Vì sao Mỹ quan tâm dầu mỏ Venezuela?

Cuối tuần qua, sau khi bắt giữ Tổng thống Venezuela Nicolas Maduro, Tổng thống Mỹ Donald Trump tuyên bố Washington sẽ kiểm soát trữ lượng dầu mỏ khổng lồ của Venezuela và huy động các công ty Mỹ đầu tư hàng chục tỉ USD để tái thiết ngành dầu mỏ nước này.

Cơ quan Thông tin Năng lượng Mỹ (EIA) cho biết Venezuela đang sở hữu trữ lượng dầu thô khổng lồ lên tới 303 tỉ thùng, chiếm khoảng 1/5 tổng trữ lượng dầu mỏ toàn cầu.

“Chúng tôi sẽ để các công ty dầu mỏ rất lớn của Mỹ – những công ty lớn nhất thế giới – đi vào đó, đầu tư hàng tỉ USD, sửa chữa cơ sở hạ tầng đã bị hư hỏng nặng, đặc biệt là hạ tầng dầu mỏ, và bắt đầu tạo ra lợi nhuận cho đất nước này”, ông Trump nói tại cuộc họp báo hôm 3-1.

Sự kiện lịch sử

Theo Đài CNN, loại dầu mà Venezuela đang sở hữu là dầu thô nặng, chua (hàm lượng lưu huỳnh cao), đòi hỏi thiết bị chuyên dụng và trình độ kỹ thuật cao để sản xuất. Các công ty dầu mỏ quốc tế có khả năng khai thác và tinh chế loại dầu này, nhưng lâu nay họ bị hạn chế làm ăn tại Venezuela.

Mỹ – quốc gia sản xuất dầu mỏ lớn nhất thế giới – có dầu thô nhẹ, ngọt, phù hợp để sản xuất xăng nhưng ít dùng cho mục đích khác. Trong khi đó, dầu nặng, nhiều lưu huỳnh như của Venezuela lại rất quan trọng đối với một số sản phẩm được tạo ra trong quá trình lọc dầu, bao gồm diesel, nhựa đường và nhiên liệu cho nhà máy, thiết bị hạng nặng. Nguồn cung dầu diesel đang khan hiếm trên thế giới, phần lớn do các lệnh trừng phạt đối với dầu mỏ Venezuela.

Việc “mở khóa” dầu mỏ Venezuela đặc biệt có lợi cho Mỹ: Venezuela ở gần và dầu của nước này tương đối rẻ. Theo ông Phil Flynn, nhà phân tích thị trường tại Công ty Price Futures Group, phần lớn nhà máy lọc dầu của Mỹ được xây dựng có khả năng xử lý dầu nặng của Venezuela. 

“Cho đến nay, đây có vẻ là một chiến dịch rất bài bản. Nếu mọi việc tiếp tục diễn ra suôn sẻ và các công ty Mỹ được phép quay lại tái thiết ngành dầu mỏ Venezuela, đó có thể là thứ làm thay đổi cuộc chơi của thị trường dầu toàn cầu – ông Flynn nói và bình luận – Đối với ngành dầu mỏ, đây có thể là một sự kiện mang tính lịch sử”.

Venezuela sở hữu trữ lượng dầu đã được chứng minh lớn nhất thế giới. Tuy nhiên, hiện nước này sản xuất chỉ khoảng 1 triệu thùng dầu/ngày, chiếm khoảng 0,8% sản lượng dầu thô toàn cầu. Con số này chưa bằng một nửa so với mức trước khi ông Maduro lên nắm quyền năm 2013, và chưa bằng 1/3 so với mức 3,5 triệu thùng/ngày từng đạt được vào thập niên 1970.

Cạnh tranh địa chính trị

Ông Richard Goldberg, người từng đứng đầu Hội đồng Thống trị năng lượng quốc gia của Nhà Trắng, cho biết chính quyền ông Trump có thể đưa ra các ưu đãi tài chính để thuyết phục các công ty quay trở lại Venezuela.

Trên trang Politico, các nhà phân tích cho rằng việc Mỹ khuyến khích đầu tư vào Venezuela cũng sẽ ngăn Trung Quốc – một trong những khách hàng lớn của dầu mỏ Venezuela – thâm nhập vào quốc gia Nam Mỹ này và cắt đứt nguồn cung dầu thô giá rẻ mà Trung Quốc mua từ các đội tàu chở dầu Venezuela. 

“Người Mỹ hiện có động lực để đi tiên phong và bảo đảm các công ty Mỹ đi đầu, chứ không phải công ty của ai khác”, ông Goldberg nói.

Gần đây chính quyền ông Trump đã tăng cường chiến dịch gây sức ép lên hoạt động xuất khẩu dầu của Venezuela bằng cách trừng phạt các công ty có trụ sở tại Hong Kong và Trung Quốc đại lục, cùng với các tàu dầu liên quan mà họ cáo buộc đã né tránh các biện pháp hạn chế. 

Theo Hãng tin Bloomberg, Trung Quốc từng “chính thức ngừng nhập khẩu dầu thô từ Venezuela” trong một thời gian sau các lệnh trừng phạt của Mỹ vào năm 2019, và chỉ nối lại vào tháng 2-2024.

Hiện chưa rõ chính quyền ông Trump có thể thúc đẩy đầu tư tại Venezuela nhanh đến mức nào. Các nhà phân tích cho rằng sẽ mất nhiều năm và chi phí khổng lồ để đưa hoạt động sản xuất dầu mỏ của Venezuela quay trở lại bình thường. 

Tập đoàn dầu khí quốc doanh PDVSA của Venezuela thông tin các đường ống của họ đã không được nâng cấp trong 50 năm, và chi phí nâng cấp hạ tầng nhằm quay lại mức sản xuất thời điểm đạt đỉnh sẽ lên tới 58 tỉ USD.