Vì sao chưa thể bỏ thi lớp 10, kỳ thi “ám ảnh” đời học sinh

Chỉ vài địa phương, vùng đặc thù áp dụng xét tuyển

Theo kế hoạch tuyển sinh lớp 10 năm 2026, chỉ một số địa phương áp dụng xét tuyển, còn lại đa số các tỉnh, thành tiếp tục tổ chức thi tuyển. Cụ thể, năm 2026, các tỉnh Vĩnh Long, Cà Mau, Lâm Đồng chỉ tổ chức thi tuyển đối với trường chuyên, các trường còn lại áp dụng hình thức xét tuyển.

Học sinh dự thi vào lớp 10 năm 2025 tại TPHCM (Ảnh: Thúy Hường).

Tại Gia Lai, năm nay toàn tỉnh có 126 trường THPT tham gia tuyển sinh lớp 10. Trong đó, 48 trường áp dụng hình thức thi tuyển, còn lại 78 đơn vị thực hiện xét tuyển dựa trên kết quả học tập và rèn luyện của học sinh trong suốt 4 năm THCS.

Năm 2026 cũng là năm đầu tiên TP Cần Thơ áp dụng đồng thời hai hình thức xét tuyển và thi tuyển trong tuyển sinh lớp 10. Theo Sở GD&ĐT TP Cần Thơ, có 59 trường THPT áp dụng thi tuyển, trong khi 32 trường thực hiện xét tuyển.

Tại TPHCM, năm nay thành phố cũng triển khai đồng thời hai phương thức tuyển sinh vào lớp 10 công lập, gồm thi tuyển và xét tuyển, trong đó 3 khu vực đặc thù áp dụng xét tuyển. Cụ thể, Trường THCS – THPT Thạnh An xét tuyển đối với học sinh đã hoàn thành chương trình THCS tại trường trong năm học 2025-2026.

Tương tự, Trường THPT Võ Thị Sáu xét tuyển học sinh tốt nghiệp từ Trường THCS Lê Hồng Phong trong cùng năm học. Việc xét tuyển cũng được áp dụng đối với Trường Phổ thông Dân tộc nội trú thuộc Bà Rịa – Vũng Tàu cũ.

Trước khi quyết định áp dụng đồng thời hai phương thức tuyển sinh, tỉnh Lâm Đồng đã tổ chức lấy ý kiến tại các địa phương. Theo đánh giá của Sở GD&ĐT Lâm Đồng, thực tiễn triển khai cho thấy mỗi phương thức đều có ưu điểm và hạn chế.

Thi tuyển bảo đảm tính khách quan, công bằng, giúp phân loại và đánh giá năng lực học sinh nhưng tạo áp lực lớn cho học sinh, phụ huynh và phát sinh chi phí tổ chức.

Trong khi đó, xét tuyển góp phần giảm áp lực thi cử, đánh giá toàn diện quá trình học tập, rèn luyện của học sinh THCS và tiết kiệm chi phí xã hội, nhưng đòi hỏi công tác quản lý, kiểm tra, đánh giá học bạ phải chặt chẽ và minh bạch.

Nhằm giảm áp lực cho học sinh, Lâm Đồng quyết định chỉ tổ chức thi tuyển đối với trường chuyên để bảo đảm chất lượng đầu vào, các trường còn lại áp dụng xét tuyển.

Thi tuyển để “chọn em này, loại em kia”

Ngoài các địa phương, trường học và khu vực đặc thù nêu trên, phần lớn các tỉnh, thành trên cả nước vẫn tổ chức thi tuyển vào lớp 10. Về môn thi, ngoại trừ Tuyên Quang lựa chọn môn khoa học tự nhiên làm môn thi thứ ba, các địa phương còn lại đều chọn môn ngoại ngữ.

Dù nhiều năm qua kỳ thi lớp 10 được đánh giá là gây áp lực lớn, hầu hết các địa phương vẫn duy trì hình thức thi tuyển và cho rằng chưa thể bỏ kỳ thi trong bối cảnh hiện nay.