhiều đội Anh.

Nhưng rốt cuộc, vấn đề là liệu các CLB Anh có thực sự đủ trình độ để nằm trong nhóm tinh hoa châu Âu hay không. Man City đang trong quá trình tái thiết tốn kém sau khi chia tay nhiều trụ cột từng giúp họ vô địch Champions League 2023. Liverpool cũng đang tái thiết, nhưng sa sút đáng báo động phần lớn mùa này.

Chelsea thì luôn trong trạng thái “tái thiết”, chưa từng có CLB nào chi nhiều tiền mà lại thiếu ổn định như vậy. Newcastle thì bị xáo trộn sau yêu cầu chuyển nhượng của Alexander Isak và tuyển dụng không hiệu quả. Với Tottenham, việc phải đua trụ hạng Ngoại hạng Anh đã nói lên tất cả.

Điều đáng chú ý là số bàn thua quá nhiều của các đội Anh. Riêng Man City và Chelsea đã thủng lưới tổng cộng 13 bàn trong hai lượt trận, dù họ có hàng thủ thuộc nhóm tốt nhất Ngoại hạng Anh. Bốn đội bị loại là Man City, Chelsea, Newcastle, Tottenham thủng lưới tới 28 bàn ở vòng 1/8.

Một vấn đề khác là Ngoại hạng Anh mùa này thiên về bóng chết hơn là sáng tạo tấn công. Cách Man City và Chelsea bất lực trước những cầu thủ như Federico Valverde, Vinicius Junior, Bradley Barcola hay Khvicha Kvaratskhelia gợi nhớ những ngày đầu Champions League, khi các đội Anh bị xé toang bởi Stoichkov, Romario hay Batistuta.

Pep Guardiola vẫn khen ngợi các cầu thủ sau thất bại trước Real, gọi họ là “đội bóng phi thường” và tiếc nuối khi phải chơi thiếu người. Nhưng thực tế là Man City đã bị đánh bại toàn diện bởi một Real bị đánh giá là kém ổn định hơn trước. Hiện họ kém Arsenal 9 điểm tại Ngoại hạng Anh và đã tụt lại phía sau so với thời kỳ đỉnh cao.

Chelsea còn cách xa hơn. Chiến thắng trước PSG ở chung kết Club World Cup mùa hè năm ngoái giờ chỉ còn là ký ức. Thua PSG không phải điều đáng xấu hổ, nhưng thua 2-8 là dấu hiệu cho thấy chiến lược xây dựng đội hình có vấn đề. Danh thủ Joe Cole nhận định: PSG là chuẩn mực, còn Chelsea “cách rất xa”. Tiền đã được chi rất nhiều nhưng cách làm là chưa đúng.

Chelsea là trường hợp cực đoan, nhưng Ngoại hạng Anh nói chung cũng nổi bật bởi việc chi tiêu khổng lồ. 11 trong 13 CLB chi nhiều nhất thế giới mùa này là của nước Anh, nhưng không phải tất cả đều mạnh lên.

Arsenal là ngoại lệ, tiến gần đến đỉnh cao phong độ và hướng tới danh hiệu Champions League đầu tiên. Guardiola thậm chí gọi họ là “đội bóng hay nhất châu Âu”. Dù vậy, PSG, Bayern, Barcelona và Real vẫn ở đó và sẵn sàng thể hiện đẳng cấp.

Champions League bước vào giai đoạn khốc liệt, nơi sai lầm bị trừng phạt nhanh hơn, và các CLB Anh đã mắc quá nhiều sai lầm. Bốn đội đã bị loại, hai đội còn lại và phía trước vẫn là một hành trình đầy chông gai.

Khi Champions League mở rộng từ 32 lên 36 đội kể từ mùa trước, hai trong bốn suất bổ sung được phân bổ dựa trên hệ số mùa giải của UEFA, một hệ thống khá phức tạp đánh giá thành tích tập thể của các CLB mỗi quốc gia tại Champions League, Europa League và Conference League. Mùa trước, Anh đứng đầu bảng điểm này trước Tây Ban Nha, nhờ đó các đội xếp thứ năm ở hai giải đấu – Newcastle và Villarreal – đều giành suất dự Champions League.

Tin tốt cho các đội Ngoại hạng Anh là khả năng họ mất suất thứ năm là cực kỳ thấp, bất chấp màn trình diễn tệ hại ở vòng 1/8. Opta dự đoán Anh vẫn có tới 99,9% cơ hội kết thúc trong top hai của bảng thứ bậc hệ số mùa giải, điều quyết định suất Champions League bổ sung.

Vậy điểm hệ số mùa giải của UEFA được tính như thế nào? Mỗi chiến thắng ở các giải đấu được tính hai điểm, hòa được một điểm (các con số này bị giảm một nửa ở vòng loại và vòng play-off). Sau đó, các điểm thưởng được trao dựa trên vị trí ở league phase và việc tiến sâu ở vòng knock-out. Ví dụ, Arsenal nhận 12 điểm khi đứng đầu league phase – theo thang điểm giảm dần, trong đó đội cuối bảng nhận sáu điểm. Ngoài ra, mỗi lần vượt qua một vòng knock-out mang lại thêm 1,5 điểm. Những điểm thưởng này bị giảm một nửa ở Europa League và còn một phần ba ở Conference League.

Cuối cùng, tổng điểm của mỗi quốc gia được tính bằng cách cộng toàn bộ điểm mà các CLB của họ giành được, rồi chia cho số đội tham dự cup châu Âu mùa đó. Anh có chín đội dự cúp châu Âu – nhiều hơn bất kỳ quốc gia nào – nên mỗi chiến thắng cá nhân sẽ “có giá trị” thấp hơn một chút khi bị chia cho con số lớn hơn.

Dù có bất lợi này, Anh vẫn tạo được khoảng cách khá lớn với 22,8 điểm, nhiều hơn 4,4 điểm so với Tây Ban Nha đứng thứ hai. Các CLB Anh đã thắng 61,9% trong tổng số 87 trận tại châu Âu mùa này, tỷ lệ cao nhất trong mọi quốc gia. Trong khi đó, các đối thủ đang dần hết cơ hội khi vòng 1/8 đã đi được hơn nửa chặng đường: gần 90% số trận ở cả ba giải đấu đã được thi đấu.

Opta dự đoán rằng ngay cả khi các đội Anh thua toàn bộ những trận còn lại, không quốc gia nào khác được dự báo sẽ vượt qua hệ số trung bình hiện tại của họ.

Arsenal đang dẫn đầu về điểm hệ số mùa này với 30,5 điểm, trong khi bảy trong chín đội Ngoại hạng Anh nằm trong top 20. Tottenham có thể đang vật lộn trong cuộc đua trụ hạng tại giải quốc nội và đứng trước nguy cơ bị loại khỏi Champions League sau thất bại nặng nề ở Madrid, nhưng họ vẫn đóng góp đáng kể cho hệ số khi tích lũy 24,75 điểm nhờ đứng thứ tư ở league phase.

Vy Anh