Vì sao giới VĐV phương Tây mê mẩn giác hơi của Trung Quốc?

Nhiều ngôi sao mê mẩn liệu pháp của Trung Quốc

Khoảnh khắc Cody Gakpo cởi áo ăn mừng sau bàn thắng trong trận Liverpool hòa Leeds hồi cuối tuần rồi, không ít người hâm mộ phương Tây thắc mắc: dấu vết thâm quầng trên lưng anh là gì?

Những dấu vết đó là dấu hiệu của liệu pháp giác hơi (cupping therapy), một phương pháp trị liệu có nguồn gốc Đông y, và ngày càng trở nên phổ biến trong giới VĐV Tây phương.

Trong những năm cuối sự nghiệp, siêu sao bơi lội người Mỹ Michael Phelps luôn xuất hiện với chiếc lưng chi chít những vệt vòng tròn đỏ, khiến công chúng tò mò và bàn luận sôi nổi. 

Chính Phelps và nhiều đồng đội của anh đã công khai cho biết những vết đó là kết quả của giác hơi, một phần trong quá trình chuẩn bị và hồi phục thể lực giữa những nội dung thi đấu căng thẳng và liên tục. 

Những vết đỏ này nhanh chóng trở thành “biểu tượng” của chiến dịch thể thao, và từ đó giác hơi được giới truyền thông quốc tế nhắc đến rộng rãi hơn trong bối cảnh thể thao đỉnh cao. 

Giác hơi là quá trình đặt những chiếc cốc lên da và tạo ra áp lực hút bằng nhiệt hoặc bơm hút, khiến lớp da và mô mềm bị kéo lên, làm xuất hiện các vết xuất huyết nhỏ do mao mạch vỡ.

Theo các huấn luyện viên và chuyên gia phục hồi ở nhiều đội tuyển, áp lực hút này giúp tăng cường lưu thông máu và giảm độ căng ở các vùng cơ bị sử dụng nhiều, đặc biệt là sau các buổi tập nặng. 

Đối với vận động viên, việc giảm đau cơ, cải thiện biên độ vận động và thư giãn mô mềm có thể tạo ra cảm giác “sẵn sàng” hơn khi bước vào thi đấu tiếp theo. 

Không chỉ có Phelps, nhiều vận động viên khác cũng sử dụng giác hơi trong lịch trình phục hồi của họ. 

LeBron James từng được nhìn thấy với các vết giác hơi trong thời gian thi đấu ở giải NBA, Alex Naddour – nhà thể dục dụng cụ Olympic người Mỹ – từng gọi giác hơi là “vũ khí bí mật” giúp anh tránh bị chấn thương, và Mo Farah – vận động viên chạy đường dài người Anh – cũng sử dụng phương pháp này trong các chu kỳ huấn luyện marathon. 

Giác hơi có thực sự hiệu quả?

Tuy vậy, giới khoa học quốc tế tỏ ra thận trọng hơn khi giải thích tác dụng thực sự của giác hơi. 

Hầu hết nghiên cứu hiện nay cho thấy bằng chứng về hiệu quả của giác hơi còn hạn chế và chưa đủ để khẳng định liệu pháp này trực tiếp nâng cao thành tích thi đấu. 

Một tổng quan thực hiện trên hàng chục thử nghiệm được công bố trong các tạp chí y học thể thao chỉ ra rằng giác hơi có thể giảm cảm giác đau, tăng biên độ vận động và giảm các chỉ số liên quan đến tổn thương cơ, nhưng các thử nghiệm gặp nhiều hạn chế và chưa đủ để đưa ra kết luận chắc chắn về lợi ích đối với hiệu suất thi đấu. 

Một số nghiên cứu gần đây khác cho thấy giác hơi có thể tác động đến hệ miễn dịch và giảm các chỉ số viêm sau tập thể dục nặng, điều này có thể có ích cho quá trình phục hồi nếu được tích hợp đúng cách trong kế hoạch điều trị tổng thể. 

Tuy nhiên, các tác giả nghiên cứu cũng nhấn mạnh rằng cơ chế chính xác của giác hơi vẫn chưa được giải thích rõ ràng và cần thêm nghiên cứu chất lượng cao hơn. 

Các chuyên gia điều trị thể thao hiện đại, như những bác sĩ vật lý trị liệu ở các viện y khoa thể thao của Hoa Kỳ và châu Âu, thường mô tả giác hơi như một công cụ bổ trợ hơn là liệu pháp chính. 

Họ cho rằng nếu vận động viên cảm thấy giác hơi giúp họ thư giãn, giảm căng cơ và hồi phục tốt hơn thì việc lồng ghép nó với các biện pháp phục hồi khác như massage, kéo giãn cơ và phục hồi chức năng có thể mang lại lợi ích tổng thể. 

Tuy nhiên, các chuyên gia này cũng cảnh báo rằng hiệu ứng tâm lý (placebo) có thể đóng một vai trò quan trọng trong cảm nhận của người dùng và không nên xem giác hơi là cách “giải độc” hay tăng cường thể lực theo nghĩa y học cổ truyền. 

Điều này lý giải vì sao phương pháp giác hơi, dù bắt nguồn từ y học cổ truyền, lại được nhiều vận động viên đỉnh cao phương Tây áp dụng. 

Trong môi trường thể thao cạnh tranh, nơi mỗi vận động viên tìm kiếm mọi lợi thế hợp pháp để tăng tốc phục hồi và duy trì phong độ, những phương pháp hỗ trợ – kể cả khi bằng chứng khoa học chưa rõ rệt – vẫn được chấp nhận nếu nó mang lại cảm giác hiệu quả thực tế cho người sử dụng. 

Góc nhìn này cho thấy sự giao thoa ngày càng sâu giữa truyền thống và khoa học hiện đại trong chăm sóc thể thao, và đặt ra thách thức cho các nhà nghiên cứu tiếp tục điều tra những phương pháp như giác hơi một cách nghiêm túc hơn.