Cơn đau bào mòn sức khỏe
Nhiều bệnh nhân bắt đầu bị cơn đau châm chích, tê bì hay cảm giác như điện giật xuất hiện liên tục nhiều ngày, thậm chí kéo dài hàng tháng trời.
Không giống như các dạng đau do tổn thương cơ, xương hay khớp, đau do nguyên nhân thần kinh mạn tính (đau mạn tính) không để lại vết thương hữu hình nhưng lại bào mòn sức khỏe thể chất, khiến người bệnh mệt mỏi, mất ngủ và suy giảm tinh thần nghiêm trọng.
Nhiều người sức khỏe bị bào mòn vì những cơn đau thần kinh âm ỉ, châm chích (Ảnh minh họa: Getty).
Theo các bác sĩ, đau mạn tính hình thành khi dây thần kinh bị tổn thương, viêm hoặc chèn ép, khiến các tín hiệu đau truyền liên tục hoặc sai lệch về não. Tình trạng này kéo dài làm hệ thần kinh hình thành “ký ức đau”, từ đó phản ứng mạnh trước cả những kích thích rất nhỏ.
Nhiều bệnh nhân mô tả họ chỉ cần chạm nhẹ vào vùng da cũng cảm thấy đau buốt, hoặc cơn đau xuất hiện dù không có bất kỳ tác động nào. Chính đặc điểm này khiến đau mạn tính khó đáp ứng với thuốc giảm đau thông thường và dễ dai dẳng hơn so với các dạng đau khác.
Vậy đâu là nguồn gốc của cơn đau?
TS.BS Trịnh Tú Tâm, Trưởng khoa Chẩn đoán hình ảnh và Điện quang can thiệp, Bệnh viện Đa khoa Hồng Ngọc, cho biết nguồn gốc cơn đau cũng rất đa dạng. Một số người bị đau do thoát vị đĩa đệm hoặc hẹp ống sống gây chèn ép rễ thần kinh; người khác lại khởi phát đau sau zona, sau phẫu thuật, hoặc do các bệnh lý chuyển hóa như đái tháo đường.
Có trường hợp đau kéo dài nhiều tháng sau chấn thương hoặc can thiệp nha khoa, như đau dây thần kinh số V sau nhổ răng. Khi không được điều trị đúng thời điểm, cơn đau không chỉ làm giảm khả năng vận động, mà còn gây mất ngủ triền miên, lo âu, trầm cảm và suy giảm đáng kể chất lượng sống.
“Tôi từng gặp bệnh nhân mất ngủ suốt một tháng vì cơn đau không thuyên giảm. Người nhà phải đưa đến bằng xe lăn, mắt thâm quầng như gấu trúc, tinh thần suy sụp và có dấu hiệu trầm cảm do mất ngủ kéo dài. Trong quá trình khai thác bệnh sử, bệnh nhân chỉ biết khóc vì mệt mỏi và bế tắc”, TS Tâm chia sẻ.
Kiểm soát cơn đau như thế nào?
Theo TS Tâm, việc chẩn đoán chính xác đóng vai trò vô cùng quan trọng để điều trị cơn đau.
Với một người có biểu hiện đau thần kinh đến viện khám, các bác sĩ phải kết hợp khai thác triệu chứng, thăm khám cảm giác thần kinh và sử dụng MRI, CT, điện cơ hoặc siêu âm thần kinh để xác định đúng vị trí tổn thương.
Nếu không tìm được nguồn gốc cơn đau, người bệnh rất dễ rơi vào tình trạng dùng thuốc kéo dài mà không có tiến triển.
TS.BS Trịnh Tú Tâm, Trưởng khoa Chẩn đoán hình ảnh và Điện quang can thiệp, Bệnh viện Đa khoa Hồng Ngọc (Ảnh: Mạnh Quân).
Vì vậy, khi cơ thể xuất hiện những cơn đau có tính chất như vậy, kéo dài từ vài ngày đến vài tuần, người bệnh cần đi khám sớm để xác định nguyên nhân. Việc chẩn đoán sớm giúp chúng ta điều trị kịp thời bằng nội khoa kết hợp vật lý trị liệu và phục hồi chức năng ngay từ giai đoạn đầu.
Trong giai đoạn này, bác sĩ thường phải phối hợp đa mô thức, bao gồm điều trị nội khoa, vật lý trị liệu, phục hồi chức năng và trong nhiều trường hợp cần thêm điện quang can thiệp để đạt hiệu quả nhanh hơn.
“Khi người bệnh đau dữ dội, đau đến mức bật khóc, không đứng dậy hay đi lại được, mất ăn mất ngủ kéo dài thì việc trì hoãn điều trị sẽ khiến tình trạng trở nên nghiêm trọng hơn. Trong những trường hợp như vậy, chúng ta cần can thiệp sớm bằng các phương pháp tiêm phong bế dưới hướng dẫn của điện quang can thiệp.
Như trường hợp trên, sau khi được tiêm phong bế thần kinh, chỉ một ngày sau quay lại tái khám, bệnh nhân đã có một giấc ngủ ngon và trông như một con người hoàn toàn khác: tươi tỉnh, lạc quan và nhẹ nhõm hơn. Bởi trước đó, suốt một tháng họ gần như không thấy lối thoát khỏi những cơn đau”, TS Tâm thông tin.
Điều quan trọng là cần can thiệp sớm để tránh chuyển sang đau mạn tính, nhằm hạn chế tối đa ảnh hưởng đến chất lượng cuộc sống của người bệnh về lâu dài.
Chẳng hạn, với đau do thoát vị đĩa đệm, việc tiêm phong bế giúp giảm đau nhưng chưa tác động trực tiếp lên đĩa đệm bị thoát vị. Vì vậy, để kéo dài hiệu quả giảm đau và hạn chế tái phát, người bệnh cần lưu ý một số điểm quan trọng.
Trước hết, cần tuân thủ đúng hướng dẫn điều trị của bác sĩ: dùng thuốc đúng chỉ định, tập luyện đúng cách và đều đặn. Việc tăng cường các hoạt động xã hội, quản lý tốt tâm lý giúp nâng cao ngưỡng chịu đau cũng rất cần thiết.
Bên cạnh đó, người bệnh lớn tuổi cần kiểm soát tốt các bệnh lý nền như tim mạch, tiểu đường hay thoái hóa cột sống. Nếu không kiểm soát tốt, các bệnh lý nền này sẽ làm giảm sức đề kháng và trở thành yếu tố thuận lợi khiến cơn đau tái phát.
Song song với điều trị y khoa, người bệnh nên duy trì các bài tập vật lý trị liệu, phục hồi chức năng và các hình thức vận động nhẹ nhàng, phù hợp với lứa tuổi. Quan trọng nhất là lắng nghe cơ thể mình, điều chỉnh sinh hoạt phù hợp để duy trì chất lượng cuộc sống tốt nhất và lâu dài nhất.
Bên cạnh đó, tùy theo công việc và lứa tuổi, mỗi người cần xây dựng cho mình chế độ vận động và sinh hoạt phù hợp để phòng tránh đau thần kinh.
Trước hết là chế độ ăn. Thừa cân, béo phì làm tăng trọng lượng cơ thể, gây áp lực lên khớp gối và cột sống, từ đó làm tăng nguy cơ thoát vị đĩa đệm và chèn ép rễ thần kinh.
Thứ hai, cần tăng cường luyện tập thể dục thể thao. Việc vận động thường xuyên giúp tăng sức mạnh cơ cột sống và các nhóm cơ khác, từ đó cải thiện sự vận hành của hệ cơ xương khớp và hệ thần kinh.
Thứ ba, cần chú ý thay đổi tư thế trong sinh hoạt và công việc. Những người làm văn phòng không nên ngồi quá lâu trong một tư thế; cứ sau một khoảng thời gian nhất định nên đứng dậy, xoay cổ, vặn lưng và thực hiện các động tác giãn cơ nhẹ nhàng. Điều này giúp lưu thông máu, giảm căng cứng và hạn chế tổn thương do tư thế xấu gây ra.
Nguồn: https://dantri.com.vn/suc-khoe/vi-sao-nhieu-nguoi-bong-dau-cham-chich-dau-nhu-dien-giat-20260124105524698.htm
